سه شنبه 1395/04/8

عدنان ابراهیم عالم اهل سنت و دشمن وهابیت خبیث

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

به گزارش اویس، پس از اینکه هیئه کبار العلماء (وهابیت) عربستان سعودی دوم تیر ماه مصادف با شانزدهم رمضان المبارک در صفحه توییتر خویش با منتشر کردن یادداشتی نسبت به گمراهی دکتر عدنان ابراهیم عالم اهل سنت فلسطینی تبار هشدار داده بود و از متخصصین و علمای امر درخواست کرده بودند که نسبت به گمراهی او مردم را آگاه سازند 

اعلام آمادگی خار چشم وهابیت برای مناظره با علمای وهابی + عکس

عدنان ابراهیم با منتشر کردن پیامی اعلام کرد آماده مناظره با کسی است که شورای علمای ارشد عربستان معرفی می کند، البته به شرط آنکه از کوچکترهای آنان نباشد و مناظره به صورت زنده در یک شبکه بی طرف پخش شود۱

ناگفته نماند عدنان ابراهیم عالم اهل سنت به دلیل نقد وهابیت و روشنگری علیه این فرقه ضاله جزو دشمنان درجه یک این فرقه محسوب می شود تا جایی که تیر ماه سال گذشته مقامات دولتی امارات از ورود او به امارات جلوگیری کردند تا جایی که عبدالرحمن الدمشقیه یکی از مفتیان وهابیت و کسی که از تکفیری ها درخواست کرد تا مرقد حضرت زینب(س) را تخریب کنند در توئیتی کوتاه عدنان ابراهیم را زندیق و شیطان معرفی کرد و از حکم دولت امارات تقدیر و تشکر کرد


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

زن از دیدگاه امام خمینى (ره)

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: امام خمینى و الگوهاى دین شناختى در مسایل زنان، ص 101

نویسنده: سید ضیاء مرتضوى

یكى از مهمترین الگوهاى دین‏شناختى حضرت امام در حوزه مسایل زنان كه در واقع وجهى اساسى در تمایز میان اندیشه و نگاه ایشان و بسیارى از بزرگان دیگرى كه از زبان دین سخن مى‏گفتند و مى‏گویند، به شمار مى‏رود، اصل و محور فراگیر و گسترده‏اى است كه در اینجا با عنوان مسؤولیت و دخالت در سرنوشت از آن نام مى‏بریم.این مهم با توجه به سرفصلها و موضوعات متعددى كه در مصداق‏یابى آن از منظر اندیشه امام وجود دارد و مى‏تواند با تعابیر دیگر و یا در چند بخش مجزا مطرح شود.مجال اندك مقاله چاره‏اى جز شرح اجمالى و پرداختن فهرست گونه به بخشى از عناوینى كه زیر مجموعه این اصل قرار مى‏گیرند، باقى نمى‏گذارد. آنچه در این بخش مورد نظر است عمدتا از وجهه نظر مسؤولیت عملى زن در دو حوزه فرد و جامعه است و نگاهى به بعد كلامى و مباحث انسان شناختى ندارد.در آن زمینه به همان شرحى كه در محور «خوشبختى، كالاى مشترك‏» ، آمد بسنده مى‏كنیم. تردیدى نیست و كسى نیز نمى‏تواند تردید كند كه زن نیز یكسان با مرد، در سرنوشت‏خود دخیل است و پاسخگوى عمل خود مى‏باشد.مدار تكلیف و مسؤولیت، عبارت است از اراده و اختیار و آزادى عمل از یك سو، و خرد و آگاهى از سوى دیگر.و هر انسانى، زن یا مرد، در گرو دستاوردها و اكتسابات خود است، چه خوب و چه بد:

كل نفس بما كسبت رهینة (1)

و:

لها ما كسبت و علیها ما اكتسبت (2) .

در اینها تردیدى نیست و كسى نیز تردید نكرده است و نیازى به شرح و بسط آن نمى‏باشد.آنچه در این مختصر از منظر دین‏شناسى امام به آن اشاره مى‏كنیم، همسانى زن و مرد و مسؤولیت مشترك آنان در حوزه عمل بانوان بویژه در زمینه‏هاى حضور اجتماعى مى‏باشد.مظاهر حضور اجتماعى اعم از تلاشهاى فرهنگى، آموزشى، سیاسى و هنرى، تحصیل، اشتغال، و تولیدات صنعتى، كشاورزى و دامى و دیگر فعالیتهاى اجتماعى با «حفظ جهات شرعى‏» اختصاص به قشرى یا جنسى خاص ندارد و زنان نیز نه تنهاحق پرداختن به آنها را دارند بلكه در بسیارى موارد تكلیف دینى و اجتماعى آنان به شمار مى‏رود و تلاش حضرت امام نیز طى سالهاى مبارزه و پس از آن، از جایگاه مرجعى بزرگ و رهبرى كه فقط و فقط از موضع احكام دین و تكالیف اسلامى سخن مى‏گوید، مصروف این شد كه بانوان را به صحنه آورد و از قید و بندهاى خرافه‏اى و محرومیتهاى خودساخته‏اى كه بر تلاش اجتماعى و نقش‏آفرینى آنان با توطئه دشمنان و ناآگاهى توسط برخى دوستان بسته شده بود بگشاید و آنان را به مرحله‏اى از رشد و بالندگى برساند كه در ردیف یكى از افتخارات خود و جامعه اسلامى در آغاز وصیت‏نامه سیاسى الهى خویش اعلان كند:

ما مفتخریم كه بانوان و زنان پیر و جوان و خرد و كلان در صحنه‏هاى فرهنگى و اقتصادى و نظامى حاضر و همدوش مردان یا بهتر از آنان، در راه تعالى اسلام و مقاصد قرآن كریم فعالیت دارند...و از محرومیتهایى كه توطئه دشمنان و ناآشنایى دوستان از احكام اسلام و قرآن بر آنها بلكه بر اسلام و مسلمانان تحمیل نمودند، شجاعانه و متعهدانه خود را رهانده و از قید خرافاتى كه دشمنان براى منافع خود به دست نادانان و بعضى آخوندهاى بى‏اطلاع از مصالح مسلمین به وجود آورده بودند، خارج نمودند (3) .

اصل همسانى زن و مرد در جایگاه اجتماعى و حضور سازنده و فعال در صحنه‏هاى مختلف جامعه به عنوان یك انسان مستقل، امرى نیست كه آشنایان به اسلام بى‏آلایش و رها از داوریهاى پیش‏ساخته و تكلفهاى خودساخته، به آن اذعان نداشته باشند.مفسر عالى‏قدر، علامه طباطبایى در شرح جایگاه اجتماعى زن در بیانى كلى مى‏نویسد:

و اما وزنها الاجتماعى: فان الاسلام ساوى بینها و بین الرجل من حیث تدبیر شؤون الحیاة بالارادة و العمل فانهما متساویان من حیث تعلق الارادة بما تحتاج الیه البنیة الانسانیة فى الاكل و الشرب و غیرها من لوازم البقاء، و قد قال تعالى:

«بعضكم من بعض‏» (4) ، فلها ان تستقل بالارادة و لها ان تستقل بالعمل و تمتلك نتاجها كما للرجل ذلك من غیر فرق،

«لها ما كسبت و علیها ما اكتسبت‏» .

محصول این بخش سخن علامه این است كه زن در برآوردن نیازهاى انسانى و اجتماعى خویش با مرد یكسان است و مى‏تواند مستقلا تصمیم بگیرد و مستقلا عمل كند و مالك دستاوردهاى خود است.در نگاه ایشان تنها دو ویژگى در زن است كه طبعا و به مقتضاى آن دو، مسؤولیتهاى خاصى را متوجه او مى‏سازد:

احدیهما: انها بمنزلة الحرث فى تكون النوع و نمائه فعلیها یعتمد النوع فى بقائه فتختص من الاحكام بمثل ما یختص به الحرث، و تمتاز بذلك من الرجل.و الثانیة: ان وجودها مبنی على لطافة البنیة و رقة الشعور، و لذلك ایضا تاثیر فى احوالها و الوظائف الاجتماعیة المحولة الیها (5) .

«آن دو ویژگى، یكى جایگاه و مسؤولیت زن در چرخه شكل‏گیرى وجود آدمى و رشد آن است كه بقاى نسل متكى بر این جایگاه است و طبعا در «تشریع‏» و تنظیم مناسبات اجتماعى به مقتضاى آن و نه بیشتر، احكام و مسؤولیتهایى را متوجه او مى‏سازد، و دوم، ساختار لطافت‏آمیز و ظرافتهاى ادراكى وى است كه به گونه‏اى در مسؤلیتهاى محوله به او تاثیرگذار مى‏باشد» و شرح آن در بخش دیگرى از همین نوشته با عنوان «عاطفه زن، نقطه عطف زندگى‏» آمده است.

حضرت امام به مقتضاى شناخت همه جانبه و عمیقى كه از آموزه‏هاى دینى دارند - به شرحى كه در مقدمه گذشت - رسالت‏خود و انقلاب اسلامى را دستیابى زنان به مقام والاى انسانى مى‏دانند، به گونه‏اى كه بتواند در سرنوشت‏خود دخالت كند:

ما مى‏خواهیم زن به مقام والاى انسانیت‏برسد.زن باید در سرنوشت‏خودش دخالت داشته باشد. (6)

اگر قرآن كریم سرنوشت جوامع را به دست‏خود آنان مى‏داند و پیشرفت و تحولات نیك آن را در سایه تلاشهاى آحاد جامعه معرفى و انحطاط اخلاق و فرهنگ و زوال نعمتها و شكست تمدنها را نیز ناشى از عملكرد خود مردم مى‏شمارد (8) این «مردم‏» اختصاص به گروهى خاص ندارد.جلوه‏اى از این اصل قرآنى همان است كه در سخنان امام بارها بر آن تاكید شده است; از جمله اینكه:

اسلام زن را مثل مرد در همه شؤون، همان طورى كه مرد در همه شؤون دخالت دارد، دخالت مى‏دهد. (9)

حضرت امام چنان كه اشاره شد، دخالت در سرنوشت‏خود و شؤون اجتماعى را نه تنها حق بانوان بلكه تكلیف شرعى و به عنوان عمل به وظیفه دینى و اجابت دعوت الهى مى‏شمارند و این، آن الگویى است كه ما را در شناخت‏بیشتر دین یارى مى‏دهد و یك عامل اساسى در برترى اسلام در تكریم شخصیت زنان و حمایت از حقوق اجتماعى و سیاسى آنان و تاكید بر مشاركت و حضور آنان در عرصه‏هاى مختلف اجتماعى در مقایسه بادیگر مكاتب و نظامها است.

این بانوان را كى بسیج كرده كه در همه شؤون كشور دخالت مى‏كنند و دخالت‏بجایى همه مى‏كنند؟ اینها را كى، اینها را خدا دعوت كرده است.اینها لبیك براى خدا دارند مى‏گویند. (10)

پیامبر اكرم (ص) دعوت خویش را از روز نخست متوجه همه اقشار اجتماعى مى‏دانست.دومین فردى كه به او ایمان آورد یك زن بود كه تا آخر نیز به پاى ایمان خویش ایستاد و آنهمه فداكارى كرد و نام خویش را به عنوان یكى از چهار زن برگزیده جهان توحید ثبت نمود.زنان در همه صحنه‏ها حضور داشتند، حضورى مسؤولانه و از سر اداى وظیفه دینی و رسالت ایمانى خود.حضورى كه در پاسخ به نداى پیامبر (ص) بود.در نخستین بیعتى كه با پیامبر (ص) پیش از هجرت در عقبه، از جانب چند نفر از مردم یثرب كه هنوز نام «مدینه‏» را نیز به خود نگرفته بود، صورت گرفت، از زنى به نام هفراء دختر عبید بن ثعلبه نام برده شده است و در همیت‏حضور وى همان بس كه برخى علت نامگذارى آن بیعت‏به «بیعة النساء» را همین مى‏دانند.در بیعت دوم سال بعد نیز حداقل دو زن حضور داشتند.در بیعت عمومى مردم مكه هنگام فتح آن نیز همه شركت جستند.قرآن كریم نیز به مساله استقبال زنان از بیعت پرداخته و پیامبر (ص) را موظف به‏پذیرش آن كرده است. (11) در جریان هجرت نیز كه یك امر حیاتى براى مسلمانان بود، چه در هجرت مخفیانه به حبشه كه از جمع حدود یكصد نفر مهاجران، نزدیك 20 نفر زن شركت داشت، و چه در هجرت به مدینه، پیش از هجرت پیامبر (ص) و پس از آن كه مسلمانان اموال خویش را در مكه نهاده و به دنبال پیامبر (ص) روانه مدینه مى‏شدند و حدود 500 كیلومتر راه را با دشوارى بسیار طى مى‏كردند.

حضرت امام در باب ضرورت مشاركت‏بانوان در آنچه كه به سرنوشت جامعه اسلامى مربوط مى‏شود، در حوزه‏هاى مختلف اجتماعى، بیانات بسیارى دارند كه پرداختن به همه نكات و آموزه‏هاى آن از مجال بحث‏بیرون است.آنچه در این مختصر بازگو مى‏شود تنها اشاراتى بس كوتاه، آن هم به بخشى از محورها و عناوین است، افزون بر آنچه در سایر بخشهاى مقاله آمده است.

مشاركت‏سیاسى:

یكى از محورهایى كه در حضور اجتماعى بانوان، سخت مورد تاكید حضرت امام است، مساله مشاركت‏سیاسى آنان مى‏باشد:

زن باید در سرنوشت‏خودش دخالت داشته باشد.زنها در جمهورى اسلام‏راى باید بدهند.همان طورى كه مردان حق راى دارند، زنها حق راى دارند. (12)

همان طورى كه مردها باید در امور سیاسى دخالت كنند و جامعه خودشان را حفظ كنند، زنها هم باید دخالت كنند و جامعه را حفظ كنند.زنها هم باید در فعالیت‏هاى اجتماعى و سیاسى همدوش مردها باشند. (13)

آنچه در این نوشته، به عنوان محور اصلى دنبال مى‏شود، این نكته اساسى است كه حضرت امام اینها همه را از موضع دین و در جایگاه معرفى اسلام بازگو مى‏كنند.و چهره‏اى كه از دین و شریعت ترسیم مى‏كنند جز این نیست كه بانوان دوشادوش مردان در عرصه‏هاى مختلف اجتماعى و شؤون زندگى حضور فعال و مسؤولانه دارند:

خانمها براى اینكه یك چیزى مثلا دستشان بیاید، - یك - یا فرض كنید كه صاحب منصب بشوند نمى‏آیند بیرون خودشان و بچه‏هایشان را به كشتن بدهند.این اسلام و قرآن است كه خانمها را آورده است‏بیرون و همدوش مردها بل جلوتر از مردها وارد در صحنه سیاست كرد. (14)

حضور در عرصه سازندگى:

یكى دیگر از صحنه‏هاى مشاركت فراگیر، مساله سازندگى همه جانبه كشور و جامعه است كه هیچ كس نباید و نمى‏تواند تردید كند كه بدون حضور فعال بانوان جامعه اسلامى بتوان در این مهم توفیق كامل به دست آورد.در این خصوص نیز حضرت امام، تاكیدهاى زیادى دارند:

همه ملت ایران، همه ملت ایران، چه بانوان و چه مردان باید این خرابه‏اى كه براى ما گذاشته‏اند، بسازند.با دست مرد تنها درست نمى‏شود، مرد و زن باید با هم این خرابه را بسازند. (15)

زنان شیردل و متعهد، همدوش مردان عزیز به ساختن ایران عزیز پرداخته چنانكه كه به ساختن خود در علم و فرهنگ پرداخته‏اند و شما شهر و روستایى را نمى‏یابید جز آنكه در آنها جمعیتهایى فرهنگى و علمى از زنهاى متعهد و بانوان اسلامى ارجمند به وجود آمده است. (16)

حضرت امام اساسا معناى آزادى صحیح بانوان را نیز همین مى‏شمارند كه آنان بتوانند با حفظ شؤون دینى و انسانى خود، در سازندگى كشور نقش ایفا كنند:

امروز زنان در جمهورى اسلامى همدوش مردان در تلاش سازندگى خود و كشور هستند و این است معناى آزادزنان و آزادمردان، نه آنچه در زمان شاه مخلوع گفته مى‏شد، كه آزادى آنان، در حبس و اختناق و آزار و شكنجه بود. (17)

تلاش فرهنگى:

یكى از عرصه‏هاى حضور اجتماعى كه از منظر دینى، بانوان وظیفه دارند در آن مشاركت فعال داشته باشند، تلاش در عرصه فرهنگ به معناى وسیع كلمه است.و حضرت امام، بارها بر این مهم كه طبعا بخش عمده‏اى از حیات اجتماعى را در بر مى‏گیرد تاكید كرده‏اند:

شما مى‏دانید كه فرهنگ اسلام در این مدت مظلوم بود، در این مدت چند صد سال، بلكه از اول بعد از پیغمبر سلام الله علیه تا برسد به حالا فرهنگ اسلام مظلوم بود، احكام اسلام مظلوم بودند، و این فرهنگ را باید زنده كرد و شما خانمها همان طورى كه آقایان مشغول هستند، همان طورى كه مردها در جبهه علمى و فرهنگى مشغول هستند، شما هم باید مشغول باشید. (18)

مشاركت در نظارت عمومى:

نظارت فعال و متعهدانه بر آنچه در جامعه اسلامى بویژه در اجزاء نظام اسلامى مى‏گذرد و تلاش براى حسن جریان امور، وظیفه‏اى است‏شرعى و متوجه همه افراد جامعه، چه زن و چه مرد.زن نیز باید در نظارت بر امور، خود را مسؤول بداند.نظارت مسؤولانه علاوه بر آگاهیهاى لازم، نیازمند حضور فعال و اظهار نظر در مسایل است:

باید همه زنها و همه مردها در مسایل اجتماعى، در مسایل سیاسى وارد باشند و ناظر باشند; هم به مجلس ناظر باشند، هم به كارهاى دولت ناظر باشند، اظهار نظر بكنند. (19)

این سخن امام، شعاعى از فرمان قرآن كریم است كه به صراحت پیوند مسؤولانه و ایمانى زنان و مردان مؤمن را یادآور مى‏شود و آنان را عهده‏دار مسؤولیت امر به معروف و نهى از منكر مى‏شمارد، همان گونه مسؤول اقامه نماز و اداى زكات و پیروى از خدا و رسول مى‏داند:

و المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف و ینهون عن المنكر و یقیمون الصلوة و یؤتون الزكوة و یطیعون الله ورسوله اولئك سیرحمهم الله ان الله عزیز حكیم. (20)

آرى به گفته قرآن، این چنین جامعه‏اى با چنان پیوندهاى ایمانى و مناسبات اجتماعى مسؤولانه و نظارت همه جانبه در كنار انجام دیگر وظایف دینى است كه مورد لطف و عنایت‏خداوند قرار مى‏گیرد.

حضور در دفاع و تدارك میدان نبرد:

تحمیل جنگى ناخواسته بر ملت انقلابى ایران، فرصتى تاریخى را براى بانوان مجاهد و فداكار فراهم آورد كه گوهر وجود ایمانى و ارزشهاى انسانى خویش را به زیباترین و گویاترین شكل به نمایش گذارند و زمینه‏اى شد كه حضرت امام نیز وجه دیگرى از مشاركت‏بانوان در مقدرات اساسى جامعه و سرنوشت‏خویش را بازگو كنند.و این چنین بود كه یكى از محورهاى اساسى در بیانات حضرت امام درباره جنگ تحمیلى و دفاع مقدس را، ضرورت و نحوه حضور بانوان و تلاش جهادى آنان تشكیل مى‏دهد; از آموزش نظامى گرفته تا تداركات جبهه، تربیت فرزندان و تشویق همسران و بستگان براى حضور در میدان نبرد، حضور در سپاه و ارتش و حتى حضور خود بانوان در جهاد دفاعى كه مسؤولیتى مشترك میان زن و مرد است.و اینها همه از نگاه دینى، تحلیل و استدلالهاى روشن وانكار ناپذیرى دارد.

زنان در صدر اسلام با مردان در جنگها هم شركت مى‏كردند.ما مى‏بینیم و دیدیم كه زنان همدوش مردان بلكه جلوتر از آنان در صف قتال ایستادند، خود و بچه‏هاى خود و جوانان خودشان را از دست دادند و باز هم مقاومت كردند. (21)

اگر خداى ناخواسته زمانى یك هجومى به مملكت اسلامى بشود باید همه مردم، زن و مرد حركت كنند.مساله دفاع این طور نیست كه تكلیف منحصر به مرد باشد یا اختصاص به یك دسته‏اى داشته باشد; همه باید بروند و از مملكت‏خود دفاع بكنند. (22)

من از آنچه تا كنون به همت مردان و زنان با شرف و رزمنده شده است، امید آن دارم كه در بسیج همه جانبه آموزش نظامى و عقیدتى و اخلاقى و فرهنگى با تایید خداوند متعال موفق شوند و دوره تعلیمات و تمرینهاى عملى نظامى و پارتیزانى و چریكى را شایسته و به طورى كه سزاوار یك ملت اسلامى به پا خواسته است‏به پایان رسانند. (23)

استدلال بر ضرورت آموزش نظامى توسط بانوان در شكلهاى مختلف آن نیز كاملا روشن است.كما اینكه امام خطاب به جمعى از بانوان‏مى‏فرمایند:

اگر دفاع بر همه واجب شد، مقدمات دفاع هم باید عمل بشود.از آن جمله قضیه اینكه ترتیب نظامى بودن، یادگرفتن انواع نظامى بودن را براى آنهایى كه ممكن است.اینطور نیست كه واجب باشد بر ما كه دفاع كنیم و ندانیم چه جور دفاع كنیم.باید بدانیم چه جور دفاع مى‏كنیم...البته در آن محیطى كه شما تعلیم نظامى مى‏بینید باید محیط صحیح باشد، محیط اسلامى باشد، همه جهات عفاف محفوظ باشد، همه جهات اسلامى محفوظ باشد. (24)

پایان بخش این محور، سخن دیگرى از حضرت امام در پیش از پیروزى انقلاب است كه هم تاكیدى بر مشاركت مسؤولانه بانوان در جهاد شرعى است و هم تاكیدى بر حضور فعال در جامعه و مشاركت در امورى كه به سرنوشت آنان مربوط مى‏شود:

این تبلیغات كه «اگر اسلام پیدا شد مثلا دیگر زنها باید بروند توى خانه‏ها بنشینند و قفلى هم درش بزنند كه بیرون نیایند» این چه حرف غلطى است كه به اسلام نسبت مى‏دهند.صدر اسلام زنها توى لشكرها هم بودند، توى میدانهاى جنگ هم مى‏رفتند. (25)

پى‏نوشت‏ها:

1- مدثر، آیه 38.

2- بقره، آیه 286.

3- صحیفه نور، ج 21، ص 172.

4- آل عمران، آیه 195.

5- المیزان، ج 2، ص 271.

6- صحیفه نور، ج 5، ص 153.

7- ان الله لا یغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بانفسهم; رعد، آیه 11.

8- ذلك بان الله لك یك مغیرا نعمة انعمها على قوم حتى یغیروا ما بانفسهم، انفال، آیه 8.

9- صحیفه نور، ج 5 ص 153

10- همان، ج 12، ص 237.

11- ممتحنة، آیه 12.

12- صحیفه نور، ج 11، ص 254.

13- همان، ج 18، ص 264.

14- همان، ج 12، ص 236.

15- همان، ج 11، ص 254.

16- همان، ج 12، ص 72.

17- همان، ج 10، ص 234.

18- همان، ج 19، ص 281.

19- همان، ج 13، ص 70.

20- توبه، آیه 71.

21- صحیفه نور، ج 5، ص 153.

22- همان، ج 11، ص 117.

23- همان، ص 275.

24- همان، ج 19، ص 280.

25- همان، ج 4، ص 59.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

مقام زن در اسلام و در آئین‏هاى دیگر

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: ترجمه المیزان، ج 4، ص 140

نویسنده: علامه طباطبایى

مشاهده و تجربه این معنا را ثابت كرده كه مرد و زن دو فرد، از یك نوع و از یك جوهرند، جوهرى كه نامش انسان است، چون تمامى آثارى كه از انسانیت در صنف مرد مشاهده شده، در صنف زن نیز مشاهده شده است، (اگر در مرد فضائلى از قبیل سخاوت، شجاعت، علم خویشتن دارى و امثال آن دیده شده در صنف زن نیز دیده شده است)آنهم بدون هیچ تفاوت، بطور مسلم ظهور آثار نوع، دلیل بر تحقق خود نوع است، پس صنف زن نیز انسان است، بله این دو صنف در بعضى از آثار مشتركه(نه آثار مختصه از قبیل حامله شدن و امثال آن)از نظر شدت و ضعف اختلاف دارند ولى صرف شدت و ضعف در بعضى از صفات انسانیت، باعث آن نمى‏شود كه بگوئیم نوعیت در صنف ضعیف باطل شده و او دیگر انسان نیست.و با این بیان روشن مى‏شود كه رسیدن به هر درجه از كمال كه براى یك صنف میسر و مقدور است‏براى صنف دیگر نیز میسور و ممكن است و یكى از مصادیق آن استكمالهاى معنوى، كمالاتى است كه از راه ایمان به خدا و اطاعت و تقرب به درگاه او حاصل مى‏شود، با این بیان كاملا روشن مى‏شود كه در افاده این بحث، بهترین كلام و جامع‏ترین و در عین حال كوتاه‏ترین كلام همین عبارت: "انى لا اضیع عمل عامل منكم من ذكر او انثى بعضكم من بعض"است و اگر خواننده محترم این كلام را با كلامى كه در تورات در این باره وارد شده مقایسه كند برایش روشن مى‏گردد كه قرآن كریم در چه سطحى است و تورات در چه افقى!.

در سفر جامعه تورات آمده: من و دلم بسیار گشتیم(من با كمال توجه بسیار گشتم) تا بدانم از نظر حكمت و عقل جرثومه شر یعنى جهالت و حماقت و جنون چیست، و كجا است؟

دیدم از مرگ بدتر و تلخ‏تر زن است كه خودش دام و قلبش طناب دام است و دستهایش قید و زنجیر است تا آنجا كه مى‏گوید من در میان هزار نفر مرد یك انسان پیدا مى‏كنم، اما میان هزار نفر زن یك انسان پیدا نمى‏كنم.

بیشتر امتهاى قدیم نیز معتقد بودند كه عبادت و عمل صالح زن در درگاه خداى تعالى پذیرفته نیست، در یونان قدیم زن را پلید و دست‏پرورده شیطان مى‏دانستند، و رومیان و بعضى از یونانیان معتقد بودند كه زن داراى نفس مجرد انسانى نیست و مرد داراى آن هست و حتى در سال 586 میلادى در فرانسه كنگره‏اى تشكیل شد تا در مورد زن و اینكه آیا زن انسان است‏یا خیر بحث كنند!، بعد از بگومگوها و جر و بحثهاى بسیار، به این نتیجه رسیدند كه بله زن نیز انسان است اما نه چون مرد انسانى مستقل، بلكه انسانى است مخصوص خدمت كردن بر مردان، و نیز در انگلستان تا حدود صد سال قبل زن جزء مجتمع انسانى شمرده نمى‏شد، و خواننده عزیز اگر در این باب به كتابهائى كه در باره آراء و عقاید و آداب ملت‏ها نوشته شده مراجعه كند به عقایدى عجیب بر مى‏خورد.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

آفرینش زن در قرآن و ادیان الهى

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: دایرة المعارف تشیع، ج 8، ص 492

نویسنده: خدیجه بوترابى

زن در آفرینش در بعد روحى و جسمى از همان گوهرى آفریده شده كه مرد آفریده شده است و هر دو جنس در جوهر و ماهیت یكسان و یگانه‏اند و تمایز و فرقى در حقیقت و ماهیت میان زن و مرد نیست. قرآن به صراحت از این حقیقت پرده برمى‏دارد: یا ایها الناس اتقوا ربكم الذى خلقكم من نفس واحدة و خلق منها زوجها... اى مردم از پروردگارتان كه شما را از نفس واحدى آفرید و جفتش را (نیز) از او آفرید و از آن دو زنان و مردان بسیارى پراكنده كرد، پروا دارید (نساء، 1)، هو الذى خلقكم من نفس واحدة و جعل منها زوجها لیسكن الیها او است آن كس كه شما را از نفس واحدى آفرید و جفت وى را از آن پدید آورد تا بدان آرام گیرد (اعراف، 189) . بنابراین زن در آفرینش از همان جوهر و گوهر مرد است و اندیشه یكسانى و یگانگى ماهوى زن و مرد، اندیشه قرآنى است كه از آیات الاهى به روشنى به دست مى‏آید . تنها در این زمینه نظر دیگرى است كه خلقت زن را از زائده خلقت مرد تصویر مى‏كند، لیكن در این نظر به برخى از حادیث استناد شده است كه در حدیثى از امام صادق (ع) مردود شمرده شده است. زراره مى‏گوید: از امام صادق (ع) از آفرینش حوا سؤال شد كه برخى مى‏گویند: خداوند حوا را از دنده پایین و چپ آدم آفرید، امام (ع) فرمود: خدا منزه و برتر است از این نسبت، آن كس كه چنین مى‏گوید مى‏پندارد كه خداوند قدرت نداشت براى آدم همسرى از غیر دنده‏اش بیافریند! علامه مجلسى مى‏گوید: «مشهور میان مورخان و مفسران اهل سنت این است كه حوا از دنده آدم آفریده شده و به این معنا برخى از احادیث نیز دلالت دارد، لیكن این حدیث و احادیث دیگرى این موضوع را رد مى‏كند...» . آنچه محقق است و قرآن بدان اشاره دارد زن و مرد براى زندگى دنیا و نیز براى بقاء نسل بشر مكمل یكدیگر هستند، بدین صورت كه ماده اولیه این محصول یا مصنوع از مرد است و اراده سازندگى آن از خداوند توانا ولى كارخانه آن یعنى دستگاه سازندگى انسان و زحمات بار آوردن آن در اختیار زن قرار دارد و جا دارد كه براى حفظ و سلامت این كارخانه از دستبرد نامحرمان و خرابكاران، مقررات و دستورات لازمى هم صادر گردد.

آفرینش زن در ادیان الهى

در تمام مذاهب و ادیان الهى آمده است كه زن و مرد از «نفس واحده» آفریده شده‏اند. در عهد قدیم آمده است: «پس خدا موجودات را آفرید، لیكن براى آدم معاونى موافق وى یافت نشد و خداوند خوابى گران بر آدم مستولى گرداند تا بخفت پس یكى از دنده‏هایش را گرفت و گوش در جایش پركرد و خدا آن دنده را زنى بنا كرد و او را نزد آدم آورد.

زن در تاریخ و ملل گوناگون

زن را یك موجود ضعیف و ناچیز به شمار مى‏آوردند. به دختران ارث نمى‏دادند و بعضى او را از افراد بشر و انسانیت به شمار نمى‏آوردند، فقط زنان را براى خدمت به مردان و اطفاى شهوت جنسى براى مردها نگاه مى‏داشتند. مرد مى‏توانست زنهاى متعدد بگیرد و یا طلاق بدهد . اگر زن مى‏مرد زن بگیرد ولى اگر شوهر مى‏مرد، زن حق ازدواج نداشت و از معاشرت در خارج هم ممنوع بود. در هند زن تابع شوهر بود و بعد از مردن او، دیگر حق ازدواج نداشت و باید با جسد شوهر سوزانده مى‏شد... و در ایام عادت ماهیانه نجس و پلید و لازم الاجتناب بود . زن در میان ملل قبل از اسلام حد وسط بین انسان و حیوان بود از او مانند انسان ضعیفى كه باید به انسانهاى متوسط كمك بدهد استفاده مى‏شد. اعراب مشرك خشن، بى‏رحم متعصب دختران معصوم خود را زنده به گور مى‏كردند. تا وقتى كه خورشید اسلام از پس ابرهاى تاریك عربستان طلوع نمود. پیغمبر اسلام (ص) پس از ارشاد كلمه توحید با اشاره پروردگار در قرآن اول كارى كه كرد از این عادت شوم اعراب جلوگیرى نمود، حضرتش به زنان و دختران احترام مى‏گذاشت و با تمام عظمتش به زنهاى پیر سلام مى‏كرد و چنانكه شیعه و سنى نقل كرده‏اند، مكرر دست دخترش فاطمه سلام الله علیها را مى‏بوسید و مى‏فرمود: «فاطمة بضعة منى من آذاها فقد آذانى و من آذانى فقد آذان الله» فاطمه پاره تن من است هر كس او را اذیت كند حقیقتا مرا اذیت كرده است و هر كس مرا اذیت كند خدا را اذیت كرده است.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

روح لطیف زن سلاحى براى تقرب به خدا

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: زن در آینه جلال و جمال صفحه 207

نویسنده: آیة الله عبدالله جوادى آملى

اگر كسى با دشمن بیرونى مى‏جنگد باید از آهن وآتش استفاده كند، ولى اگر بادشمن درونى مى‏جنگد باید از «آه‏» استفاده كند نه از «آهن‏». در مبارزه یا هوى وهوس باید از «آه‏» استفاده كرد، زیرا در آن جا از آهن كارى ساخته نیست. انسانى كه باهوس بجنگد، بلكه آن كس كه در كنار نیایش ودعا وراز ونیاز به سر مى‏برد، در مقابل هوس مسلح است. در دعاى كمیل مى‏فرماید:

«و سلاحه البكاء» (1)

یعنى در جنگ بادشمن درونى ودر جبهه جهاد اكبر، اسلحه انسان، آه است نه آهن، گریه است نه شمشیر، واسلحه تیز وكارآمد جهاد اكبر، تهذیب نفس وناله است واین اسلحه را زنها بیشتر از مردها دارند.

خداى سبحان در راه تهذیب نفس، زنها را مسلح‏تر از مردها آفریده است، چون ناله و لابه، هنر هر كسى نیست، چه بسا افرادى كه در مجالس سوگ سالار شهیدان حسین بن على صلوات الله وسلامه علیه مى‏نشینند اما آن هنر ودرك را ندارند كه اشك بریزند، بر فرض هم كه درك داشته باشند، نرمش دل در آنها نیست، چه این كه تحصیل نرمش دل، كار هر كسى نیست وفضیلتى نیست كه نصیب هر كسى بشود. بنابراین، سرمایه جهاد اكبر، گریه است.

در دعاى ابو حمزه ثمالى كه از مبسوطترین دعاهاى ماه مبارك رمضان است، امام سجاد علیه السلام به ذات اقدس اله عرض مى‏كند: مرا كمك كن تا سلاح را فراهم كنم، مرا در گریه اعانت كن.

«و اعنی بالبكاء على نفسی‏» (2)

ویارى كن مرا در گریه براى خودم.

معین من باش كه من بهتر بفهمم وبهتر بنالم، كمك كن كه اگر اشكم تمام شد دوباره اشك بجوشد. اگر زن در بخش‏هاى مختلف كارهاى اجرایى یا مسائل جبهه وجهاد وبخش‏هاى نظامى حضور نداشت، دلیل آن نمى‏شود كه در تقرب الى الله سهمش كمتر از مرد باشد.

خدا اسلحه جهاد اكبر را به زنها بیش از مردها داده، منتها این را باید به جا مصرف بكنند.

كسى كه شمشیرى در دست دارد وآن را به سنگ مى‏زند به كارى بیهوده روى آورده است، كسى هم كه براى دنیا گریه مى‏كند، گرچه رقیق القلب واهل ناله ولابه است، اما بى‏جا مى‏نالد. تعلیمات دین براى آن است كه انسان این سلاح را به جا بكار ببرد، به مردها مى‏گوید اسلحه فراهم بكن واسلحه را به جا به كار ببر، وبه زنها مى‏گوید اسلحه را خدا به شما داده است منتها به جا به كار ببرید، مرد باید دو زحمت‏بكشد وزن یك زحمت، مثل یك كشورى كه در جنگ مسلح نیست وبه او مى‏گویند خودكفا شو واسلحه فراهم كن، بعد هم به جا ومناسب به كار ببر، اما به كشورهایى كه در تولید سلاح به خودكفایى رسیده‏اند نمى‏گویند مسلح شو، بلكه مى‏گویند سلاح دارى ولى به جا بكار ببند.

گریه سلاح انسان است، واین سلاح را ذات اقدس اله به زنها بیش از مردها داده وبه آنان گفته است كه این سلاح را به جا بكار ببرید.

این درست است كه جمال براى زنان سرمایه است وباید، هم به جا مصرف كنند وهم زكات آن كه عفاف است:

«زكاة الجمال العفاف‏» (3)

مراعات كنند، لیكن جمال حقیقى آنان همان انجذاب به سوى جمال مطلق است وباید در تحصیل آن دقت كنند. ذات اقدس اله سرمایه رقت قلب واحساس را براى آن نداده تا انسان در اثر چشم وهم‏چشمى براى مظاهر دنیا ولباس وزیور گریه كند.

پى‏نوشت‏ها:

1. مفاتیح الجنان، دعاى كمیل.

2. مفاتیح الجنان، دعاى ابوحمزه ثمالى.

3. غرر الحكم، فصل‏37، روایت 5.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

علل پیدایش مذاهب در اسلام1

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی


علل پیدایش مذاهب در اسلام

فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامى، ج 1، ص 57

نویسنده: جعفر سبحانى

اگر مسلمانان در زمان پیامبر گرامى صلى الله علیه و آله و سلم از وحدت خاصى برخوردار بودند، و عظمت مقام رسالت و مرجعیت مسلم او براى پیروانش، مانع از بروز دوگانگى بود، ولى پس از درگذشت او، شكاف عجیبى در میان آنان پدید آمد، و آن وحدت و ایثار، جاى خود را به جدال و نزاع كلامى، و احیانا به نبردهاى خونین، آنهم بر سر عقائد، داد.

مهمترین مساله در این مورد، بررسى علل پیدایش اختلافها و پى‏ریزى مذاهب است كه در كتابهاى مربوط به تاریخ عقائد، پیرامون آن كمتر گفتگو شده و حق آن ادا نشده است. از آنجا كه تاریخ نگارى در میان مسلمانان به صورت نقلى بود، كمتر به تحلیل تاریخ مى‏پرداختند. بالطبع، چنین روشى در بحثهاى مربوط به ملل و نحل كه یك نوع تاریخ نگارى ـ تاریخ عقائد ـ است، نیز سایه افكند و جداى از نقل حوادث، كمتر به تحلیل آن پرداختند. در نتیجه، فلسفه این همه اختلاف، بعد از رسول خدا در بین امت اسلامى روشن نشد.

پس از درگذشت پیامبر (ص)، براى گروهى از مسلمانان، مسائل كلامى، مطرح نبود و آنان، جز به جهاد و نشر اسلام در جهان، به چیزى نمى‏اندیشیدند، و در مسائل مربوط به توحید و شناخت صفات خدا و مانند آن، از آنچه از كتاب و سنت فرا گرفته بودند، پا فراتر نمى‏نهادند. زیرا آنان اسلام را با دو امتیاز شناخته بودند:

1 ـ عقائدى واضح و روشن،

2 ـ تكالیفى سهل و وظایفى آسان.

اسلام، با این دو امتیاز، در شبه جزیره و سپس در سائر نقاط، اسلامى گسترش یافت. اگر مشكلى پیش مى‏آمد به كتاب خدا و سنت پیامبر (ص) مراجعه مى‏كردند. شیعیان نیز كه سخن عترت را قرین قرآن مى‏دانستند، مشكلات فكرى را با آنان در میان مى‏گذاشتند. براى این گروه وارسته و عاشق جهاد و ایثار، و پیرو عترت، آیات زیر، در زمینه‏هاى گوناگون، الهام بخش و عقیده ساز بود.

الف: اثبات صانع

1 ـ (افى الله شك فاطر السماوات و الارض) (سوره ابراهیم / 10)

«آیا در وجود خدا شك و تردیدى هست، در حالى كه آفریننده آسمانها و زمین است؟» .

2 ـ (ام خلقوا من غیر شى‏ء ام هم الخالقون) (سوره طور / 35) .

«آیا آنان از هیچ آفریده شده‏اند یا خود آفریننده خود هستند؟» . (مسأله توحید و نفى و دوگانگى در خلقت) .

3 ـ (لو كان فیهما آلهة الا الله لفسدتا) (سوره انبیاء / 22) .

«اگر در میان آسمانها و زمین خداى دیگرى بود، نظام گیتى بهم مى‏ریخت» .


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

علل پیدایش مذاهب در اسلام2

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

ب: شناخت صفات خدا

4 ـ (هو الله الذى لا اله الا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم* هو الله الذى لا اله الا هو الملك القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز الجبار المتكبر سبحان الله عما یشركون* هو الله الخالق البارى المصور له الاسماء الحسنى یسبح له ما فى السموات و الارض و هو العزیز الحكیم). (سوره حشر / 22 ـ 24) .

«او خدایى است كه جز او خدایى نیست. آگاه از درون و برون و رحمان و رحیم، اوست. حاكم، مالك، منزه از عیب، سلامت بخش، ایمن ساز، مراقب، قدرتمند، پیروز، شایسته بزرگى. و او منزه است از آنچه براى او شریك قرار مى‏دهند. او خداى آفریننده و صورتگر است، براى او است نامهاى نیك. آنچه در آسمانها و زمین است، بر او تسبیح مى‏گوید. او است عزیز و حكیم» .

ج: تنزیه خدا از تشبیه به خلق

5 ـ (لیس كمثله شى‏ء و هو السمیع البصیر) (سوره شورى / 11) .

«براى او مثل و مانندى نیست و او است شنوا و بینا» .

د: گسترش عظمت الهى

6 ـ (و ما قدروا الله حق قدره) (سوره انعام / 91) .

«خدا را آنچنانكه شایسته او است، نشناخته‏اند» .

همچنین، در دیگر مسائل مربوط به مبدأ و معاد، آیات قرآن، مرجع و مصدر آنان بود. البته این مطلب نه به آن معنى است كه همه افراد این گروه از مسلمانان بر مفاهیم عالى این آیات آگاه بودند، بلكه مقصود این است كه متفكران این گروه از طریق تدبیر در این آیات، حس كنجكاوى خود را قانع كرده، و بعدى از ابعاد این آیات را درك مى‏نمودند.

در برابر، گروهى فرصت طلب به گردآورى مال و ثروت و كسب قدرت و سلطه، اشتغال جسته و از این نوع مسائل غافل بودند و در برابر این دو گروه (1 ـ ایثارگر و جهادگر 2 ـ دنیا طلبان و ثروت اندوزان)، دسته سومى بودند كه به مسائل عقیدتى مى‏اندیشیدند و تفكر در آن، كار رسمى و شغل مهم آنان بود.

این حالت عمومى مسلمانان بود، یا به فكر جهاد و نبرد بودند و در مسائل عقیدتى به آنچه از قرآن و احیانا سنت آموخته بودند، اكتفا مى‏ورزیدند، و یا در فكر مال و مقام و زر و زور بودند كه این نوع از مسائل براى آنان مطرح نبود، تنها گروه سومى، فارغ از دیگر مسائل، به امور عقیدتى عنایت بیشترى مبذول داشتند.

سرانجام، این گروه عقیدتى نیز در سایه یك رشته عوامل، پدید آورنده اختلاف و دو دستگى شدند. این عوامل به طور مطلق عبارتست از:

1 ـ تعصبهاى كور قبیله‏اى و گرایش‏هاى حزبى،

2 ـ بدفهمى و كج اندیشى در تفسیر حقایق دینى،

3 ـ منع از تدوین حدیث پیامبر (ص) و نشر آن،

4 ـ آزادى احبار و رهبان در نشر اساطیر عهدین،

5 ـ برخورد مسلمانان با ملتهاى متمدن كه براى خود كلام مستقل و عقائد دیگرى داشتند.

6 ـ اجتهاد در برابر نص

اینك ما هر یك از این عوامل را به صورت فشرده مطرح مى‏كنیم:

عامل نخست:

تعصبهاى كور قبیله‏اى و گرایش‏هاى حزبى

نخستین اختلاف در میان مسلمانان، پس از درگذشت پیامبر گرامى (ص) در مساله خلافت و تعیین جانشین بود. كسانى كه مساله خلافت را یك مقام تنصیصى مى‏اندیشیدند، با تكیه بر احادیث پیامبر (ص) (1) خلافت را از آن امام على (ع) مى‏دانستند. در منطق این گروه، هرگز تعصبات قبیله‏اى مطرح نبود و این عقیده، از سخنان رسول گرامى، برخاسته بود. ولى منطق مخالفان على علیه السلام در سقیفه، چه انصار و چه مهاجر، بر محورهاى دیگرى دور مى‏زد كه قدر مشترك آن را گرایشهاى قبیله‏اى و تعصبات حزبى و در باطن، خودخواهى تشكیل مى‏داد. ما، در این جا، نخست منطق انصار، سپس مهاجر را، كه مدعى اولویت در مساله امامت و خلافت بودند، منعكس مى‏سازیم، تا روشن گردد كه هر دو گروه، معیار عصر جاهلیت را مطرح مى‏كردند و مى‏خواستند از این طریق، صاحب مقام و منصب گردند، در حالى كه شایسته هر دو گروه این بود كه ـ بر فرض انتخابى بودن مقام امامت ـ فرد یا گروهى را انتخاب كنند كه با دیگر موازین اسلام منطبق باشد . زیرا مساله تقوى و پرهیزكارى، قدرت بر اراده، داشتن بینش صحیح، و اطلاع از اصول و فروع، چیزى نبود كه در گزینش خلیفه، به دست فراموشى سپرده شود، ولى متاسفانه، هیچ یك از دو گروه بر این معیارها تكیه نكردند، بلكه هر كدام، خدمات قبیله خود را نسبت به صاحب رسالت مطرح ساختند.

منطق جبهه انصار

رئیس حزب انصار، سعد بن عباده كه خود تشكیل دهنده انجمن، در سقیفه بنى ساعده بود و گروه انصار را سزاوار بر خلافت، مى‏دانست، در این مورد چنین استدلال مى‏كند:

«اى گروه انصار شما بیش از دیگران به آیین اسلام گرویدید، از این جهت براى شما فضیلتى است كه براى دیگران نیست. پیامبر اسلام متجاوز از ده سال قوم خود را به خداپرستى و مبارزه با شرك و بت پرستى دعوت كرد، جز جمعیت بسیار كمى از آنان كسى به او ایمان نیاورد، و همان افراد كم، قادر به دفاع از پیامبر و گسترش آیین او نبودند، حتى اگر حادثه‏اى ناگوار متوجه خود آنان مى‏شد، توان دفاع از خود را نداشتند. هنگامى كه سعادت متوجه شما شد و به خدا و پیامبر او ایمان آوردید، دفاع از پیامبر و یاران او را به عهده گرفتید، و براى گسترش اسلام و مبارزه با دشمنان، جهاد كردید و در تمام دوره‏ها، سنگینى كار بر دوش شما بود، روى زمین را شمشیرهاى شما رنگین كرد و عرب در پرتو قدرت شما گردن نهاد. تا آنجا كه رسول خدا از دنیا رفت در حالى كه از همه شما راضى بود... بنابراین، هرچه زودتر زمام كار را به دست بگیرید كه جز شما كسى لیاقت این كار را ندارد» .

در پایان سخن، بدون اینكه نامى از خود ببرد، رو به آنان كرد و گفت:

«برخیزید، زمان امور را خودتان به دست بگیرید، یعنى زمامدارى و رهبرى من مطرح نیست و زمامدار واقعى، خود شما هستید و من مجرى نظرات شما هستم و اگر غیر از من، دیگرى را براى اینكار لائق و شایسته دیدید، او را انتخاب نمایید» (1) .

اكنون باید دید كه با چنین سخنرانى جامع و پر تحرك، چگونه سعد، از صحنه سیاست و انتخاب، طرد شد و دیگرى به جاى او انتخاب گردید، شناسایى عوامل این طرد و پیروزى فردى كه جز پنج نفر، در آن اجتماع طرفدار نداشت، در مقام ارزیابى، بسیار حائز اهمیت است.

سخنرانى ابوبكر به طرفدارى از مهاجرین

وقتى سخنان «سعد» به پایان رسید، پس از گفتگویى، ابوبكر، اینگونه به سخن گفتن پرداخت :

«خداوند، محمد را براى پیامبرى به سوى مردم اعزام كرد، تا او را بپرستند و شریك و انبازى براى او قرار ندهند، در حالیكه براى عرب ترك آیین شرك سنگین و گران بود.

گروهى از مهاجران، به تصدیق و ایمان و یارى او در لحظات سخت، بر دیگران سبقت گرفتند، و از كمى جمعیت نهراسیدند؛ آنان نخستین كسانى بودند كه به او ایمان آوردند و خدا را عبادت كردند، آنان خویشاوندان پیامبر هستند و به زمامدارى و خلافت، از دیگران شایسته‏تر مى‏باشند» .

سپس وى براى ایجاد اختلاف بین «خزرج» و «اوس» به تجدید خاطرات تلخ و دیرینه آنان پرداخت و چنین ادامه داد:

«فضیلت و موقعیت و سوابق شما (انصار) در اسلام، براى همه روشن است. كافى است كه پیامبر شما را براى دین خود كمك و یار اتخاذ كرد، و بیشتر یاران و همسران پیامبر از خاندان شما است. اگر از گروه سابقین در هجرت بگذریم، هیچ كس به مقام و موقعیت شما نمى‏رسد، بنابراین، چه بهتر، ریاست و خلافت را گروه سابق در هجرت به دست بگیرند، و وزارت و مشاوره را به شما واگذار كنند و آنان هیچ كارى را بدون تصویب شما انجام ندهند» . (1)

هر گاه خلافت و زمامدارى را قبیله، خزرج به دست بگیرند، اوسیان از آن‏ها كمتر نیستند، و اگر اوسیان گردن به سوى او دراز كنند، خزرجیان از آن‏ها دست برندارند.

گذشته از این، میان این دو قبیله خونهایى ریخته و افرادى كشته شده و زخمهایى غیر قابل جبران پدید آمده است كه هرگز فراموش شدنى نیست، هر گاه یك نفر از شما، خود را براى خلافت آماده كند و انتخاب گردد، بسان این است كه خود را در میان «فك شیر» افكنده و سرانجام میان دو فك مهاجر و انصار خرد مى‏شود» . (2)

وى در سخنان خود، گذشته از اینكه خواست هر دو گروه را از خود راضى سازد و قلوب همه را به دست آورد، كوشش كرد كه به طور غیر مستقیم به آتش اختلاف دامن زند و وحدت كلمه و نظر انصار را از بین ببرد و در برابر تز نامعقول آنان، كه مى‏گفتند اجتماع مسلمانان باید به صورت دو رئیسى اداره شود، یك تز نسبتا معقول كه همان تقسیم «خلافت» و «وزارت» و «معاونت» ، میان مهاجر و انصار باشد، در اختیار آنان گذارد.

سخنان حباب بن منذر

در این میان «حباب بن منذر» كه نسبت به دیگران مرد مصمم‏ترى بود، برخاست و انصار را براى قبضه كردن امر خلافت تحریك كرد. وى گفت: «مردم، برخیزید زمام خلافت را به دست بگیرید، مخالفان شما در سرزمین شما و در زیر سایه شما زندگى مى‏كنند، و عزت و ثروت و كثرت افراد از آن شما است و هرگز جرأت آن را ندارند كه با شما مخالفت كنند، راى راى شما است... و اگر مهاجر اصرار دارند كه امیر از آنان باشد، چه بهتر، امیرى از مهاجر و امیرى از انصار برگزیده گردد» .

سخنرانى عمر

گوینده پیشین تا آنجا كه توانست حس برترى جویى را در خلافت انصار زنده كرد، جز اینكه در پایان، روى سادگى، تز نامعقول «دو رئیسى» را پیشنهاد داد. از این جهت، عمر فرصت را مغتنم شمرده، برخاست و با شدیدترین لحن بر او اعتراض كرد و گفت: «هرگز دو شتر را نمى‏توان با یك ریسمان بست، هرگز عرب زیر بار شما نمى‏روند، و شما را براى خلافت نمى‏پذیرند، در صورتى كه پیامبر آنان از غیر شماست؛ كسانى باید زمام خلافت را به دست بگیرند كه نبوت در خاندان آنان بوده است» .

نقدى بر این معیارها

علم به اصول و احكام و آشنایى به نیازهاى جامعه از نظر سیاسى، اجتماعى و اقتصادى و نیز مدیریت، شرط اساسى جانشینى از صاحب رسالت است. چیزى كه در سقیفه از آن سخن به میان نیامد، همین شرائط بود.

آیا شایسته و لازم نبود كه این افراد به جاى اینكه بر قومیت و دیگرى ملاكهاى واهى تكیه كنند، موضوع علم و دانش را ملاك قرار داده و در میان یاران رسول خدا (ص) فردى را كه به اصول و فروع اسلام آشنایى كامل داشت و از آغاز زندگى تا آن روز لغزشى از او دیده نشده بود، براى زعامت انتخاب كنند و به جاى خودبینى، مصالح اسلام و مسلمانان را در نظر بگیرند؟

اصولا باید میان علت و معلول و به عبارت بهتر، میان دلیل و مدلول، ارتباطى وجود داشته باشد، و تصدیق یكى، موجب تصدیق دیگرى گردد، در صورتى كه در دلائل مهاجر و انصار، چنین ارتباطى موجود نیست.

درست است كه مهاجرین، نخستین كسانى بودند كه به پیامبر ایمان آوردند، و یا با پیامبر پیوند خویشاوندى داشتند، ولى این دو جهت سبب نمى‏شود كه مقام رهبرى از آن آنان باشد؛ زیرا رهبرى، شرطى جز این دو لازم دارد، و آن آگاهى از كتاب و سنت و قدرت روحى بر اداره امور مملكت است و چه بسا این دو شرط در افرادى پیدا شود كه بعدها به پیامبر ایمان آورده و یا با پیامبر خویشاوندى نداشته باشند.

آنان به جاى اینكه ببینند در چه شخصیتى شرائط رهبرى فراهم است، سراغ فضائلى رفتند كه ارتباطى به مقام رهبرى نداشت. همین انتقاد، به استدلال انصار نیز متوجه است؛ بر فرض اینكه اسلام با خون و ایثارگرى آنان انتشار یافت، ولى این دلیل نمى‏شود كه مقام رهبرى نیز از آن آنان باشد، زیرا چه بسا واجد شرائط مقام رهبرى نباشند.

دقت در استدلال دو طرف مى‏رساند كه آنان مى‏خواستند مقام زعامت را به طور وراثت از پیامبر به ارث ببرند، و هر یك از طرفین براى وراثت خود، دلیلى مى‏تراشیدند.

جز حكومت ظاهرى، چیز دیگرى مطرح نبود

شیوه استدلال هر دو گروه نشان مى‏دهد كه آنان از خلافت و جانشینى پیامبر، جز همان حكومت ظاهرى و فرمانروایى بر مردم؛ هدف دیگرى نداشتند و از دیگر مناصب پیامبر گرامى (ص) چشم پوشیده و به آن توجهى نمى‏كردند.

از همین روى، انصار در سخنرانى، بر افزونى افراد و قدرت قبیله‏اى خود بالیده و خود را سزاوارتر از دیگران مى‏دانستند. (1)

درست است كه پیامبر گرامى فرمانرواى مسلمانان بود ولى علاوه بر این مقام، داراى مقامات و فضائلى دیگر نیز بود كه در كاندیداهاى مهاجر و انصار اصلا وجود نداشت، زیرا پیامبر بازگو كننده شریعت و مبین اصول و فروع، و در برابر گناه و لغزش مصون و بیمه بود. چگونه این افراد در مقام انتخاب جانشین، به این رشته از امور كه جهات روحانى و معنوى پیامبر و علت برترى و فرمانروایى او بر جامعه انسانى بود، توجه نكردند و موضوع را تنها از دریچه حكومت ظاهرى و فرمانروایى آن هم بر اساس فزونى افراد و پیوندهاى قبیله‏اى، مى‏نگریستند .

علت این تغافل، روشن است، زیرا اگر خلافت اسلامى را از این دیدگاه بررسى مى‏كردند، جز سلب صلاحیت از خود، نتیجه دیگرى نمى‏گرفتند، چه، آشنایى آنان به اصول و فروع، بسیار ناچیز بود، تا آنجا كه كاندیداى ابوبكر، «عمر» ، چند لحظه پیش از اجتماع سقیفه، منكر مرگ پیامبر بود و با شنیدن آیه‏اى از دوست خویش (2) ، سخن خود را پس گرفت و گفت مثل اینكه من این آیه را نشنیده بودم (3) .

گذشته از این، اشتباهات و لغزشهاى فراوان آنان پیش از فرمانروایى، بر همه روشن بود. با این وضع چگونه مى‏توانستند حكومتى را پى‏ریزى كنند كه باید پایه آن را علم و دانش و تقوى و پرهیزكارى و كمالات روحى و معنوى و مصونیت الهى تشكیل دهد؟

عامل دوم:

جمود فكرى و كج اندیشى در فهم معارف كتاب و سنت

اگر گرایشهاى حزبى و تعصبهاى قبیله‏اى، نخستین عامل پیدایش مذاهب و فرق بود، جمود فكرى و كج اندیشى در فهم حقایق دینى، عامل دومى براى پیدایش طوائفى مانند «خوارج» و «مرجئه» و... به شمار مى‏رود. در واقع قسمت مهمى از مذاهب، زاییده جمود و كج فكرى، و تنگ نظرى سران آن‏ها است تا آنجا كه در تقدیس ظواهر «كتاب خدا» و «سنت» پیامبر، آن قدر از خود جمود و خشكى نشان داده‏اند كه عقل و خرد و داورى فطرت و وجدان را، فداى ظاهر ابتدائى آیه و روایت ساخته، و در نتیجه مذاهبى را پى‏ریزى كرده‏اند.

شكى نیست كه كتاب خدا و گفتار پیامبر گرامى، بر همه مسلمانان، حجت است و بر همه لازم است كه از آن پیروى كنند و هرگز روا نیست كسى در برابر حكم خدا و دستور پیامبر، اظهار نظر كند، یا ـ نعوذ بالله ـ با آن‏ها مخالفت بورزد. ولى در بهره‏گیرى از قرآن باید دقت بیشترى كرد و معانى تصورى را، از مقاصد تصدیقى و ظهور نا پایدار را از ظهور پایدار، جدا ساخت. زیرا قرآن كلام فصیح و بلیغ است و چنین سخنى از انواع مجاز و استعاره و تشبیه و كنایه مالامال مى‏باشد، جمود بر ظواهر تصورى، جز پایین آوردن مقام بلند قرآن، و به ابتذال كشیدن معانى عالى آن، نتیجه دیگرى ندارد.

طوائفى در اسلام به نام «مجسمه» و «مشبهه» و «خارجى» و «مرجئى» پدید آمدند، و همه این گروهها كتاب و سنت را مدرك اندیشه‏هاى خود شمرده و بر آن تكیه جسته‏اند و مخالفان خود را به مخالفت با كتاب و سخنان پیامبر متهم كرده‏اند. دو گروه نخست به آیات و روایاتى استناد جسته‏اند كه در آن‏ها الفاظ «ید» ، «عین» و «وجه» وارد شده، و در مقام تفسیر، به ظاهر ابتدائى و به تعبیر دیگر «تصورى» ، اكتفا نموده‏اند و از ظاهر استمرارى و تصدیقى آن، كاملا غفلت نموده و به سادگى از كنار آن گذشته‏اند.

از باب نمونه به تفسیر این آیه از جانب اهل حدیث توجه بفرمایید:

قرآن در مقام انتقاد از اندیشه یهود كه خدا را به بخل و عجز متهم كرده‏اند، مى‏فرماید :

(بل یداه مبسوطتان ینفق كیف یشاء) (سوره مائده / 64) .

«بلكه هر دو دست او باز است، هر گونه بخواهد انفاق مى‏نماید» .

سطحى نگرها، فورا براى خدا دو دست ثابت كرده‏اند كه با آن انفاق مى‏كند. خیلى اگر بخواهند، اظهار قداست كنند، بسان «اشعرى» مى‏گویند: «خدا دو دست دارد، ولى كیفیت آن براى ما روشن نیست» (1) .

این بهره‏گیرى از قرآن مانند بهره گیرى كودكانه كودكى است كه از سخن مادرش، بهانه بادام گرفت.

مسلمانان پس از درگذشت پیامبر، گرفتار گروهى شدند كه در لباس تقید به دین و التزام به ظواهر، چنین افكارى را وارد حوزه اسلام كردند، و هر نوع تعقل و جهش فكرى را كفر و زندقه خواندند.

گذشته از سطحى نگرى بر آیات معارف، ساده لوحانى بودند كه گرفتار هر ناقل حدیثى را پذیرفتند، هر چند در گذشته «حبر» یهودیان (1) و «راهب» مسیحیان (2) به شمار مى‏رفت.

جمود فكرى و تمسك به ظواهر «تصورى» و گزینش معانى مفردات آیه و روایت، آفتى بود كه دامن گیر جهان اسلام گردید، و به جاى اینكه معانى مفردات و ظاهر تصورى را فداى مفاد جملى آیه و ظهور تصدیقى آن سازند، بر خلاف آن رفتار كردند. بخواست خداوند، در فصل نقل عقائد اهل حدیث كه نخستین فرقه اسلامى به شمار مى‏روند، به تشریح این مطلب خواهیم پرداخت.

خوارج و مرجئه هر دو از این نقطه منشعب مى‏شوند. زیرا پیدایش این دو گروه، جز انحراف فكرى و كج اندیشى در معارف كتاب و سنت علت دیگرى نداشته است.

در اینجا نخست به فلسفه پیدایش گروه خوارج، و سپس به بیان علت پیدایش مرجئه مى‏پردازیم .

عثمان بن عفان، پس از درگذشت عمر، زمام امور را به تصویب شورائى كه خلیفه پیشین، اعضاء آن را تعیین كرده بود به دست گرفت. وى استانداران و فرمانداران را از اعضاء بیت اموى كه خود نیز شاخه‏اى از آن بود، برگزید. بد رفتارى آنان با امت اسلامى از یك طرف، و اعتراض و انتقاد یاران پیامبر و دیگر شخصیتهاى اسلامى، از طرف دیگر، و سماجت و مقاومت خلیفه، بر روش خود، از ناحیه سوم، سرانجام به قتل او منجر گردید. سپس با اكثریت قریب به اتفاق مسلمین، امام على ـ علیه السلام ـ براى سرپرستى مسلمین بر گزیده شد.

تقوى و پارسایى امام و اصرار انقلابیون كه امام را روى كار آورده بودند، به وى اجازه نداد كه عمال خلیفه پیشین را بر جاى خود باقى بگذارد. حتى بیم آن مى‏رفت كه در صورت ابقاء، همان گروهى كه بر خلیفه سوم شوریدند، و مقدمات قتل او را فراهم كردند، بر امام نیز بشورند.

امام، چه از نظر كسب رضاى خدا و احیاء سنت پیامبر، و پیروى از مقتضاى تقوا و پارسایى، و چه از نظر حفظ افكار عمومى كه خواهان ایجاد دگرگونى در نظام بودند، ناچار بود كه به شخصیتهائى مانند «زبیر بن عوام» ، «طلحة بن عبید الله» كه آن روز ثروت عظیم و سرسام آورى را به هم زده بودند، مقام و مسؤولیتى ندهد و یا امثال معاویه را كه بسان قیصر در قصور رؤیایى شام حكومت مى‏كردند از كار بر كنار كند، در غیر این صورت نه تنها تحت فشار وجدان خود قرار مى‏گرفت، بلكه با مخالفت انقلابیون عراق و مصر كه خلیفه سوم را از عرش قدرت به زمین كشیدند، روبرو مى‏شد.

نتیجه پیروى از چنین روش، این شد كه طلحه و زبیر با پول سرشار امویها، جنگ جمل را به راه انداختند، و جان خود را در راه دنیا طلبى و مقام خواهى (استاندارى بصره و كوفه)، از دست دادند. در این شرایط معاویه، از امام خواست كه استاندارى شام را به او واگذار كند، چنین درخواستى، با توجه به اصولى كه امام بر آن ایمان داشت و شرایطى كه بر او حكومت مى‏كرد، مورد موافقت قرار نگرفت او براى ابقاء خود پرچم مخالفت برافراشت و یاغى گرى را آغاز كرد. امام پس از اتمام حجت، با سپاهى گران به سوى شام حركت كرد تا با قدرت نظامى، ریشه مخالفت را براندازد سرانجام، سپاه امام با لشگر معاویه (كه با خدعه و حیله او را متهم به قتل عثمان كرده و خود را «ولى دم» معرفى كرده بود)، در سرزمین صفین روبرو شد، پس از نبرد سنگینى كه ماه‏ها به طول انجامید شكست دشمن قطعى گردید؛ حاكم شام پس از مشورت با پیر سیاست (عمرو عاص)، دستور داد كه «قاریان» شام، قرآن‏ها را بر سر نیزه كنند، و خواستار حكومت قرآن میان دو گروه شوند؛ چنین حیله عوام فریبانه، طوفانى از اختلاف در میان سپاه امام ـ علیه السلام ـ برانگیخت. مقدس نماها نبرد با گروه مسلح به قرآن، و داعیان به حكومت كتاب خدا را تحریم كردند و خواستار توقف نبرد و بازگشت به حكومت قرآن شدند، در حالى كه امام و یاران عاقل و خردمند و دور نگر او، این كردار را فریبى بیش ندانستند و بر ادامه نبرد اصرار ورزیدند، سرانجام فریب خوردگان سپاه امام، بر افكار عمومى ارتش غلبه كرده و صلح موقت را بر امام تحمیل كردند. قرار شد، طرفین به جایگاه اصلى خود بازگردند، و نمایندگانى از دو گروه به عنوان «حكم» در نقطه‏اى بى‏طرف، اختلاف را بر كتاب خدا و سنت پیامبر، عرضه بدارند و نتیجه را اعلام كنند، كه بر هر دو گروه لازم است از آن پیروى كنند. در این زمینه قراردادى میان امام و معاویه تنظیم گردید و شخصیتهایى از هر دو طرف آن را امضاء كردند. هنوز مركب قرارداد خشك نشده بود كه گروهى از مصران بر ترك نبرد و ارجاع اختلاف به دو حكم، از نظر خود بازگشتند و آن را مخالف اصل «لا حكم الا لله» (1) پنداشتند و خواستار نقض عهد و پیمان شدند. ولى محال بود كه امام ـ علیه السلام ـ تحت فشار آنان قرار گیرد، و دست به پیمان شكنى بزند. از این جهت، این گروه، پس از بازگشت امام به كوفه، وارد مركز خلافت اسلامى نشدند و براى خود در منطقه‏اى بنام «حرورا» پایگاهى برگزیده و ایذاء و آزار امام و یاران او و سردادن شعار بر ضد او را آغاز كردند و به كشتن افراد معصوم و بى‏گناه، به جرم علاقه به حضرت پرداختند. امام پس از بردبارى‏هاى زیاد، نصیحت‏هاى فراوان و ارسال پیام‏هاى متعدد، حجت را بر آنان تمام كرد. وقتى احساس كرد كه آنان بر باطل خویش سماجت دارند، ناچار شد، دست به قبضه شمشیر ببرد و با قدرت، ریشه فساد را بركند، از این روى در منطقه‏اى (اطراف كوفه) به نام نهروان، درگیرى سختى میان سربازان امام و یاغى‏گران رخ داد؛ امام در آن شرایط، قبل از آغاز نبرد، مخالفان را چنین مورد خطاب قرار داد و گفت: «فانا نذیر لكم...» .

«من شما را بیم مى‏دهم از اینكه در كنار این نهر و در این سرزمین گود و پست كشته شوید؛ در حالى كه نزد پروردگار خود دلیلى بر مخالفت با من نداشته باشید. دنیا شما را در گمراهى پرتاب كرده و تقدیر (كه نتیجه شوم تدبیر شما است) شما را براى مرگ آماده ساخته است، من شما را از این حكمیت نهى كردم ولى با سر سختى مخالفت نمودید و فرمان مرا پشت سر انداختید، تا به دلخواه شما تن دادم، اى گروه كم عقل، و اى كم فكرها، من كار خلافى انجام نداده‏ام و نمى‏خواستم به شما زیانى برسانم» (1) .

تنها مستمسك آنان، این بود كه مى‏گفتند، تو چرا بر خلاف تصریح قرآن كه مى‏فرماید: (لا حكم الا لله)، به «حكمیت» دو انسانى مانند عمرو عاص و ابو موساى اشعرى، تن دادى.

جمود و كم فكرى آنان به حدى بود كه نمى‏توانستند، این حقیقت را درك كنند كه:

اولا، امام پس از اصرار آنان تن به «حكمیت قرآن» داد و در متن صلح نامه نوشته شد كه هر دو نفر به كتاب خدا و سنت پیامبر مراجعه و بر طبق آن حكم كنند. ناگفته پیداست، كتاب خدا صامت و ساكت است، انسان عالمى باید آن را به سخن گفتن وادارد، و نتیجه را اعلام كند. پس تن به چنین حكمیتى عقلا و شرعا ممنوع نیست.

ثانیا، اگر پذیرش حكمیت افراد به هنگام بروز نزاع در میان یك اجتماع بزرگ مخالف قرآن است، چرا قرآن به هنگام بروز اختلاف در یك اجتماع كوچك مثل خانواده، دستور مى‏دهد كه دو حكم یكى از جانب خانواده مرد، دیگرى از جانب خانواده زن، برگزیده شوند و در این میان داورى كنند:

(و ان خفتم شقاق بینهما فابعثوا حكما من اهله و حكما من اهلها ان یریدا اصلاحا یوفق الله بینهما) (سوره نساء / 35) .

«اگر از اختلاف میان آن دو بیم داشتید، داورى از جانب مرد، و داور دیگرى از طرف زن اعزام كنید، اگر خواهان اصلاح باشند، خدا آنان را به برقرارى صلح موفق مى‏فرماید» .

چنین برداشتى از آیه (ان الحكم الا لله) كه هیچ كس نباید در موارد اختلاف، رجوع به «حكمیت» كند؛ جز به هم ریختن نظام زندگى و نفى حكومت اثر دیگرى ندارد و براى هر انسانى، اعم از پاك و ناپاك، نتیجه دیگرى ندارد، و منشأ آن، كوردلى، و كم فكرى است. بهترین معرف آنان همان سخن امام است كه فرمود: «اخفاء الهام و سفهاء الاحلام» .

مخالفت این گروه با امام مانند مخالفت دیگران با آن حضرت نبود، بلكه میان این دو مخالفت تفاوت بارزى وجود داشت، آنان جاهل و نادان بودند، نه معاند و دشمن حقیقت. درست نقطه مقابل شامیان و معاویه خواهان، كه با آگاهى كامل، با حقیقت مبارزه مى‏كردند. از این جهت، امام درباره خوارج دستور مى‏دهد كه پس از وى با آنان مدارا شود:

«لا تقتلوا الخوارج بعدى فلیس من طلب الحق فأخطأ كمن طلب الباطل فاصاب» .

«پس از من، خوارج را نكشید، زیرا كسى كه خواهان حق باشد، آنگاه خطا رود، بسان كسى نیست كه از لحظه نخست، خواهان باطل باشد، و به آن برسد» .

ما به خواست خدا، در بخش عقاید خوارج، به تحلیل مفاد آیه، خواهیم پرداخت. و تاریخ زندگى خوارج را اجمالا خواهیم نگاشت.

فرقه مرجئه

گروه مرجئه، پس از خوارج در جامعه اسلامى پدید آمد. واژه «مرجئه» از «ارجاء» به معنى تاخیر گرفته شده است. آنان چون مشاهده كردند كه مردم درباره عثمان و على بحث و گفتگوى زیادى مى‏كنند و گروهى به تنزیه هر دو پرداخته و گروهى تحت تأثیر تبلیغات خوارج قرار گرفته هر دو را تفسیق و تكفیر مى‏كردند، بر آن شدند كه در مورد على ـ علیه السلام ـ و عثمان داورى نكنند، زیرا قدرت داورى نداشتند. بنابراین، تمجید شیخین (ابوبكر و عمر) را پیش گرفتند و قضاوت در مورد على ـ علیه السلام ـ و عثمان را به تاخیر انداختند.

تا مدتى محور گفتار مرجئه، این دو مطلب بود؛ ولى چیزى نگذشت كه مساله عثمان و على به دست فراموشى سپرده شد و روى مناسبت خاصى، مساله مرتكب گناه كبیره مطرح گردید، و این مساله پس از مساله قدم و یا حدوث قرآن، بحث انگیزترین مساله در میان مسلمین به شمار رفت و آنان را به گروه‏هاى مختلف، تقسیم كرد. برخى مرتكب گناه كبیره را مؤمن و برخى، مانند خوارج، آنان را كافر شمردند و گروه سومى، مانند معتزله، به حد وسط میان مؤمن و كافر اندیشیدند. تفصیل دلایل هر یك از این اندیشه‏ها در جاى خود خواهد آمد.

در چنین شرایطى، عقیده مرجئه به شكل دیگرى تكامل یافت. آنان اصرار ورزیدند كه اساس نجات، همان ایمان قلبى و شهادت لفظى است و عمل به وظایف، ارتباطى به ایمان انسان ندارد. و از این روى كه ایمان را مقدم داشتند و عمل را به تأخیر افكندند، «مرجئه» نامیده شدند .

این گروه، در بى ارزش جلوه دادن عمل، به اندازه‏اى بیش رفتند كه، گفتند ایمان یك انسان گنهكار، با ایمان فرشتگان و پیامبران، برابرى مى‏كند. پى آمد این پندار بى‏اساس، زنده شدن میل به گناه در دل افراد، بویژه جوانان بود. اینان، به اصطلاح طرفدار «صلح كلى» شدند و مى‏گفتند، قلب باید پاك باشد، عمل چندان مهم نیست و مغفرت حق در انتظار همه عاصیان و گنه كاران است.

این نحو برداشت از ایمان، چیزى جز كج فهمى، و سطحى نگرى، نیست. چگونه مى‏توان همه ارزشها را از آن ایمان قلبى و شهادت لفظى دانست؟ و عمل را كه میوه ایمان است، كم ارزش خواند .

چنین تفسیرى از ایمان، جز ایجاد جرأت در بدكاران و احیاء روح عصیان در تبه كاران، خصوصا مستكبران و طاغوتیان ندارد، و گرنه همه جباران جهان، و زورمندان و قلدران، تحت پوشش مغفرت حق قرار مى‏گیرند، آنگاه كه در دل معرفت و بر زبان شهادت داشته باشند.

عامل سوم:

جلوگیرى از تدوین احادیث پیامبر (ص)

اگر گرایش‏هاى قومى و تعصبات خشك قبیله‏گرایى، و یا جمود ذهن و اعوجاج اندیشه، دو عامل مؤثر براى پیدایش مذاهب و اختلاف بودند، تأثیر عامل سومى به نام «منع تدوین حدیث نبوى» و جلوگیرى از مذاكره و نشر آن نیز، در شكستن وحدت كلمه و ایجاد تشتت در اصول و فروع كمتر از آن دو، نبود. در سایه این ممنوعیت كه تا عهد خلیفه اموى، عمر بن عبد العزیز (10199)، به صورت جدى تعقیب مى‏شد و تا عصر خلافت منصور عباسى (139 ـ 158)، به صورت كم رنگ باقى ماند، اخبار و روایات صحیح رسول گرامى از اذهان و اندیشه‏ها محو گردید و دومین حجت پس از قرآن مجید، دستخوش نسیان و فراموشى شد.

اى كاش اثر منفى جلوگیرى از تدوین احادیث پیامبر، منحصر به همین بود، ولى از آنجا كه این نوع باز دارى، در آن زمان رنگ تقدس به خود گرفته بود، پى آمد بدترى به دنبال داشت، و آن اینكه پس از شكستن منع قانونى و دعوت به تدوین حدیث از جانب خلفا، ناگهان موجى از احادیث، اقطار اسلامى را فرا گرفت و تعداد و آمار احادیث، آنچنان بالا رفت كه هرگز عقل و خرد، باور نمى‏كند كه فردى مانند پیامبر، هر چه هم سخنران و سخنگو باشد، با آن همه مشاغل و گرفتارى‏ها، بتواند در مدت ده سال (1) ، این همه سخن بگوید.

حدیث نبوى، در قرن دوم و سوم، چهره خود را به صورت مخروطى شكل، نشان داد، كه راس مخروط در عصر پیامبر، و قاعده آن در اعصار بعدى، قرار داشت، هر چه به عصر پیامبر كه منبع حدیث است، باز گردیم تعداد احادیث را كمتر، و هر چه از عصر او دورتر شویم، شماره آنرا رو به افزایش مى‏بینیم، تا آنجا كه احمد بن حنبل (242 ه ـ )، تنها متجاوز از هفت صد هزار حدیث صحیح (1) را شمارش كرده است؛ خدا مى‏داند كه تعداد مجموع احادیث منسوب به آن حضرت اعم از «حسن» ، «موثق» و «ضعیف» ، در چه پایه مى‏باشد. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

داغى بازار جعل حدیث، معلول فقدان جوامع حدیثى است كه شایسته بود به دست تواناى صحابه پیامبر كه از زبان او شنیده بودند، تالیف گردد و به عنوان سند رسمى در میان مسلمانان باقى بماند. ولى وقتى یك گفتگوى زبانى به مدت یك قرن و نیم، نوشته نشود، و ترك نگارش حدیث رنگ تقدس به خود بگیرد و تدوین آن موجب اتهام به باز دارى مردم از قرآن و تفسیر شود، طبعا نوشتن احادیث، بهتر از این نخواهد بود.

اگر احمد بن حنبل، به دیده خوش بینى به احادیث موجود در عصر خود مى‏نگرد و تعداد صحیح را متجاوز از هفت صد هزار، مى‏اندیشد، محدث معاصر او، بخارى، احادیث صحیح خود را كه تعداد آن از چهار هزار تجاوز نمى‏كند، از شش صد هزار حدیث بر مى‏گزیند، یعنى از هر صد و پنجاه حدیث، فقط یك حدیث، نزد او صحیح بوده و آن را در صحیح خود آورده است. (3)

ببین تفاوت ره از كجا است تا به كجا.

ابو داوود، صحیح خود را از میان پانصد هزار حدیث، برگزید و فقط چهار هزار و هشت صد حدیث را صحیح دانست و صحیح خود را بر آن اساس تنظیم كرد.

حتى احادیثى را كه بخارى و ابو داوود، صحیح انگاشته‏اند، بعدها مورد نقادى قرار گرفت و بسیارى از آن‏ها مشكوك و یا مردود تلقى شد. كافى است، بدانیم احادیث مربوط به تجسیم و تشبیه، و جبر و رؤیت خدا با دیدگان مادى در روز رستاخیز، در همین صحیح بخارى و امثال آن گرد آمده است.

قسمت اعظم این پى آمد (جعل حدیث)، معلول باز دارى صحابه از تدوین حدیث پیامبر، و منع از مذاكره و آموزش آنست. در این جا براى روشن شدن بحث، ناچاریم پیرامون موضوعات زیر، به صورت فشرده سخن گوییم:

1 ـ عظمت و ارزش سخنان پیامبر (ص) .

2 ـ از چه زمانى و به وسیله چه اشخاصى كتابت حدیث ممنوع گردید؟

3 ـ هدف از این منع چه بود و عللى كه براى آن تراشیده شده است چیست؟

4 ـ اسامى حدیث پردازان و تعداد احادیث ساخته شده.

5 ـ تأثیر احادیث موضوعه، در فرقه گرایى.

الف ـ ارزیابى احادیث پیامبر (ص)

در عظمت سخنان پیامبر، همین قدر كافى است كه قرآن مجید آن را بیان‏گر مجمل قرآن، و مقید و مخصص مطلقات و عمومات آن مى‏داند، آنجا كه مى‏فرماید: (و انزلنا الیك الذكر لتبین للناس ما نزل الیهم و لعلهم یتفكرون) (سوره نحل / 44)

«قرآن را براى تو فرو فرستادیم تا آنچه را كه براى مردم نازل شده است، بیان كنى و شاید آنان بیندیشند» . در این آیه به جاى كلمه «تقرء» ، واژه «تبین» به كار رفته تا روشن شود كه مبهمات قرآن باید به وسیله پیامبر بیان گردد.

در آیه دیگر، سخنان او را پیرامون دین، مربوط به خود او ندانسته است. چنانكه مى‏فرماید : (و النجم اذا هوى ما ضل صاحبكم و ما غوى و ما ینطق عن الهوى ان هو الا وحى یوحى) (سوره نجم / 1 ـ 4) .

«سوگند به ستاره، آنگاه كه افتاد، یار شما گمراه نشد، و بى راهه نرفت، از روى هواى نفس سخن نمى‏گوید، بلكه وحى است كه بر او فرو فرستاده مى‏شود» .

جمله (ما ینطق عن الهوى)، در ارزش بخشى بر سخنان او كافى است، خواه «ضمیر» ، در جمله (ان هو)، به قرآن باز گردد، یا به اعم از قرآن و گفتار او، در هر حال، سخنان او، سرچشمه هوى و هوس ندارد، و چنین گفتارى، دور از خطا و لغزش خواهد بود.

هرگاه پیامبران در دعوت خود، دچار اشتباه و لغزش و یا ـ نعوذ بالله ـ آلوده به خلاف و گزاف شوند، به خاطر زوال اعتماد، هدف از بعثت كه گرایش و هدایت مردم است، از میان مى‏رود.

از این جهت، متكلمان اسلامى بر عصمت پیامبران، اتفاق نظر دارند و همگى مى‏گویند كه پیامبران، در رابطه با بیان اصول و احكام دین، مصون از گناه و خطا مى‏باشند.

به دلیل ارزشمند بودن سخنان او است كه پیوسته حاملان احادیث ستوده شده و پیامبر درباره آنان مى‏گوید:

«نضر الله امرء سمع مقالتى فوعاه، و حفظها و بلغها» (1) .

«خدا چهره آن كس را زیبا سازد كه سخن مرا بشنود، آن را بفهمد، حفظ كند و به دیگران برساند» .

ارزش كتابت و ضبط از دیدگاه قرآن

قرآن مجید، با اصرار كم نظیرى دستور مى‏دهد كه مشخصات دیون، وسیله نویسنده عادلى نوشته شود، و از نوشتن ریز و درشت خسته نشوند: (یا ایها الذین آمنوا اذا تداینتم بدین الى اجل مسمى فاكتبوه و لیكتب بینكم كاتب بالعدل و لا یأب كاتب ان یكتب كما علمه الله فلیكتب و لیملل الذى علیه الحق... و لا تسأموا ان تكتبوه صغیرا او كبیرا الى اجله) (سوره بقره / 282) .

«اى افراد با ایمان، هر گاه به یكدیگر وامى به مدت معینى دادید، بنویسید، و حتما كاتب عادلى میان شما، آن را بنویسد، و نویسنده از نوشتن ابا نورزد، آنچنان كه خدا تعلیم كرده است. و آن كس كه بدهكار است، املاء كند، هرگز از نوشتن وام كوچك و بزرگ به مدت مشخص، خسته نشوید» .

جایى كه نوشتن درهم و دینار، تا این حد از اهمیت برخوردار باشد و این همه تاكید درباره آن به عمل آید، آیا سخنان پیامبر گرامى، ـ نعوذ بالله ـ به اندازه درهم و دینار ارزش ندارد. شگفتا، كسانى كه پس از درگذشت پیامبر، از تدوین احادیث رسالت جلوگیرى كردند، براى گفتار پیامبر ارزشى به مقدار یك كالا قائل نبودند!

شكى نیست كه علم و دانش، فرار و گریزپا است و كتابت و تحریر، مایه ثبات و بقاء آنست . از زمان دیرینه گفته‏اند: «العلم صید و الكتابة قید، قیدوه بالكتابة» . اسلامى كه به دانش، آن همه اهمیت داده است، چطور مى‏تواند تالى تلو قرآن را نادیده بگیرد و از تدوین آن بلكه از مذاكره و آموزش آن جلوگیرى كند.

رسول گرامى، اسناد فراوانى براى سران قبائل نوشته است كه صورت بخش اعظم آن‏ها، در كتابهاى تاریخ و حدیث و سیره محفوظ است. اگر تدوین و كتابت حدیث ممنوع بود، چرا در حال حیات خود، دست به نوشتن این آثار زد و وسیله بقاء آثار خود را فراهم آورد. (1)

احادیثى از پیامبر در ضبط حدیث

محدثانى مانند بخارى، ترمذى، ابو داوود، احمد و دارمى، احادیثى از پیامبر گرامى نقل كرده‏اند كه همگى حاكى از اجازه وى به ظبط احادیث است و ما بخشى از این احادیث را در كتاب «بحوث فى الملل و النحل» از مدارك یاد شده نقل كرده‏ایم، و خطیب بغدادى، همه را در كتاب «تقیید العلم» آورده است.

نقل همه آن‏ها در اینجا مایه گستردگى سخن مى‏باشد، ما فقط به نقل آنچه بخارى كه اصح صحاح به شمار مى‏رود، در این مورد آورده است، اكتفاء مى‏ورزیم:

1 ـ ابو هریره مى‏گوید: در سالى كه پیامبر اسلام، مكه را فتح كرد، قبیله خزاعه، به عنوان انتقام، مردى از بنى لیث را كشتند، خبر به پیامبر رسید، بر مركب خود سوار شد و خطبه‏اى ایراد فرمود (خطبه را یادآور مى‏شود)، آنگاه مى‏افزاید: مردى از اهل یمن حضور رسول خدا رسید و گفت اى پیامبر خدا، این خطبه را براى من بنویس. پیامبر دستور داد كه براى او بنویسند. (2)

2 ـ ابو هریره مى‏گوید: هیچ كس از یاران خدا، بیش از من از پیامبر نقل حدیث نمى‏كند، جز عبد الله بن عمر. زیرا او حدیث را مى‏نوشت و من نمى‏نوشتم. (1)

3 ـ ابن عباس مى‏گوید: وقتى بیمارى پیامبر شدت یافت، فرمود: «كاغذى بیاورید تا چیزى بنویسم كه پس از من گمراه نشوید» . عمر گفت: بیمارى بر او غلبه كرده، كتاب خدا نزد ما است، براى ما كافى است. حاضران در مجلس، در آوردن و نیاوردن كاغذ، اختلاف نظر پیدا كردند؛ وقتى پیامبر، اختلاف آنان را مشاهده كرد، فرمود: «برخیزید بروید، نزد من نزاع نكنید» . ابن عباس مى‏گفت: مصیبت بزرگ روزى بود كه میان پیامبر و نگارش نامه، ممانعت كردند (2) .

این متون سه گانه را كه از صحیح بخارى گرفته و نقل كردیم، به روشنى مى‏رساند كه ضبط حدیث نبوى امر مكروهى نبود، وگرنه پیامبر، امر به ضبط خطبه نمى‏كرد، و دستور به نوشتن نامه تاریخى خود نمى‏داد، و عبد الله بن عمر، با نهى پیامبر، دست به نگارش حدیث نمى‏زد .

افسانه نهى از تدوین حدیث

در برابر چنین دلائل روشنى بر لزوم ضبط حدیث نبوى، امام حنابله از رسول گرامى نقل مى‏كند كه پیامبر فرمود: «لا تكتبوا عنى و من كتب عنى غیر القرآن فلیمحه» (3) .

«از من چیزى ننویسید، و هر كس هر چه جز قرآن، نگاشته است نابود كند» .

در مسأله بازدارى از تدوین حدیث به این مقدار اكتفاء نشده است، بلكه از شخصیتهایى مانند : ابو سعید خدرى، ابو موسى اشعرى، عبد الله بن مسعود، ابو هریره و عبد الله بن عباس، عبد الله بن عروة، عمر بن عبد العزیز، و مغیرة بن ابراهیم، سخنانى نقل شده كه همگى حاكى از آنست كه آنان با جمع آورى احادیث مخالف بودند.

ولى انسان در حیرت است كه اگر تدوین حدیث نبوى، ممنوع و یا مكروه بود و سیره سلف بر ترك آن بود، پس چرا در نیمه قرن دوم، نهضت عظیم و بیسابقه‏اى براى نقل و نشر و نگارش حدیث نبوى پدید آمد، چرا نهى رسول خدا نادیده گرفته شد؟

اگر بر ما لازم است از سلف صالح پیروى كنیم، پس لازم است برخیزیم، تمام صحاح و مسانید را آتش بزنیم، و اثرى از گفتار رسول گرامى باقى نگذاریم، همچنانكه خلیفه دوم این كار را ـ به نحوى كه مى‏آید ـ انجام داد.

ب ـ تاریخ منع تدوین حدیث

قهرمان نهى از كتابت، خلیفه دوم است، سخنانى كه از او نقل خواهیم كرد، حاكى از آن است كه هرگز از پیامبر در این مورد، نهى و منعى نرسیده بود و خلیفه، روى یك رشته اجتهاد و مصلحت اندیشى‏هاى شخصى، كتابت و نقل حدیث را ممنوع كرد. اینك برخى از گفتار و رفتارهاى او:

1 ـ عروة بن زبیر مى‏گوید: عمر بن خطاب، خواست سنن پیامبر بنویسد، در این مورد با یاران پیامبر مشورت كرد، آنان كتابت آن را تصویب كردند. (1) ولى خلیفه، پیوسته در حال تردید و طلب خیر از خدا بود كه ناگهان به خاطرش آمد، پیروان شرایع پیشین، از پیامبران خود، چیزهایى را نوشتند و بر آن‏ها روى آوردند، و در نتیجه كتاب خدا را ترك كردند. (پس گفت) : به خدا سوگند، من هرگز كتاب خدا را با چیزى نمى‏پوشانم . (1)

2 ـ طبرى، در تاریخ خود یادآور است كه هر موقع عمر بن خطاب كسى را براى اداره امور به نقطه‏اى اعزام مى‏كرد، سفارش مى‏كرد كه از محمد، كمتر سخن نقل كنید، و من همكار شما هستم (2) .

3 ـ ابن سعد، در طبقات خود نقل مى‏كند، وقتى عمر، «قرظة بن كعب» را به نقطه‏اى اعزام مى‏كرد، تا چند میلى مدینه به مشایعت او رفت و یادآور شد، علت مشایعت این است كه ترا تذكر دهم تا از محمد كمتر روایت كنند. (3)

4 ـ ابوذر و عبد الله بن مسعود و ابو درداء، سرگرم نقل حدیث از پیامبر بودند، عمر آنان را مورد مؤاخذه قرار داد، و گفت، این چیست كه پیوسته از محمد حدیث پخش مى‏كنید. (4)

5 ـ به خلیفه گزارش دادند كه در دست مردم یك رشته كتابها است (كه در آن‏ها سنن و احادیث رسول گرامى ضبط شده است) . او از مردم خواست كه همه را بیاورند تا وى درباره آن‏ها نظر دهد. هر كس نوشته‏اى داشت آورد، به گمان اینكه او مى‏نگرد و مى‏خواند و اختلاف آن‏ها را رفع مى‏كند. وقتى نزد او آوردند، همه را با آتش سوزانید. آنگاه گفت آرزویى است مانند آرزوى اهل كتاب. (5)

سخنان یاد شده، حاكى است كه بازدارى در تدوین و نشر حدیث نبوى، نظریه‏اى بود كه پس از درگذشت رسول گرامى پدید آمد. هرگز پیامبر خدا، امت خود را از نوشتن حدیث خود كه تالى تلو قرآن است، باز نداشته بود، و فكر «حسبنا كتاب الله» و چیزى مشابه آن، چنین سوك نامه‏اى را پدید آورده است.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

علل پیدایش مذاهب در اسلام2

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

ج ـ فلسفه منع تدوین حدیث

خطیب بغدادى كه گسترده‏تر از همه، پیرامون این موضوع سخن گفته است، به یك رشته فلسفه تراشى، دست زده كه ریشه آن‏ها در سخنان خلیفه و دیگران نیز به چشم مى‏خورد. مانند:

1 ـ نهى به خاطر این بود كه مردم از تلاوت قرآن باز نمانند.

2 ـ نهى به خاطر این بود كه حدیث، به وحى الهى، مخلوط نشود، زیرا در آن عصر، عالم و دانشمند كم بود كه وحى را از حدیث جدا سازد، و بیم آن مى‏رفت كه حدیث در قرآن‏ها راه یابد.

3 ـ نهى مربوط به نگارش احادیث پیشینیان بود، تا مشابهى براى قرآن نباشد.

چنین پوزشهاى نا استوارى در سخنان خطیب (1) و دیگران، همگى از قبیل علل پس از وقوع است و مرور زمان بى‏پایگى این فلسفه تراشى‏ها را ثابت كرد.

چون، اولا اشتغال به حدیث، مایه گرایش به قرآن است نه اعراض از آن. زیرا گفتار و رفتار پیامبر، رافع مبهمات قرآن، و بیانگر مجملات آن است، سخنان پیامبر، روح ایمان و تقوى را در انسان زنده مى‏سازد و براى مرد متقى، چیزى گواراتر از قرآن نیست. از این روى، وقتى نهضت نگارش حدیث آغاز گردید، هرگز مسلمانان از قرآن اعراض نكردند.

ثانیا اگر گرایش به حدیث، مانع از اشتغال به قرآن باشد، باید مسلمانان گرد هیچ دانشى مانند علم ریاضى، طبیعى، انسانى و... نروند و همیشه در دریاى جهل و نادانى غوطه‏ور باشند .

زیرا اشتغال به علوم، مانع از اشتغال به قرآن مى‏گردد، در حالى كه قرآن، همه را دعوت به مطالعه در كتاب آفرینش مى‏كند، و مى‏فرماید: (قل انظروا ما ذا فى السماوات و لارض) (سوره یونس / 101) «بگو بنگرید، در آسمانها و زمین چه خبر است» .

اگر اندیشه یاد شده، صحیح باشد، باید سیر در زمین و مطالعه حال گذشتگان كه مایه عبرت است، ممنوع باشد، در حالى كه قرآن بر آن تاكید خاصى دارد. (1)

بدتر از آن، اینكه بگوییم، فلسفه باز دارى از كتابت حدیث، بیم از اختلاط قرآن به حدیث بود. این پوزش، از قبیل «عذر بدتر از گناه» است و معنى و مفاد آن، انكار اعجاز قرآن و تمایز ذاتى آن از سخنان بشرى است، در حالى كه عرب جاهلى، تا چه رسد به مسلمانان تربیت یافته در مكتب پیامبر، تمایز جوهرى قرآن را از غیر آن به روشنى درك مى‏كردند و از شنیدن آیات، آنچنان لذت مى‏بردند كه مدتها محو و مست جذبه و شیرینى آن بودند، این حالت در شنیدن هیچ سخنى از سخنان بشر، حتى پیامبر گرامى، به آنان دست نمى‏داد.

منع كتابت، فلسفه سیاسى داشت

بدعتى كه پس از رسول خدا (ص) به عنوان منع تدوین و نشر حدیث پیامبر پى ریزى گردید، پس از درگذشت دو خلیفه نخست نیز، به صورت محدودى تعقیب شد. در عصر عثمان، تنها به روایاتى اجازه نشر داده شد كه در زمان دو خلیفه اول شنیده شده بود (1) . معاویه نیز، به نشر احادیثى اجازه مى‏داد كه در عصر خلیفه دوم شنیده شده بود. (2)

عبید الله بن زیاد، زید بن ارقم (صحابه پیامبر) را از مذاكره حدیث نبوى جلوگیرى مى‏كرد (3) . سرانجام، این بدعت تا عصر عمر بن عبد العزیز، نشانه تقدس و احترام به قرآن شناخته شد . نویسندگان حدیث، مجبور به ترك كتابت مى‏شدند. برخى جسارت را به پایه‏اى مى‏رساندند كه پیامبر را بشرى قلمداد مى‏كردند كه گاهى گفتارش دستخوش خشم مى‏گردد (و از حالت عادى بیرون مى‏رود و سخنانى مى‏گوید) (4) . قدرت منع به حدى بود كه ابوبكر، پانصد حدیث، از پیامبر نوشته بود، همه را سوزاند (5) و عمر در خلافت خود بخشنامه كرد: «ان من كتب حدیثا فلیمحه» (6) .

اكنون سئوال مى‏شود:

اگر آنچه كه خطیب و دیگران گفته‏اند فلسفه تراشى است و فلسفه واقعى آن نبوده است، پس هدف از منع تدوین و مذاكره حدیث چه بوده است؟

ما در پاسخ این پرسش یك جواب اجمالى داریم كه تحلیل آن را به عهده خواننده محترم واگذار مى‏كنیم و آن اینكه انگیزه منع تدوین حدیث با انگیزه منع نگارش وصیت پیامبر (ص)، در آخرین لحظات زندگى پیامبر، یكى بود، اگر فلسفه این منع، براى اهل تحقیق روشن است، فلسفه آن بخش نامه‏ها نیز روشن مى‏باشد.

حاضران مجلس پیامبر، احساس كردند كه هدف نگارش، چیزى است كه مربوط به خلافت و وصایت مى‏باشد و ممكن است در آن نامه، كسى براى خلافت تعیین شود و این، با آن انگیزه شخصى شورائى بودن خلافت، سازگار نخواهد بود، از این جهت مساله «حسبنا كتاب الله» را پیش كشیدند و از نگارش نامه، جلوگیرى كردند. همین نكته در نقل احادیث رسول خدا نیز وجود داشت، نقل احادیثى كه در آن فضائل اهل بیت، و وصایت بزرگ آن خاندان وارد شده بود، با خلافت شورائى كه شالوده خلافت خلفاء را تشكیل مى‏داد، سازگار نبود. از این جهت با یك رشته ظاهر سازى و تقدس مآبى از تدوین و نشر بزرگترین گنجینه معنوى جلوگیرى شد و جهان اسلام را از آنچه كه درباره اصول و فروع از پیامبر بزرگوار وارد شده بود محروم ساختند.

در این جا هدف دیگرى نیز در كار بود، زیرا در میان یاران رسول خدا، امام على ـ علیه السلام ـ ملتزم به ضبط احادیث پیامبر بود. مقام و موقعیت او نسبت به پیامبر در كلام خود او آمده است. آنجا كه مى‏گوید: «انى اذا كنت سألته انبأنى، و اذا سكت ابتدأنى (1) . هر گاه مى‏پرسیدم، مرا آگاه مى‏ساخت و هر موقع خاموش مى‏شدم، او آغاز به سخن مى‏كرد» . او نخستین كسى بود كه امالى پیامبر را ضبط كرد، و نامه‏هاى او را تدوین فرمود. و به دلیل همین احاطه به سخنان پیامبر، او مرجع بزرگ در حل مشكلات پس از پیامبر بود.

منع از تدوین حدیث پیامبر، یك نوع بى‏اعتنایى به نوشته‏هاى امام تلقى مى‏شد و در عصر اموى هدف از وضع حدیث «لا تكتبوا عنى سوى القرآن و من كتب فلیمحه غیر از قرآن از من چیزى ننویسید و هر كس هر چه نوشته است محو كند» ، محو آثار علوى بود كه در میان فرزندانش دست به دست مى‏گشت و با محتویات آن بر بسیارى از احكام، استدلال مى‏شد.

هم اكنون قسمتى از احادیث امام كه پیامبر (ص) املاء فرموده و على ـ علیه السلام ـ نوشته، در كتب حدیثى شیعه موجود است. (1)

نقض بخش نامه

مرور زمان ثابت كرد كه منع از تدوین آثار رسالت، به قیمت نابودى حدیث و در حقیقت احكام دین تمام مى‏شد، از این جهت عمر بن عبد العزیز، به «ابى بكر بن حزم» ، فقیه مدینه نوشت : به حدیث پیامبر بنگر و آن را بنویس. زیرا من از فرسودگى دانش و رفتن دانشمندان خائفم؛ جز احادیث پیامبر، حدیث كسى را نپذیر. در دانش (حدیث) تحقیق كنید و بنشینید تا ناآگاهان را آگاه سازید، علم نابود نمى‏شود مگر اینكه حالت خفاء و سرى به خود بگیرد.

با این اصرار، باز نهضت چشم گیرى براى تدوین حدیث، شكل نگرفت، جز اینكه برخى به نوشتن چند دفتر آن هم به صورت نا منظم دست زدند. وقتى دولت اموى سقوط كرد، و عباسى‏ها زمام امور را به دست گرفتند، در سال 143، دوران خلافت منصور، نهضتى عظیم براى تدوین و نشر حدیث، پى‏ریزى گردید و افرادى مانند «ابن جریج» ، در مكه و «مالك» ، در مدینه، و «اوزاعى» ، در شام و «ابن ابى عروه» ، و «حماد بن سلمه» ، در بصره و «معمر» در یمن و «سفیان ثورى» ، در كوفه، پدید آمدند، و در كنار آنان، «ابن اسحاق» ، به نگارش «مغازى» دست یازید و «ابو حنیفه» ، به تألیف فقه، پرداخت. پیش از این زمان، پیشوایان، از حفظ، سخن مى‏گفتند و یا از ذخائر نامنظم و نامرتب، نقل مى‏كردند. (1)

ما در عین ستایش این عمل، به حكم اینكه «جلو ضرر را از هر كجا بگیرى نفع است» ، یادآور مى‏شویم، هرگز با این اقدام، پیامدهاى نامطلوب بخش نامه، از بین نرفت، و حدیث نبوى، سرنوشت بسیار دردآورى پیدا كرد كه اكنون پیرامون آن بحث مى‏كنیم.

نتائج ناگوار منع تدوین حدیث

با تاریخ منع تدوین حدیث نبوى، و همچنین با تاریخ شكسته شدن منع قانونى آن، و شكوفایى مجدد بازار حدیث، آشنا شدیم. آنچه مهم است، آشنایى با نتائج ناگوار این بازدارى است كه منجر به پیدایش مذاهب فراوانى درباره اصول و عقائد، و تفسیر و تاریخ و فضائل و مناقب، گردید. تصویر نیم رخى روشن، از تراژدى، در گرو نگارش رساله مستقلى است كه با هدف ما چندان سازگار نیست؛ از این جهت به صورت فشرده و گذرا، این بحث را به پایان مى‏رسانیم . كسانى كه بخواهند در این موضوع به صورت گسترده مطالعه كنند، لازم است به كتابهایى كه در زیر نام مى‏بریم مراجعه كنند. (2)

الف ـ نابودى جوامع نخستین حدیثى

نخستین خسارتى كه از رهگذر منع تدوین حدیث، متوجه جامعه مسلمین گردید، نابودى جوامع اولیه حدیث بود كه به وسیله یاران رسول گرامى نوشته شده بود و همگى به وسیله خلیفه دوم، طعمه آتش گردید. تاریخ، هر چند اسامى همه نویسندگان آن‏ها را معین نكرده، و اگر هم معین كرده ما از آن اطلاع نداریم، ولى چون هنوز معنویت و تربیت پیامبر، سایه افكن بود، و علائق دنیوى، دامنگیر صحابه رسول خدا نشده بود، قطعا نویسندگان احادیث، با اخلاص كاملى، دست به ضبط سخنان پیامبر زده بودند و همه را از خود پیامبر و یا به وسیله یك شخص، از آن حضرت شنیده بودند. اضاعه این همه اسناد و دلائل هدایت را، جز خسارت، نمى‏توان چیز دیگرى نامید.

ب ـ بازدارى دیگران از اقدام به ضبط

زمزمه منع تدوین حدیث نبوى، پس از درگذشت پیامبر (ص) آغاز گردید، و در عصر خلیفه دوم به صورت بخش نامه درآمد. این كار سبب شد، آن گروه از صحابه كه در پرتو حافظه‏هاى قوى، سخنان وحى گونه پیامبر را به خاطر داشتند، همه را به دست فراموشى بسپارند و با مرگ خود، آن‏ها را به دیار فنا ببرند؛ زیرا ترویج و تشویق به آن، مایه تكامل، و منع و بازدارى، مایه افول و خاموشى چراغ علم و دانش است.

ج ـ ترك مذاكره احادیث

در اثر بخش نامه خلیفه، حدیث نبوى متجاوز از یك قرن و ربع، مورد مذاكره قرار نگرفت. زیرا خلیفه دوم، اصرار بر كاستن نقل حدیث از پیامبر داشت، و خلیفه سوم و معاویه، بر احادیثى صحه مى‏نهادند كه در عصر دو خلیفه نخست، مجاز و حالت قانونى پیدا كرده بود، این گونه بى اعتنائى به حدیث، در این مدت، مایه فراموشى بسیارى از احادیث، و یا پیدایش كاستى و فزونى در آن‏ها گردید كه خود كمتر از فراموشى نیست.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

علل پیدایش مذاهب در اسلام3

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

د ـ زمینه ساز وضع آشفته بازار حدیث

روزى كه محدثان اسلامى، گویا به تشویق منصور، دست به نگارش حدیث زدند، به تصریح سیوطى، جز یك رشته دفاتر نامنظم، چیزى در اختیار محدثان نبود، عشق و علاقه حكومت و مردم به شنیدن آثار رسالت، سبب شد كه رندان دنیا پرست از طریق جعل و وضع حدیث، براى خود مقام و موقعیتى كسب كنند و بر كرسى مقدس استادى حدیث تكیه زده و گروهى را دور خود گردآورند . اگر آن جوامع نخستین در دست بود، و احادیث رسول گرامى پیوسته دست به دست مى‏گشت، دیگر شیادان، از آب گل آلود، موفق به صید ماهى نمى‏شدند، ولى متأسفانه آشفتگى بازار حدیث، مایه عظمت و موجب موفقیت آنان گردید.

كتب رجال، كذابان و وضاعانى را معرفى مى‏كند كه براى دست یابى به مقام و منصب، یا ثروت و مال، و یا اعمال تعصب و لجاجت بر ضد گروهى، دست به وضع حدیث زدند. تنها علامه امینى (1) ، اسامى هفت صد نفر را به ترتیب حروف الفبا، در كتاب «الغدیر» ، گرد آورده است، و اگر این كار مجددا به صورت گروهى انجام گیرد، آمار وضاعان، از این هم تجاوز مى‏كند.

انسان، در آغاز كار تصور مى‏كند كه واضعان حدیث، به جعل یك و دو حدیث اكتفا مى‏ورزیدند و دست از شیطنت بر مى‏داشتند، در حالى كه جریان بر خلاف این اندیشه ابتدائى است. آنان در ارتكاب این گناه، بر یكدیگر سبقت مى‏جستند، و هزاران دروغ، از لسان پیامبر گرامى (ص) نقل مى‏كردند. كافى است بدانیم:

1 ـ عثمان بن مقسم، سازنده بیست و پنج هزار حدیث بود.

2 ـ صالح بن احمد قیراطى، به ده هزار حدیث دست درازى كرد.

3 ـ تنها موضوعات و مقلوبات چهل تن از وضاعان كه اسامى آنان در تاریخ آمده است به 684/408 هزار حدیث مى‏رسد. (1) تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل. در این صورت دیگر از گفتار یحیى بن معین، راوى شناس معروف، در شگفت نخواهى بود، آنجا كه مى‏گوید: «از كذابان، آن قدر حدیث نوشتیم كه تنور را به وسیله همان نوشته‏ها روشن و داغ كردیم تا آنجا كه توانستیم نان بپزیم» (2) .

و یا بخارى مى‏گوید: «من دویست هزار حدیث غیر صحیح را حفظ هستم» (3) .

ه ـ صالحان و جعل حدیث

شگفتى این جا است كه برخى از صالحان و زاهدان و معروفان به تقوى و پرهیزكارى، به عنوان یك عمل عبادى، دست به وضع احادیث مى‏زدند تا از این طریق، مردم را به تلاوت قرآن و انجام یك رشته اعمال خیر، راغب سازند. یك قسمت از این روایات جعلى، مربوط به فضائل سور است كه تفاسیر را پر كرده است.

«یحیى بن سعید قطان» ، از رجال معروف اهل سنت، مى‏گوید: چیزى در میان صالحان رایج‏تر از دروغ ندیدم (4) .

قرطبى، در این مورد سخن جالبى دارد، وى مى‏گوید: گروهى، وضع حدیث را وظیفه دینى اندیشیده تا از این طریق مردم را به كارهاى نیك دعوت كنند، مانند ابو عصمت مروزى، و محمد عكاشه كرمانى، و احمد بن عبد الله جویبارى. مثلا به ابو عصمت گفتند: این همه احادیث را پیرامون فضائل سور قرآن چگونه از «عكرمه» از ابن عباس، نقل مى‏كنى؟ وى در پاسخ گفت: من دیدم مردم از قرآن روى بر گردانیده‏اند و به فقه ابى حنیفه و مغازى ابن اسحاق، روى آورده‏اند، از باب وظیفه، به وضع حدیث، پیرامون این سوره‏ها دست زدم (1) .

و ـ وضع حدیث درباره خلفاء و پیشوایان

مشكل دیگر در این باره، احادیث فضائل است كه كتابهاى حدیث و سیره و تاریخ را پر كرده است. تو گویى، پیامبر براى تجلیل شخصیتهایى آمده كه بعدها دیده به جهان خواهند گشود و پست‏هاى سیاسى و مذهبى را اشغال خواهند كرد. هر فرقه‏اى براى پیشواى خود دست به جعل حدیث زده، و كمتر شخصیت سیاسى و مذهبى است كه براى او فضیلتى از پیامبر نقل نكرده باشند .

كتابهاى مناقب و تراجم، روایاتى درباره فضائل ائمه چهارگانه اهل سنت، ابو حنیفه و شافعى و مالك و احمد بن حنبل، نقل كرده‏اند و تنها مراجعه به تاریخ بغداد، در ترجمه ابو حنیفه، در این مورد كافى است (2) . گروهى كه دستشان از وضع حدیث كوتاه بود، و موقعیت آن چنانى نداشتند تا در شمار بازى گران حدیث در آیند، به فكر نقل خواب ـ در حجمى گسترده ـ افتادند. و ناقلان رؤیاهایى در مورد شخصیتها شدند.

ز ـ پى ریزى مذاهب در بازار آشفته حدیث

بازار آشفته حدیث كه متجاوز از یك قرن و ربع در گردونه منع تدوین و مذاكره بود، آنگاه كه به دست افراد فرصت طلب و دنیا خواه و گاهى، زاهدان و صالحان نادان افتاد، آنچنان آشفتگى در معارف و مسائل مربوط به اصول، عقائد، تفسیر، تاریخ، و مناقب و فضائل پدید آورد كه همه اصحاب مذاهب، براى عقاید و اصول آراء خود، مداركى از حدیث پیامبر به دست آوردند. زیر بناى عقائد تمام فرق اسلامى را احادیثى تشكیل مى‏دهد كه محدثان، آن‏ها را در كتابهاى خود آورده‏اند.

آیا با این وضع، مى‏توان شك كرد كه باز دارى از تدوین حدیث پیامبر، زمینه ساز پیدایش مذاهب مختلف اسلامى، در قلمروهاى عقائد و تفسیر و فقه، بوده است؟

عامل چهارم:

احبار یهود و راهبان مسیحیان یا قهرمانان میدان اساطیر

منع و جلوگیرى از نگارش و انتشار حدیث نبوى، خسارات زیادى در جامعه اسلامى پدید آورد، و از خسارتهاى بارز آن، این بود كه به علماء یهود و نصارى كه در سلك مسلمانان در آمده بودند، فرصت داد كه اساطیر و افسانه‏ها را به عنوان سخنان پیامبران پیشین در میان مسلمانان منتشر سازند، مضامین عهد عتیق و جدید را كه وسیله گروهى از علماء دین فروش، تحریف و نسخ شده بود، به صورت وحى الهى كه بر قلوب پیامبران پیشین نازل شده است، در اختیار پیر و برناى جهان اسلام قرار دهند، و در نتیجه، یك رشته عقائد و اصول كه ارتباطى به اسلام نداشت، پى ریزى شد و كلام الهى و قصص قرآن و حالات پیامبران از طریق این گروه تفسیر گردید.

حس كنجكاوى انسان، هرگز ساكت و آرام نمى‏نشیند و پیوسته انسان را به كشف مجهولات، تحریك مى‏كند. هر گاه حس یاد شده، از طریق صحیح اشباع گردد، نتایج درخشنده‏اى به بار مى‏آورد و در غیر این صورت به افسانه‏ها، روى مى‏آورد، و با چنین مایه‏هاى بى‏پایه، خود را راضى مى‏سازد.

آیات معارف قرآن، بى‏نیاز از بیان و تفسیر نیست. علاقه انسان به شناخت حالات پیامبران گذشته، از علاقه انسان به تاریخ جهان و بشر، سرچشمه مى‏گیرد. و تكامل جامعه در هر تاریخ، حكومت و ملت را با حوادث و مسائل جدیدترى روبرو مى‏سازد. درست است كه وظیفه امت اسلامى این بود كه پاسخ این نیازها را در كتاب خدا و گفتار وارثان علوم او، جستجو كند، لیكن هرگاه، سنت كه نقش بزرگى در رفع این مشكلات دارد، در بند «منع» قرار گیرد و وارثان علوم پیامبر (ص) از بیان گفتار آن حضرت ممنوع باشند، طبعا خفاشان جامعه، غیبت خورشید را مغتنم مى‏شمرند، و یكه تاز میدان حدیث و تفسیر و تاریخ مى‏شوند، و حس كنجكاوى انسانها را با یك رشته اوهام، اشباع مى‏سازند.

جالب توجه است، در شرایطى كه شخصیتهایى مانند ابوذر و عبد الله بن مسعود، و ابو درداء، توبیخ مى‏شوند، و به آنان گفته مى‏شود: چرا پیوسته از پیامبر، حدیث منتشر مى‏كنید، به «تمیم اوسى دارى» ، كه عمرى را در مسیحیت گذرانده بود و در سال نهم هجرت، اسلام آورد، در عصر عمر (عصر منع حدیث نگارى)، اجازه داده مى‏شود كه در مسجد پیامبر به داستان سرایى بپردازد. و او در این مقام، تا پایان خلافت عمر و عثمان، باقى مى‏ماند و پس از قتل عثمان، راهى شام مى‏شود. (1)

ناگفته پیداست، در حالى كه مردم تشنه شنیدن اخبار گذشتگانند، دشمنان قسم خورده اسلام، در لباس دین، آنان را با چه معارف و علومى آشنا مى‏سازند؟

روى این اصل، مى‏بینیم از عصر خلیفه دوم به بعد، احبار یهود و راهبان مسیحیان، با كسب مجوز قانونى، بدون هیچ واهمه و پروایى به صورت بیانگر تاریخ و قصص پیامبران، و ناشران معارف برگرفته از «عهدین» ، در مى‏آیند، و آنقدر به خلفاء، نزدیك مى‏شوند كه آنان مشكلات دینى خود را با چنین افرادى در میان مى‏گذارند، و حكم الهى را از ایشان مى‏پرسند. در نتیجه، آنچنان چهره تاریخ و حدیث را با افسانه‏هاى كهن، و پندارهاى بى‏اساس، مشوش مى‏سازند كه خامه از تشریح آن عاجز و ناتوان است. تلاش‏هاى احبار در پخش اوهام، به ضمیمه فعالیتهاى مرموزانه زندیقهایى مانند «عبد الكریم بن ابى العوجاء» كه به هنگام اعدام، از وضع چهار هزار حدیث و پخش آن در میان احادیث اسلامى پرده برداشت (1) ، صفحاتى از تاریخ را به خود اختصاص داده است.

این عامل، گذشته از اینكه چهره معارف و تاریخ و تفسیر و حدیث را پس پرده مجهولات و موضوعات زیادى مستور داشت، مایه پیدایش بسیارى از مذاهب و نحله‏ها، گردید كه «قارچ» گونه در سرزمین‏هاى اسلامى روییدند، و در حقیقت، عامل چهارم (احبار و راهبان) براى پیدایش مذاهب از عامل سوم كه در گذشته پیرامون آن سخن گفتیم (منع تدوین حدیث)، سرچشمه گرفت.

در میان گذشتگان، دانشمند معروف تونسى، ابن خلدون، بهتر از همه این حقیقت را درك كرده است.

داورى ابن خلدون درباره كتب تفسیر

«در كتابهاى تفسیر سخنان بى سر و ته زیاد است. و علت آن این است كه جامعه اسلامى در آن روز، دور از كتاب و علم بودند، و چادر نشینى و بى‏سوادى، بر آنان غالب بود و اگر به شناخت چیزى راجع به آغاز آفرینش، علل اشیاء و راز هستى، علاقه پیدا مى‏كردند، از اهل كتاب مى‏پرسیدند و افرادى مانند «كعب احبار» و وهب منبه، و عبد الله بن سلام، مرجع این پرسش‏ها بودند. از این روى، مى‏بینیم، كتابهاى تفسیر، از سخنان آنان پر است. نویسندگان تفسیر، در شرح سخنان آنان راه مسامحه را در پیش گرفتند، در حالى كه ریشه این گفتار، یا تورات و یا مجعولات آنان است» (1) .

در قرن چهاردهم اسلامى كه مسلمانان به فریبكارى‏هاى «مستشرقان» ، پى بردند، كمى جرأت یافتند تا در مراكز علمى، پرده‏ها را بالا بزنند، بگونه‏اى كه شیخ محمد عبده (م ـ 1322)، به روشنى از حماد بن زید، نقل مى‏كند كه زندیقان چهار هزار حدیث، جعل و در میان مسلمانان پخش كردند. آنگاه «عبده» مى‏افزاید، این ارقام، مربوط به مقدار اطلاع «حماد» است و گرنه تعداد احادیث مجعول، بیش از اینهاست؛ زیرا تنها «ابن ابى العوجاء، به هنگام اعدام گفت : در میان احادیث شما، چهار هزار حدیث جعل كردم كه به وسیله آن، حلال را حرام و حرام را حلال كردم (2) .

ابن ابى العوجاء (ربیب)، محدث معروف حماد بن سلمه بود و در خانه او بزرگ شد. وى در كتاب‏هاى «حماد» ، دخل و تصرف كرده است.

در این مورد، كافى است بدانیم كه محدثان، از «حماد بن سلمه» نقل مى‏كنند كه وى از قتاده، او از «عكرمه» و او از ابن عباس، نقل مى‏كند كه پیامبر، خدا را به صورت انسان امرد، با موى «مجعد» كه لباس سبزى بر تن داشت، دیده است. و در حدیث دیگرى آمده كه او را به صورت جوانى امرد، فاقد هر نوع پوششى مشاهده كرده است (3) .

وجود چنین احادیثى در كتابهاى «حماد» ، نتیجه دخل و تصرف ابن ابى العوجاء است كه در خانه او پرورش یافته بود.

محقق معاصر، ابوریه، مى‏نویسد: آنگاه كه دعوت اسلام قوى و نیرومند گردید و بازوى آن توانا گشت، و قدرتهاى مخالف شكسته شد، مخالفان دیرینه اسلام كه پیوسته سد راه انتشار آن بودند، وقتى از نبرد رویارو با آن، مأیوس گشتند، از طریق حیله و مكر، به فكر خیانت افتادند و از آنجا كه قوم یهود از سر سخت‏ترین گروه‏هاى مخالف اسلام بودند، تصمیم گرفتند كه به اسلام تظاهر كنند ولى دین خود را در دل نگاه دارند كه بتوانند حیله‏هاى مؤثرى را به كار ببرند. (1)

سالوس بازى احبار و راهبان، گروهى از محدثان اسلامى را شیفته خود ساخت؛ از این جهت در تفسیر آیات قرآن كه مربوط به آفرینش آسمان و زمین و انسان، سرگذشت امم پیشین و حالات پیامبران است، به آنان مراجعه كردند و افرادى به نام‏هاى «عكرمه» و «مجاهد» و «عطار» و «ضحاك» ، ریزه خوار علم و دانش آنان بودند. متأسفانه كتاب‏هاى تفسیر، از اقوال این گروه‏ها مالامال است و كافى است بدانید، مجاهد آیه مربوط به شفاعت پیامبر را (عسى ان یبعثك ربك مقاما محمودا)، ـ كه مفاد آن این است، «شاید پروردگارت مقام پسندیده‏اى براى تو برگزیند» ـ چنین تفسیر كرده است: خدا پیامبر را در كنار خود در عرش مى‏نشاند. وقتى به «اعمش» ، گفته شد كه مجاهد این تفسیر را از چه كسى گرفته است؟ گفت: از اهل كتاب (2) .

كتاب‏هایى كه اخیرا به عنوان «سنت گرایى» ، به كمك مالى «آل سعود» ، چاپ و منتشر مى‏شود، همگى متأثر از احادیث تشبیه و تجسیم، و جبر و حاكمیت قدر بر افعال انسان است و یادگار اندیشه‏هاى احبار و رهبان مى‏باشد. به عنوان نمونه كتاب‏هاى زیر را مطالعه فرمایید:

1 ـ «الاستقامة» ، نگارش حشیش اصرم،

2 ـ «التوحید» ، نگارش ابن خزیمه،

3 ـ «النقض» ، نگارش عثمان بن سعید دارمى،

4 ـ «السنة» ، نگارش عبد الله فرزند احمد بن حنبل.

در همه این كتابها، اصول اسلام و عقائد اصیل آن، در جسم بودن خدا، جلوس او بر عرش جسمانى كه بالاى آسمان‏ها است، حاكمیت تقدیر الهى بر تمام جهان و انسان و حتى بر اراده خود خدا، و منزه نبودن پیامبران از خلاف و گناه، خلاصه مى‏شود. اكنون پس از گذشت چهارده قرن از بعثت پیامبر گرامى، كتابهاى یاد شده، به عنوان بازگشت به اسلام واقعى كه همان اسلام صحابه و تابعان است، تحت شعار «سلفى گرى» ، چاپ و منتشر مى‏شود و «ابن تیمیه» ، فریادگر این بازگشت در تاریكى‏هاى قرن هشتم، و محمد بن عبد الوهاب، مجدد راه و رسم او است.

اكنون ما برخى از متظاهران به اسلام را كه متأسفانه در دستگاه خلفاء نفوذ مؤثرى داشتند، معرفى مى‏كنیم و نمونه‏اى از احادیث آنان را نیز یادآور مى‏شویم:

1 ـ كعب الاحبار

نام او «كعب» ، فرزند «ماتع» و از قبیله «حمیر» بود. به قولى، وى در خلافت ابى بكر، اسلام آورد، و به قولى در خلافت عمر. سرانجام از «یمن» ، به مدینه منتقل شد و گروهى از صحابه، مانند «ابو هریره» و غیره، از او اخذ حدیث كردند. او در زمان خلافت عثمان درگذشت. وى توانست در مدت كمى، افكار مسلمانان «عاصمه» را به خود جلب كند. تا آنجا كه «ذهبى» درباره او مى‏گوید:

«او از منابع علم و دانش، و از بزرگان علماء اهل كتاب بود، گروهى از تابعان از او نقل حدیث كرده‏اند، و در صحیح بخارى و غیره، از او روایاتى نقل شده است» (1) .

او در پوشش «آگاهى از كتب عهدین» خصوصا «تورات» ، توانست عقائد یهود را در میان مسلمانان، پخش و به عنوان وحى اهلى در عهدین، جا زند، از این جهت، در روایات او مساله «جسم بودن خدا» و «رؤیت او» كاملا مشاهده مى‏شود و این دو مساله كه بعدا از وى در شمار عقائد الهى حدیث درآمد، جزء اساسى‏ترین عقائد او به شمار رفت. هم اكنون انكار رؤیت خدا در آخرت از دیدگاه سلفى‏ها، مایه الحاد و انكار یك اصل ضرورى اسلام است.

كعب و مساله «تجسم خدا»

كعب مى‏گوید: «خدا به زمین نگریست و گفت من به برخى از نقاط تو گام خواهم نهاد. در این موقع كوه‏ها اوج گرفتند (كبر ورزیدند)، ولى صخره (بیت المقدس)، اظهار تواضع كرد، خدا گام بر روى آن صخره نهاد، و گفت: این مقام من، و نقطه‏اى است كه در آن محشر بر پا مى‏شود، و جاى بهشت و آتش من است و جایگاه میزان من است و من پاداش دهنده اطاعت كنندگان هستم» (2) .

كعب، در این گفتار، گذشته از اینكه «جسم بودن خدا» را مطرح مى‏كند، اصرار بر قداست «صخره» بیت المقدس دارد كه آنجا را مركز همه چیز معرفى كند و از این طریق عقائد یهود را میان مسلمانان، منتشر سازد.

اصرار بر رؤیت خدا

از سخنان او است كه خداوند، تكلم و رؤیت خود را میان موسى و محمد تقسیم كرد، تكلم را به كلیم و دومى را از آن پیامبر اسلام قرار داد. (1)

در پرتو این گونه احادیث، مساله، «رؤیت خدا» در دنیا و آخرت و یا خصوص روز رستاخیز، از اساسى‏ترین عقائد اهل حدیث به شمار آمده است، به گونه‏اى كه شیخ اشعرى با تعدیلى كه در عقیده اهل حدیث پدید آورد، نتوانست آن را از پیكر عقیده این گروه جدا سازد و سرانجام بر آن صحه نهاد.

ابو هریره، بازگو كننده افكار «كعب»

در زندگى كعب، آمده است كه «گروهى از صحابه از او نقل روایت كرده‏اند» ، یكى از آن افراد، ابو هریره است كه افكار او را به نوعى در میان مسلمین منتشر ساخته است. در اینجا بذكر نمونه‏اى از این قسمت مى‏پردازیم تا دریابیم چگونه «حبرى» یهودى، عقل و خرد یك صحابى را ربوده است تا بازگو كننده افكار او باشد.

«عكرمة» مى‏گوید: «روزى ابن عباس نشسته بود. مردى وارد شد و به او گفت: سخن شگفت آورى را از كعب شنیدم. او درباره خورشید و ماه سخن مى‏گفت» عكرمة مى‏گوید: «ابن عباس كه تكیه كرده بود راست نشست و گفت: آن سخن چیست؟ آن مرد از قول كعب گفت: روز قیامت، خورشید و ماه را به صورت دو گاو نر ساق بریده مى‏آورند و در میان آتش مى‏اندازند» .

عكرمة مى‏گوید: «ابن عباس با شنیدن این سخن، در حالى كه لب‏هایش از خشم مى‏لرزید، گفت : كعب دروغ گفته! كعب دروغ گفته! كعب دروغ گفته است! این مرد یهودى است و مى‏خواهد اندیشه‏هاى یهودى گرى را وارد اسلام كند. خدا برتر از آن است كه مخلوق مطیع و رام خود را عذاب كند . مگر سخن خدا را نشنیده‏اید كه مى‏گوید: (و سخر الشمس و القمر دائبین) (ابراهیم / 33) .

«ماه و خورشید را كه دو مخلوق فرمانبردار هستند، به كار گرفت» .

چگونه خدا، دو موجودى را كه خود، آن‏ها را به عنوان «فرمان‏بر» مى‏ستاید، عذاب مى‏كند؟ خدا این «حبر» یهودى را بكشد. در دروغ گفتن چه بى‏باك است! چه دروغ بزرگى بر این دو مخلوق فرمانبردار خدا بسته است! آنگاه، ابن عباس كلمه «استرجاع» را بر زبان جارى ساخت، و چوبى به دست گرفت و با آن، بر زمین مى‏زد، و به همین حالت بود تا اینكه سربلند كرد و آن چوب را انداخت. تو گویى سخنى به خاطرش آمد كه از رسول خدا شنیده است، گفت: مایلید من آنچه از رسول خدا درباره آفتاب و ماه و سرانجام آن‏ها شنیده‏ام، نقل كنم؟ همگى گفتند : بلى. گفت: از رسول خدا درباره خورشید و ماه سئوال كردم. او چنین فرمود: ...» (1) .

اكنون ببینیم، چگونه ابو هریره نحن كعب را بازگو مى‏كند و آن را به پیامبر نسبت مى‏دهد .

ابو هریره مى‏گوید: «پیامبر فرمود: خورشید و ماه، در روز رستاخیز به صورت دو گاو نر ساق بریده در جهنم هستند. یكى از حاضران به ابو هریره گفت: مگر این دو موجود چه گناهى كرده‏اند، كه به چنین سرنوشتى دچار شوند؟ ! ابو هریره گفت: من از پیامبر براى تو حدیث مى‏آورم، تو مى‏گویى این دو موجود چه گناهى مرتكب شده‏اند؟» (1) .

در این جا از تقارن این دو حدیث به دست مى‏آید كه مضمون حدیث، یك اندیشه اسرائیلى بیش نبوده است، ولى چون كعب، پیامبر اكرم را درك نكرده بود، نمى‏توانست به پیامبر نسبت بدهد . لیكن شاگردان او كه عصر پیامبر را درك كرده بودند، به آسانى مى‏توانستند زبان خود را به دروغ بیالایند و این اندیشه را به رسول گرامى اسلام نسبت دهند.

تنها ابو هریره نیست كه این حدیث را نقل مى‏كند، بلكه انس ابن مالك نیز آن را نقل كرده است. (2)

مجامله با خلیفه دوم

جاى تأسف است كه این فرد یهودى با مكر و خدعه مخصوص تبار خود، توانست علاقه خلیفه دوم را به خود جلب كند. ابن كثیر شامى مى‏نویسد: «او در خلافت عمر اسلام آورد، و پیوسته از كتاب‏هاى گذشتگان براى وى سخن مى‏گفت، و عمر نیز مى‏پذیرفت، تا اینكه به مردم اجازه داد كه به سخنان او گوش دهند، سرانجام، آنچه نزد او از استوار و نا استوار بود، نقل كرد، در حالى كه امت اسلامى به یك سخن از سخنان او نیاز نداشت» (3) .

كعب، به عناوین مختلف، توجه خلیفه دوم و نیز عثمان را به خود جلب مى‏كرد.

1 ـ روزى كعب به خلیفه گفت: كتاب‏هاى پیشینیان، تو را شهید و پیشواى دادگر معرفى مى‏كند، و اینكه در اجراء حق و عدالت از ملامت كنندگان، هراسى ندارى.

خلیفه، روى حسن ظنى كه به «كعب» داشت، گفت: سخن اخیر درست است، ولى من كجا و شهادت كجا .

2 ـ روزى خلیفه، مجرمى را مى‏زد، كعب الاحبار، جریان را دید و به او گفت، خلیفه دست نگهدار، به خدایى كه جانم در دست او است، در تورات نوشته است، واى بر حاكم زمین از دست حاكم آسمان. عمر فورا پاسخ داد: «الا من حاسب نفسه» ، (مگر حاكمى كه به حساب خود برسد) . كعب گفت: به خدایى كه جان من در دست او است، عین این گفتار در كتاب نازل از جانب خدا، بدون كم و زیاد وارد شده است. (1)

3 ـ روزى جلاد به امر خلیفه، مجرمى را تازیانه مى‏زد، ناگهان مجرم، زیر تازیانه گفت : «سبحان الله» . خلیفه دستور داد كه جلاد او را رها سازد. در این موقع «كعب» خندید. وقتى خلیفه علت آن را پرسید، او فورا عمل خلیفه را توجیه كرد و گفت: «سبحان الله» ، مایه تخفیف از عذاب است، یعنى عمل تو اى خلیفه یك اصل الهى دارد (2) .

این یهودى روباه صفت، با كردار و گفتار خویش، عواطف خلیفه را بسوى خود جلب كرد، بگونه‏اى كه خلیفه‏اى كه از نشر و تدوین حدیث رسول گرامى، جلوگیرى مى‏كرد، به او اجازه نقل قصص و داستان و حدیث و روایت داد و سرانجام آنچه نباید انجام بگیرد، تحقق پذیرفت.

كعب در خلافت عثمان

پس از قتل عمر، او به انواع حیله و مكر توانست در قلب خلیفه بعدى، براى خود جاى باز كند، به گونه‏اى كه خلیفه، مشكلات فقهى را با او در میان مى‏گذارد.

4 ـ مورخ معروف، مسعودى مى‏نویسد: «روزى عثمان از كعب سئوال كرد، اگر كسى زكات مال خود را بپردازد آیا در آن مال باز براى دیگران حقى هست؟ كعب گفت: خیر. ابوذر در مجلس بود، از شنیدن گفتار كعب خشمگین شد، و با عصا بر سر و سینه كعب كوبید و گفت دروغ مى‏گویى اى فرزند یهودى. آنگاه آیه 177 سوره بقره را خواند كه در آن علاوه بر پرداخت زكات، كمك به بستگان و یتیمان و بینوایان و دیگران نیز سفارش شده است» . (1)

5 ـ مسعودى مى‏نویسد: «خلیفه از كعب سئوال كرد، آیا صحیح است ما مقدارى از بیت المال را در رفع مشكلات خود برداریم و به تو نیز بدهیم؟ كعب پاسخ مثبت داد. این بار نیز «ابوذر» عصاى خود را بر سینه كعب كوبید و گفت اى فرزند یهودى، چقدر در مسائل دینى جرى هستى. خلیفه از كار ابوذر ناراحت شد، و گفت ترا دیگر نبینم» (2) .

6 ـ وى مى‏نویسد: «عبد الرحمان بن عوف، دوست دیرینه خلیفه (سوم)، در زمان حیات او در گذشت. ثروت نقدینه او را در برابر عثمان چیدند، دیگر خلیفه نتوانست طرف مقابل خود را ببیند. عثمان گفت: امیدوارم كه خدا عبد الرحمن را پاداش نیك دهد، زیرا زكات مى‏پرداخت، و مهمان نواز بود، و یك چنین ثروتى را نیز پس از خود به جاى گذارد. كعب خلیفه را تصدیق كرد. در این موقع عصاى ابوذر به جاى سینه كعب، سر او را نشانه گرفت و بر آن فرود آمد و گفت: اى فرزند یهود، مردى مى‏میرد و چنین ثروت كلانى از خود مى‏گذارد، باز مى‏گویى : خدا به او خیر دنیا و آخرت بدهد. من از پیامبر خدا شنیدم كه فرمود خوش ندارم بمیرم و به اندازه یك «قیراط» از خود بگذارم. عثمان از گفتار ابوذر ناراحت شد و گفت: روى خود را دور كن» (1) .

پیش گویى از سلطنت معاویه

كعب الاحبار در سال 34 هجرى، یك سال پیش از قتل خلیفه سوم، درگذشت، ولى از تبدیل خلافت به سلطنت، و اینكه براى امت مایه رحمت است، گزارش مى‏داد. وى مى‏گفت: «زادگاه پیامبر مكه و هجرت او به «طیبه» ، و سلطنت او در شام خواهد بود» (2) .

و نیز از گفتار او است: «آغاز این امت نبوت و رحمت است، و سپس خلافت و رحمت است، آنگاه سلطنت و رحمت است، بعد از آن پادشاهى و جباریت خواهد بود، در این حالت دل زمین بهتر از روى آن است» (3) .

مقصود از مقطع سوم، حكومت معاویه است كه آن را سلطنت و رحمت مى‏خواند. گفتار كعب به صورت كمرنگ در صحاح و مسانید وارد شده است. ترمذى مى‏گوید: «پیامبر فرمود: سى سال خلافت است، سپس پادشاهى» (4) . و ابو داوود نقل مى‏كند كه فرمود: «سى سال جانشینى از نبوت است، آنگاه خدا به هر كس بخواهد قدرت و ملك مى‏بخشد» (1) .

از میان صحابه، گروهى مانند ابو هریره از كعب اخذ حدیث كرده‏اند. همین گفتار كعب در روایات ابو هریره نیز وارد شده كه: «الخلافة بالمدینة و الملك بالشام» (2) .

این احادیث و گزارشها، شالوده خلافت معاویه را ریخت و دلها را متوجه او كرد.

رمز نفوذ فرهنگ بیگانه

نفوذ فرهنگ بیگانه در میان یك ملت در گروه دو مطلب است:

1 ـ ناشران فرهنگ بیگانه خود را عالم و دانشمند، معرفى مى‏كنند و به قدرى سخن مى‏گویند كه ساده لوحان، آنان را «اوعیة العلم» و منابع دانش مى‏پندارند.

2 ـ آنان پیوسته با مراكز قدرت ارتباط برقرار مى‏كنند و از قدرت آنان در تعقیب اهداف خود بهره مى‏گیرند.

اتفاقا هر دو شرط درباره كعب، كاملا فراهم شد. او به عنوان عالم و دانشمند و آگاه از عهدین، وارد مدینه شد، و به قدرى سخن گفت كه اذهان صحابه پیامبر را به خود جلب، و براى اخذ حدیث آماده كرد. سپس با مركز قدرت، آنچنان مربوط شد كه عثمان، مشكلات خود را با او در میان مى‏گذاشت. و مثل ابوذر غفارى را به علت مخالفت با او توبیخ مى‏كرد.

این بررسى اجمالى از زندگى یك فرد یهودى است كه با مكر و حیله، در میان مسلمین براى خود جا باز كرد و به تشویش احادیث پرداخت. كسانى كه بخواهند از سخنان و اندیشه‏هاى او آگاه شوند، به كتابهاى یاد شده در پاورقى، مراجعه فرمایند (1) .

وهب منبه یمنى، مروج حكومت تقدیر بر افعال انسان

كعب احبار در سال 34 هجرى درگذشت و روایاتى بى‏اساس را كه همگى اسرائیلیات است، در میان مسلمانان پخش كرد. پس از مرگ او مسلمانان به یك اسرائیلى دیگر، گرفتار شدند كه بسان سلف خویش در پخش روایات اسرائیلى سعى بلیغ داشت و آن «وهب بن منبه» است.

ذهبى مى‏نویسد: «او در آخر خلافت عثمان چشم به جهان گشود، مطالب زیادى از كتب یهود نقل كرد، و در سال 114 درگذشت» و نیز مى‏نویسد: «او دانشمندى بود از اهل یمن، كه در سال 34 متولد شد، اطلاع وسیعى از عهدین داشت و در این مورد زحمت زیاد كشیده بود» . بخارى و مسلم در صحیح‏هاى خود، از او به وسیله برادرش «همام» نقل حدیث كرده‏اند (2) . «كتاب زندگى پیامبران به نام «قصص الابرار و قصص الاخیار» از او به جا مانده است» (3) .

اى كاش او در مرز داستان سرایى توقف مى‏كرد و با عقائد مسلمین بازى نمى‏كرد. او در كشمكش مساله جبر و اختیار، از طرفداران حكومت تقدیر بر همه چیز است. حماد بن سلمه از ابو سنان نقل مى‏كند، از «وهب بن منبه» شنیدم كه مى‏گفت: من مدتها، معتقد به تأثیر قدرت و مشیت انسان بودم تا اینكه هفتاد و اندى كتاب از كتابهاى پیامبران خواندم كه همگى با هماهنگى خاصى مى‏گویند: هر كس براى خود اختیار قائل باشد، كافر شده است، از این جهت این نظریه را ترك گفتم.

طرفدارى از جبر و نفى مشیت و اختیار، و انكار هر نوع «قدرت» (مقصود قدرت و مشیت انسان است)، آتشى بود كه در اواخر قرن اول هجرت، در میان مسلمین بر افروخته شد و آنان را به دو فرقه ممتاز درآورد. آتش بیار این معركه وهب بن منبه بود، و گرنه چگونه مى‏توان به صحت بعثت پیامبران و صحت تكلیف معتقد بود، ولى براى انسان اختیار و آزادى قائل نشد (البته اختیار غیر از تفویض امور به خود انسان است) .

تمیم بن اوس دارى، افسانه سراى عصر خلافت

اگر كعب احبار و وهب منبه، در پوشش دانشمندان یهودى وارد حوزه اسلام شدند، «تمیم اوسى» به عنوان شخصى آگاه از عهد جدید، در میان مسلمانان به فعالیت پرداخت. وى در خانواده‏اى مسیحى چشم به جهان گشود و در سال نهم هجرت، اسلام آورد، او نخستین كسى است كه به اجازه عمر، در مسجد پیامبر به صورت ایستاده داستان گفت.

فرصت طلبى این گروه و ساده‏اندیشى مسلمانان، سبب شد كه قسمت اعظم مطالب عهدین، به صورت قصص انبیاء و تفسیر آیات مربوط به خلقت انسان و جهان، وارد حوزه‏هاى حدیثى و تفسیرى گردد، در حالى كه پیامبر گرامى، مسلمانان را به شدت از سئوال و پرسش از اهل كتاب باز داشته بود.

خود ابو هریره «شاگرد كعب» ، مى‏گوید: «اهل كتاب، تورات را به زبان عبرى مى‏خواندند و به عربى ترجمه مى‏كردند. پیامبر دستور داد كه مسلمانان، آنان را نه تصدیق كنند و نه تكذیب و به آنان بگویند ما به خدا و به آنچه بر شما نازل كرده است ایمان داریم» (1) .

ابن عباس بر ریزه خواران دانش علماء اهل كتاب نهیب مى‏زند، و مى‏گوید: «چگونه از اهل كتاب سئوال مى‏كنید، كتاب شما كه بر پیامبر خدا فرستاده شده، تازه‏ترین كتاب، و هنوز جوان است و پیر نشده است و به شما خبر داده است كه علماء اهل كتاب، كتاب خدا را دگرگون كرده‏اند و كتابى را شخصا نوشته و گفته‏اند كه این كتاب خدا است، تا آن را به بهاى كمى بفروشند. آیا پیامبر، شماها را از سئوال و پرسش از آنان نهى نكرده است؟ به خدا سوگند، از آنان كسى را ندیدم، از آنچه كه بر شما نازل شده است، بپرسد» .

این روایات حاكى است كه پیامبر، مسلمانان را از این نوع آمیزش‏هاى علمى باز داشته است و علت آن نیز روشن است.

بنابراین، حدیثى كه ابو هریره از پیامبر نقل مى‏كند ـ كه از بنى اسرائیل سخن نقل كنید (2) ، یا دروغ است یا مربوط به مواردى است كه از خارج بر صحت آن آگاه باشیم.

انگشت شیطان با پهلوى پیامبران بازى مى‏كند

خوش بینى مسلمانان، به قهرمانان اساطیر از احبار و رهبان، سبب شد كه بافته‏هاى آنان هر چند به قیمت اهانت به پیامبران تمام شود، در كتب حدیث به عنوان روایات منتخب از شش صد هزار حدیث، وارد شود. اگر باور نمى‏كنید، به حدیث زیر توجه فرمایید كه بخارى آن را در صحیح خود، و احمد در مسند، از ابوهریره، تلمیذ كعب، نقل كرده‏اند.

«كل نبى یطعن الشیطان فى جنبه باصبعه حین یولد، غیر عیسى بن مریم ذهب یطعن فطعن فى الحجاب» (1) .

«هنگام تولد هر پیامبرى، شیطان با انگشت خود به پهلوى او مى‏زند، جز عیسى بن مریم ـ آنگاه كه متولد شد ـ شیطان به سراغ او رفت كه همین كار را انجام دهد، ـ حجابى میان او و مسیح پدید آمد ـ انگشت شیطان ـ به جاى پهلوى عیسى ـ به حجاب اصابت كرد» .

مس شیطان با بدن پیامبران ـ به فرض محال ـ اگر انجام بگیرد، یك مس ساده‏اى نخواهد بود، بلكه تصرف در نفوس و ارواح آنان است تا زمینه گناه را در آنان فراهم سازد.

در حالى كه قرآن، این نوع سلطه را نسبت به پیامبران محكوم مى‏كند و خطاب به شیطان، مى‏فرماید :

(ان عبادى لیس لك علیهم سلطان الا من اتبعك من الغاوین) (سوره حجر / 42)

«بر بندگان من سلطه و راهى ندارى مگر بر گروه گمراه» .

اتفاقا خود شیطان بر نومیدى خود از بندگان مخلص خدا تصریح مى‏كند و قرآن سخن او را چنین نقل مى‏فرماید:

(فبعزتك لأغوینهم اجمعین الا عبادك منهم المخلصین) (سوره ص / 83)

«به عزتت سوگند، همگان را اغوا مى‏كنم، جز بندگان مخلصت را» .

در این روایت كه مسلما زاییده اندیشه احبار و رهبان است، حضرت مسیح از قلمرو تصرف شیطان استثناء شده و در نتیجه، محدثان اسلامى ناخودآگاه، بر برترى حضرت مسیح نسبت به خاتم پیامبران صحه گذارده‏اند.

تمیم دارى، و داستان جساسه

مسلم در صحیح خود، راجع به تمیم دارى، داستانى نقل مى‏كند كه در لسان محدثان، به داستان جساسه معروف است. ناقل داستان فاطمه دختر قیس، و خواهر ضحاك بن قیس است. بر اساس این داستان، پیامبر مردم را در مسجد خود گرد مى‏آورد كه به سخنان این راهب تازه مسلمان گوش فرا دهند، تا ببینند آنچه كه پیامبر، درباره دجال مسیح گفته است، این تازه مسلمان، آن را به رأى العین دیده و لمس كرده است.

فاطمه مى‏گوید: «به فرمان پیامبر، دستور «الصلاة جامعة» سر داده شد، و مردم براى اقامه نماز به مسجد ریختند، پس از اقامه نماز، پیامبر، روى منبر قرار گرفت و رو به مردم كرد و گفت: مى‏دانید چرا شما را به مسجد دعوت كردم؟ گفتند: خدا و رسول او آگاه است. پیامبر فرمود: نوید و بیمى در كار نیست، دعوت كردم كه بدانید «تمیم دارى» ، نصرانى بود و الان اسلام آورده است. او داستانى را نقل مى‏كند كه با آنچه من درباره مسیح دجال گفته‏ام، كاملا مطابق است. آنگاه پیامبر به تمیم، اجازه سخن گفتن مى‏دهد و او سخنان خود را چنین آغاز مى‏كند:

من با گروهى كه تعداد آن‏ها به سى نفر مى‏رسید و همگى از قبیله‏هاى «لخم» و «جذام» بودند، سوار كشتى شدیم:

امواج دریا با كشتى ما، یك ماه تمام بازى كرد و سرانجام در كنار جزیره‏اى پهلو گرفت و ما به آنجا وارد شدیم، ناگهان جنبنده‏اى پر مو با ما روبرو شد، به حدى كه جلو و عقب او تمیز داده نمى‏شد. از او پرسیدیم، تو كیستى؟ گفت، من جساسه‏ام، گفتیم، «جساسه» چیست؟ او از شناسایى خویش خوددارى كرد، ولى گفت، وارد این دیر شوید، كسى در آنجا است كه به ملاقات شما علاقمند است: ـ او نام مردى را برد، كه گمان كردیم كه وى از شیاطین است ـ از این جهت وارد دیر شدیم. در آنجا انسان بزرگى را دیدیم كه تا كنون انسان به آن بزرگى ندیده بودیم، دست‏هاى او به گردن، سپس به زانوها، آنگاه به پاها، با زنجیر، بسته شده بود. پس از نقل یك رشته گفتگو میان واردین و آن شخص، وى خود را چنین معرفى كرد:

من مسیح (دجالم) . نزدیك است به من اذن دهند تا بیرون بیایم و در روى زمین به سیر و سیاحت بپردازم. به من اجازه داده خواهد شد كه به همه جا بروم جز مكه و مدینه، هر موقع بخواهم به یكى از این دو شهر وارد شوم، فرشتگان دست به شمشیر، مرا از ورود به آن دو شهر باز مى‏دارند، و هر گوشه‏اى از آن دو شهر را فرشتگان حراست مى‏كنند:

در این موقع، پیامبر، با عصاى چوبى كه در دست داشت، به مدینه اشاره كرد و گفت: مردم این جا «طیبه» است. آیا من به شما از این مسیح سخن نگفته بودم؟ مردم گفتند: آرى:

سپس پیامبر فرمود: گفتار «تمیم دارى» مرا به شگفت واداشت، زیرا با آنچه كه گفته بودم موافق بود» (1) .

این گفتار، گزیده‏اى از داستان نسبتا مفصلى است، كه براى رعایت اختصار به این صورت نقل شد.

ما درباره این حدیث سخن نمى‏گوییم؛ ولى شایسته است نیروى دریایى كشورهاى بزرگ جهان با تلاش پى‏گیر از وجود چنین جزیره كه «مسیح دجال» در آن جا گرفته و در بند است تحقیق كنند . خواه چنین جزیره‏اى وجود داشته باشد یا نه، ولى مى‏دانیم پیامبر عظیم الشأن اسلام كه خدا درباره او مى‏فرماید:

(و علمك ما لم تكن تعلم و كان فضل الله علیك عظیما) (سوره نساء / 113) .

«آنچه را كه تو نمى‏دانستى به تو بیاموخت، همانا فضل خدا درباره تو بزرگ است» ، هرگز براى جلب نظر مردم، به گفتار یك مسیحى تازه مسلمان، استشهاد نمى‏كند و او را به داورى نمى‏طلبد. ولى چه مى‏توان كرد...

بنابراین، تعجب نخواهید كرد وقتى بدانید داستان خلقت آدم و حوا، در تفسیر طبرى، كپیه تورات محرف است. و قهرمان این نوع تفسیرها، وهب بن منبه مى‏باشد.

همچنین است وضع و حال داستان‏هاى دیگرى كه ریشه‏هاى اسرائیلى و مسیحى دارند.

پى‏نوشت‏ها:

.1 مانند حدیث غدیر، و حدیث منزلت كه در كتابهاى كلامى به طور گسترده پیرامون سند و دلالت آن‏ها بحث شده است.

.2 تاریخ طبرى، ج 3، ص .218

3 و .4 تاریخ طبرى، ج 3، ص .220

.5 یا معشر الانصار، املكوا علیكم امركم، فان الناس فى فیئكم و فى ظلكم، انتم اهل العز و الثروة و اولو العدد و المنعة... تاریخ طبرى، ج 3، ص .220

.6 سوره آل عمران، آیه .144

.7 طبقات ابن سعد، ج 3، ص .468

.8 اشعرى در ابانه، ص 18، مى‏گوید: «و ان له یدین بلا كیف، كما قال بل یداه مبسوطتان» . این سخن را در «وجه» و «عین» نیز تكرار مى‏كند.

.9 مانند كعب الاحبار.

.10 مانند وهب بن منبه.

.11 این جمله، شعار خوارج در طول مبارزه‏هاى خود با امام بود، و به گونه‏اى متخذ از آیات قرآن كه مى‏فرماید: (ان الحكم الا لله) انعام، 57 و یوسف، 40 و 67، مى‏باشد.

.12 نهج البلاغه، خطبه .35

.13 نوع احادیث پیامبر، مربوط به دوران هجرت او است و اختناق در مكه مانع از تبلیغ بود .

.14 درایه شهید ثانى، ص .17 مى‏گوید: «صح من الاحادیث سبعمائة الف و كسر» .

.15 حیاة محمد صلى الله علیه و آله و سلم، ص .49

.16 سنن ترمذى، ج 5، ص 34، حدیث .2657

.17 نامه‏ها و اسناد تاریخى و مواثیق آنحضرت اخیرا در دو كتاب گردآورى شده است:

1 ـ الوثائق السیاسیة، 2 ـ مكاتیب الرسول.

.18 صحیح بخارى، ج 1، باب كتابة الحدیث، ص .30

19 و .20 صحیح بخارى، ج 1، باب كتابة العلم، ص .30

.21 مسند احمد بن حنبل، ج 1، ص .12

.22 خطیب، در كتاب «تقیید العلم» ، در صفحات 48 ـ 29، گفتار آنان را نقل كرده است.

.23 تقیید العلم، ص .49

.24 تاریخ طبرى، ط اعلمى، ج 3، ص .273

.25 طبقات ابن سعد، ج 9، ص 7، ط بیروت، كنز العمال، ج 10، ص 393، شماره .29482

.26 كنزل العمال، ج 1، ص 292، شماره .29479

.27 تقیید العلم، ص .52

.28 تقیید العلم، ص .57

.29 سوره حج، آیه .46 و آیات دیگر.

.30 كنز العمال، ج 10، ص 295، شماره .29490

.31 كنز العمال، ج 10، ص 291، شماره .29473

.32 فرقة السلفیة، ص 14، به نقل از مسند احمد.

.33 تلخیص المستدرك، حاكم، در حاشیه مستدرك، ج 1، ص .104

.34 مستدرك حاكم، ج 1، ص 102 و .104

.35 مسند احمد، ج 3، ص 12 ـ .13 سنن درمى، ج 1، ص .119

.36 تاریخ الخلفاء، ص .115

.37 احادیث امام كه به املاء پیامبر بود، در كتب حدیثى پخش است و در كتاب «مكاتیب الرسول» ، ج 1، گرد آمده است.

.38 تاریخ الخلفاء سیوطى .261

.39 ابو هریره، (تألیف شرف الدین عاملى) . شیخ المضیره، (تألیف ابوریه مصرى) . اضواء على السنة المحمدیة، (تألیف ابوریه) . الغدیر، جلد ششم، ص 208 ـ .378

.40 الغدیر، ج 6، ص 209 ـ .275

.41 الغدیر، ج 6، ص 289 ـ .290

.42 تاریخ خطیب، ج 14، ص .184 متن عبارت او چنین است: «كتبنا عن الكذابین و سجرنا به التنور و اخرجنا به خبزا نضیجا» .

.43 ارشاد السارى، ج 1، ص .33

.44 تاریخ بغداد، ج 2، ص .98

.45 الغدیر، ج 6، ص 275، به نقل از «التذكار قرطبى» ص .155

.46 تاریخ بغداد، ج 2، ص .289 و نیز كتاب‏هایى كه به عنوان مناقب براى ائمه چهارگانه اهل سنت، نوشته شده است.

.47 كنز العمال، ج 10، ص 281، به شماره .29448 اصابه، ج 1، ص .1801

.48 الموضوعات، ص 37، ط مدینه. تهذیب التهذیب، ج 3، ص .19 امالى مرتضى، ج 1، ص .128

.49 مقدمه ابن خلدون، ص .439

.50 المنار، ص .545

.51 میزان الاعتدال، ج 1، ص 594، .593

.52 اضواء على السنة المحمدیة .137

.53 آلاء الرحمان، علامه بلاغى، ص .46

.54 تذكرة الحفاظ، ج 1، ص .52 «هو من أوعیة العلم و من كبار علماء اهل الكتاب و روى عنه جماعة من التابعین و له شى‏ء فى صحیح البخارى و غیره» .

.55 حلیة الاولیاء، ج 6، ص .20 «ان الله نظر الى الارض فقال انى واطى‏ء على بعضك فاستعلت الیه الجبال و تضعضعت له الصخرة فشكر لها ذلك فوضع علیها قدمه فقال هذا مقامى و محشر خلقى و هذه جنتى و هذه نارى و هذا موضع میزانى و انا دیان الدین» .

.56 «ان الله قسم كلامه و رؤیته بین موسى و محمد (ص)» . شرح نهج البلاغة حدیدى، ج 3 ص .237

.57 تاریخ طبرى، ج 1، ص 44، ط اعلمى. دنباله حدیث را در آنجا مطالعه فرمایید.

.58 تفسیر ابن كثیر، ج 4، ص 475، طبع دار احیاء الكتب العربیة.

.59 همان مدرك. و منتخب كنز العمال، ج 6، ص .101

.60 تفسیر ابن كثیر، ج 4، ص .17 (تفسیر اینكه ذبیح كیست آیا اسماعیل است یا اسحاق؟) .

.61 حلیة الاولیاء، ج 5، ص .389

.62 همان مدرك.

.63 مروج الذهب، ج 2، .339

.64 همان مدرك.

.65 مروج الذهب، ج 3، ص .340

.66 سنن دارمى، ج 1، ص .5

.67 حلیة الاولیاء، ج 6، ص .25

.68 سنن ترمذى، ج 4، كتاب فتن، ص 503، به شماره .2226

.69 سنن ابو داود، ج 4، ص .211

.70 كنز العمال، ج 6، ص .88

.71 حلیة الاولیاء، ج 5، ص .364 و ج 6، ص .48 تذكرة الحفاظ، ج 1، ص 52، الاصابة، ج 1، ص 186، الكامل، ج 3، ص 177، النجوم الزاهرة، ج 1، ص .9 و شرح ابن ابى الحدید، ج 3، ص 54، و ج 4، ص 177، 147، 77، و ج 8، ص 156، و ج 10، ص 22، و ج 12، ص 193، 191، 181، و ج 18، ص .36

.72 تذكرة الحفاظ ج 1، ص 100 ـ .101

.73 كشف الظنون، ج 2، ص 223، ماده قصص.

.74 صحیح بخارى، باب اعتصام به كتاب و سنت، ج 9، ص .111

.75 مسند احمد، ج 3، ص .46

.76 صحیح بخارى، ج 4، «بدء الخلق، باب قول الله» ، «و اذكر فى الكتاب مریم» ص .164 مسند احمد، ج 2، ص .523

.77 صحیح مسلم، ج 8، باب «دجال» ، ص 205 ـ .203 در كتاب‏هاى حدیثى این نوع احادیث فراوان است.

.78 كامل ابن اثیر، ج 5، ص 294، و رخدادهاى سال .240

.79 فهرست ابن الندیم، ص .303

.80 عصر المأمون، احمد فرید رفاعى، ص 370 با تلخیص.

.81 اصول المنطق و الكلام جلال الدین سیوطى، ص 7 و .8

.82 مروج الذهب، ج 3، ص .325

.83 نهضت ترجمه، به نقل از البخلاء جاحظ، قاهره، دار المعارف، ص .109

.84 به تاریخ طبرى، ج 7، ص 198، ط اعلمى، مراجعه شود.

.85 در علم اصول فقه، اوایل مباحث عقلیه، بحثى است به نام «التزام قلبى به احكام خدا» و این كه آیا چنین التزامى لازم است، یا تنها عمل به احكام كافى است، هر چند در قلب به آن ملتزم نباشیم. آیه یاد شده، مى‏تواند دلیل روشنى بر لزوم آن باشد.

.86 سیره ابن هشام، ج 2، ص 316 ـ .317

.87 سوره آل عمران، آیه .159

.88 صحیح بخارى، كتاب علم، باب كتابة العلم، ج 1، ص .30

.89 مصدر پیش ج.

.90 النص و الاجتهاد، ص 20 ـ .21

.91 سوره انفال، آیه .41


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

نخستین اختلافات در اسلام

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: فرق و مذاهب كلامى، ص 25

نویسنده: على ربانى گلپایگانى

در زمان حیات پیامبر گرامى اختلافاتى در پاره‏اى مسایل میان مسلمانان رخ داد. (1) ولى وجود رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم مانع از پیدایش فرق و مذاهب بود. پس از رحلت آن حضرت از سراى فانى به دیار باقى چند اختلاف جزئى پدید آمد كه به زودى مرتفع گردید، یكى اختلاف درباره موت پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم بود. چنانكه عمر بن خطاب مرگ او را انكار كرده مى‏گفت: «هر كس بگوید پیامبر از دنیا رفته است، او را خواهم كشت، بلكه او، به سان عیسى علیه‏السلام به آسمان رفته است‏» . ولى ابو بكر با خواندن آیه 143 آل عمران (2) او را از اشتباه خود آگاه ساخت و عمر گفت: «گویا تاكنون این آیه را نشنیده بودم‏» . (3)

اختلاف دیگر درباره مكان دفن پیامبر اكرم بود. عده‏اى مى‏گفتند باید در زادگاهش مكه مدفون گردد و عده‏اى مدینه را پیشنهاد مى‏كردند، و جمعى دیگر بیت المقدس را كه مدفن عده‏اى از پیامبران الهى است. ولى سرانجام بر دفن او در مدینه توافق كردند، چون این حدیث از پیامبر را به یاد آوردند كه فرمود:

«الانبیاء یدفنون حیث‏یموتون‏».

اختلاف در مسئله امامت

مهمترین اختلافى كه در آن زمان رخ داد و ادامه یافت، اختلاف درباره امامت و خلافت‏بود.

شهرستانى در این باره چنین مى‏گوید:

«بزرگترین خلاف میان امت درباره امامت پدید آمد، زیرا هیچ‏گاه در اسلام درباره هیچ قاعده و اصل دینى نزاعى همانند نزاع درباره امامت واقع نشده است‏» .

اختلاف، نخست میان مهاجرین و انصار واقع شد، و انصار پیشنهاد دادند كه هر یك از دو گروه امیر و رهبرى داشته باشد، و خود سعد بن عباده را برگزیدند. ولى در این هنگام ابو بكر و عمر وارد سقیفه بنى ساعده شدند و عمر تصمیم گرفته بود كه در آن جمع مطالبى را بیان كند، ولى قبل از وى ابو بكر لب به سخن گشود و مطالبى را گفت كه مورد قبول عمر نیز بود. پس از پایان كلام ابو بكر، قبل از آنكه انصار سخنى بگویند، عمر با ابو بكر به عنوان خلیفه پیامبر بیعت كرد، و دیگران نیز با او بیعت كردند، و آتش فتنه خاموش شد. ولى عمر این بیعت را كارى حساب نشده و بدون مطالعه قبلى دانست كه خداوند مسلمانان را از شر آن حفظ كرد. (4) و گفت پس از این نباید تكرار شود، و اگر فردى بدون مشورت با مسلمانان با دیگرى به عنوان خلیفه بیعت كند، هر دو كارى نادرست كرده و قتل آنها واجب است.

و علت اینكه انصار از ادعاى خود دست‏برداشتند، روایتى بود كه ابو بكر از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم نقل كرد كه «الائمة من قریش‏» . بدین صورت كار بیعت در سقیفه پایان پذیرفت. و هنگامى كه ابو بكر به مسجد بازگشت‏سایر مسلمانان مدینه نیز با او بیعت كردند. جز ابو سفیان و عده‏اى از بنى هاشم و امیر امیر المؤمنین على بن ابى طالب علیه‏السلام كه طبق دستور پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم به تجهیز و تدفین او مشغول بود. (5)

كلامى از امام على علیه‏السلام

سید رضى در نهج البلاغة نقل كرده است: آنگاه كه خبر سقیفه به امام على علیه‏السلام رسید، از نظریه و سخن انصار جویا شد، به او گفته شد: انصار گفتند: «منا امیر و منكم امیر» . امام فرمود: چرا با وصیت پیامبر در حق آنها با آنها احتجاج نكردید كه دستور داد تا در حق نیكوكارانشان احسان شود، و از خطاى خطاكارانشان عفو گردد. پرسیدند: در این سفارش پیامبر چه احتجاجى علیه آنهاست؟امام علیه‏السلام فرمود: «لو كانت الامارة فیهم، لم تكن الوصیة بهم‏» ، اگر امارت و رهبرى حق آنان بود، به چنین سفارشى در مورد آنان نیاز نبود. زیرا معمولا سفارش رعیت را به رهبر مى‏كنند كه با آنان از روى احسان و گذشت عمل كند.

آنگاه امام علیه‏السلام از نظریه و سخن قریش (مهاجرین) جویا شد. به او گفته شد: آنان به اینكه همانند پیامبر از شاخه‏هاى یك درختند احتجاج كردند. امام فرمود: «احتجوا بالشجرة و اضاعوا الثمرة‏» (6) ، به درخت احتجاج كردند و میوه آن را تباه ساختند.

كنایه از اینكه ثمره نبوت كه آیین اسلام است‏با امامت تكمیل مى‏شود، چنانكه در جریان غدیر خم آیه «اكمال دین‏» نازل گردید.

در هر حال از این جا امت اسلامى به دو دسته تقسیم شد، یك دسته با استناد به آیات قرآن و احادیث پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم معتقد بودند كه خلیفه پیامبر و امام مسلمین از جانب خداوند تعیین شده و او امیر المؤمنین على بن ابى طالب علیه‏السلام است. شیخ صدوق در كتاب خصال نام دوازده تن از بزرگان مهاجرین و انصار و احتجاجات آنان را با ابو بكر در این باره نقل كرده است. (7)

و دسته دوم (به دلایلى كه در جاى خود ذكر شده است) (8) آیات و احادیث مربوط به امامت را نادیده گرفته، راه تعیین خلیفه پیامبر و امام مسلمین را انتخاب و بیعت مردم دانستند، گرچه آغاز بیعت در مورد اولین خلیفه پیامبر و امام مسلمین را انتخاب و بیعت مردم

دانستند گرچه آغاز بیعت در مورد اولین خلیفه، همان گونه كه بیان گردید، از طریق مشورت و انتخاب مسلمانان نبود. و در هر حال همین عمل مبناى نظریه و اعتقاد اهل سنت در باب امامت گردید، چنانكه در كتب كلامى بیان شده است. (9)

در پایان یادآور مى‏شویم كه امام به خاطر حفظ مصالح كلى اسلام و مسلمین، از توسل به خشونت و زور براى احقاق حق خود در باب امامت‏خوددارى كرد. چنانكه فرمود:

«لقد علمت انى احق الناس بها من غیرى و الله لاسلمن ما سلمت امور المسلمین، و لم یكن فیها جور الا على خاصة، التماسا لاجر ذلك و فضله، و زهدا فیما تنافستموه و زهدا فیما من زخرفه و زبرجه‏» . (10)

من خود را براى خلافت‏سزاوارتر از دیگران مى‏دانم، و به خدا سوگند تا وقتى امور مسلمانان سالم بماند و جز بر من ستم نشود، تسلیم خواهم بود، تا اجر و فضیلت این كار را دست آورم و زهد و بى‏رغبتى خود را در زر و زیور دنیا، كه شما در ست‏یافتن به آن به مسابقه برخاسته‏اید، ثابت كنم.

پى‏نوشت‏ها:

1- ر. ك: ملل و نحل شهرستانى، ج 1، ص 21- 22، بحوث فى الملل و النحل، ج 1، ص 42- 43.

2- «و ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل افان مات او قتل انقلبتم على اعقابكم. . . » .

3- ملل و نحل شهرستانى، ج 1، ص 23.

4- «ان بیعة ابى بكر كانت فلتة وقى الله المسلمین شرها» .

5- ملل و نحل، ج 1، ص 24.

6- نهج البلاغة، خطبه 64.

7- مهاجرین عبارتند از: 1- خالد بن سعید بن عاص، 2- مقداد بن اسود، 3- عمار بن یاسر، 4- ابو ذر غفارى، 5- سلمان فارسى، 6- عبد الله بن مسعود، 7- بریده اسلمى. و انصار عبارتند از: 1- خزیمة بن ثابت، 2- سهل بن حنیف، 3- ابو ایوب انصارى، 4- ابو الهیثم بن تیهان.

8- ر. ك: المراجعات، شماره 84، ص 267- 271.

9- شرح المواقف، ج 8، ص 352.

10- نهج البلاغة، خطبه 74.

 


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

حدیث هفتاد و سه فرقه

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: فرق و مذاهب كلامى، ص 13

نویسنده: على ربانى گلپایگانى

در كتب حدیث از طریق شیعه و اهل سنت روایت‏شده است كه امت موسى پس از او به هفتاد و یك فرقه و امت عیسى پس از وى به هفتاد و دو فرقه تقسیم شدند، و پس از من امتم به هفتاد و سه فرقه تقسیم خواهد شد كه تنها یك فرقه اهل نجات خواهد بود، چنانكه از فرقه‏هاى هر یك از دو امت موسى و عیسى نیز تنها یك فرقه اهل نجات بود. (1)

1- سند حدیث

عده‏اى از محققان اسلامى حدیث مزبور را از نظر سند قابل اعتماد ندانسته و آن را نپذیرفته‏اند، كه ابن حزم از آن جمله است. عده‏اى از آنان نیز آن را مسكوت گذاشته و

نفیا و اثباتا درباره آن سخنى نگفته‏اند كه ابو الحسن اشعرى و فخر الدین رازى از این دسته‏اند. و گروه سوم كسانى‏اند كه آن را پذیرفته و در صدد شمارش فرقه‏هاى هفتاد و سه‏گانه و تعیین فرقه ناجیه برآمده‏اند. (2)

با این حال شاید بتوان كثرت نقل و استفاضه حدیث در كتب شیعه و اهل سنت را دلیل بر درستى حدیث از نظر سند دانست. (3) بدین جهت‏باید به بررسى مفاد و مدلول آن پرداخت كه با دو بحث‏بعدى روشن خواهد شد.

2- كدام فرقه‏ها و در چه وقت؟

نخستین سؤالى كه در مورد مدلول حدیث مزبور مطرح مى‏شود این است كه مقصود از فرق هفتاد و سه‏گانه كدام یك از فرقه‏هاى اسلامى است؟اگر مقصود فرق اصلى و محورى است، تعداد آن‏ها كمتر از هفتاد و سه فرقه است، و اگر مقصود انشعابات و شاخه‏هایى است كه از هر یك از فرق محورى پدید آمده است، تعداد آنها بیش از هفتاد و سه فرقه است.

به این سؤال، پاسخهاى گوناگونى داده شده است كه دو نمونه را یادآور مى‏شویم: الف- مقصود از رقم هفتاد و سه تعداد حقیقى فرق اسلامى نیست، بلكه این رقم كنایه از فزونى فرقه‏هایى است كه پس از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله در جهان اسلام پدید آمده است. همان گونه كه مقصود از رقم هفتاد در آیه 80 سوره توبه (4) این است كه منافقین هرگز مورد مغفرت الهى قرار نخواهند گرفت، و معنى حقیقى آن مقصود نیست.

ولى سیاق روایت كه نخست تعداد فرقه‏هاى یهود و نصارى را با رقمهاى 71 و 72 نام مى‏برد، آنگاه رقم 73 را درباره فرقه‏هاى امت اسلامى یادآور مى‏شود، با چنین توجیهى سازگار نیست. (5)

ب- آنچه مؤلفان ملل و نحل را در تطبیق این حدیث‏بر فرق اسلامى دچار اشكال كرده این است كه از آنان خواسته‏اند حدیث را بر فرقه‏هایى كه قبل از آنان، یعنى حدود سه قرن اول اسلامى، پدید آمده است منطبق سازند، در حالى كه حدیث از پیدایش افتراق در امت اسلامى سخن مى‏گوید، و زمان آن را تعیین نكرده است. بنابر این ممكن است رقم یاد شده در حدیث در طول حیات امت اسلامى تحقق یابد، بدین صورت كه در هر قرن یا عصرى فرقه‏اى ظاهر گردد، آنگاه در همان فرقه دسته‏بندى‏ها و انشعاباتى پدید آید، و در نتیجه 73 فرقه اصلى و محورى پدیدار گردد، و هر یك داراى شاخه‏هایى باشد، زیرا هر گاه حدیث از نظر سند پذیرفته شود و از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله صادر شده باشد، قطعا واقع خواهد شد و فرضیه مزبور مى‏تواند توجیه معقولى براى آن به شمار آید، هر چند تعیین مصداق و بازشناسى فرقه‏هاى اصلى از متفرعات و شاخه‏هاى آنها به صورت قطعى امكان‏پذیر نباشد. (6)

3- فرقه ناجیه كدام است؟

در اكثر نقلهاى حدیث هفتاد و سه فرقه، یك فرقه اهل نجات و بقیه اهل دوزخ شناخته شده است. این مطلب سبب طرح بحث دیگرى درباره مفاد حدیث‏شده و آن اینكه فرقه ناجیه كدام است؟در پاره‏اى احادیث‏براى فرقه ناجیه دو نشانه زیر بیان شده است:

الف: الجماعة: مقصود از كلمه جماعت، یا جمیع مسلمانان است (7) در مقابل یهود و نصارى و مذاهب غیر اسلامى، و یا اكثریت مسلمانان است در مقابل اقلیت. ولى هیچ یك از آن دو پذیرفتنى نیست، زیرا لازمه فرض نخست این است كه همه مسلمانان اهل نجاتند، و این مطلب با متن حدیث تعارض دارد. و فرض دوم نیز صحیح نیست، زیرا اكثریت‏به خودى خود دلیل بر حقانیت نخواهد بود، بلكه در طول تاریخ پیوسته جریان برعكس بوده است. یعنى مخالفان پیامبران اكثریت را تشكیل مى‏داده‏اند. چنانكه قرآن كریم نیز اكثریت افراد را گرفتار انحراف مى‏داند و خطاب به پیامبر اكرم مى‏فرماید:

«و ما اكثر الناس و لو حرصت‏بمؤمنین‏» . (8)

و باز مى‏فرماید:

«و ما یؤمن اكثرهم بالله الا و هم مشركون‏» . (9)

و عبارتهاى «و لكن اكثر الناس لا یعلمون‏» (10)

و

«قلیل من عبادى الشكور» (11)

و نظایر آن نیز گویاى این مدعاست.

گذشته از این مقیاس اكثریت، در عمل نیز با مشكل مواجه خواهد بود، زیرا در طول تاریخ مذاهب و فرق، اكثریت و اقلیت داراى نوسان بوده است.

ب: ما انا علیه و اصحابى (روش من و یارانم) : این تعبیر بر چیزى جز آیین و شریعت اسلامى دلالت نمى‏كند، در این صورت نمى‏تواند مقیاس شناخت فرقه ناجیه باشد، زیرا هر فرقه‏اى روش خود را مطابق شریعت اسلام و سنت پیامبر گرامى صلى الله علیه و آله و سلم مى‏داند. چنانكه صاحب المنار مى‏گوید:

«تاكنون فرقه ناجیه، یعنى فرقه‏اى كه بر روش پیامبر و اصحاب او عمل كند، روشن نشده است، زیرا هر یك از فرقه‏هاى اسلامى روش خود را مطابق روش پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم و اصحاب مى‏داند» . (12)

حدیث‏سفینه و راه نجات

در احادیثى كه از طریق شیعه و اهل سنت از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم روایت‏شده، اهل بیت آن حضرت به عنوان كشتى نجات شناخته شده است، چنانكه حاكم در كتاب مستدرك از ابو ذر روایت كرده است كه در حالى كه دست در خانه كعبه آویخته بود مى‏گفت از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم شنیدم كه مى‏فرمود:

«ان مثل اهل بیتى فیكم، مثل سفینة نوح من قومه، من ركبها نجا و من تخلف عنها غرق‏» . (13)

موقعیت اهل بیت من در میان شما همانند موقعیت كشتى نوح در میان قوم او است، كه هر كس بر آن سوار شد نجات یافت، و هر كس از آن روى برتافت، غرق گردید.

ابن حجر در معناى حدیث چنین گفته است:

«وجه تشبیه اهل بیت پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم به كشتى نوح این است كه هركس آنان را دوست‏بدارد و آنان را بزرگ بشمارد و از هدایت دانشمندان اهل یت‏بهره‏مند گردد، از تاریكى مخالفت‏با حق نجات خواهد یافت، و هر كس از آنان روى برتابد، در دریاى كفران نعمت الهى غرق و در ورطه طغیان هلاك مى‏شود» . (14)

حدیث ثقلین و طریق نجات

گذشته از حدیث‏سفینه، حدیث ثقلین نیز كه از روایات متواتر اسلامى است، طریق نجات را روشن مى‏سازد، و آن پیروى از عترت و اهل بیت پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم است. و جالب این است كه یكى از علماى اهل سنت‏به نام الحافظ حسن بن محمد صمغانى (متوفاى 650 ه ق) در كتاب خود به نام «الشمس المنیرة‏» پس از نقل حدیث افتراق امت نقل كرده است كه مسلمانان از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم خواستند تا فرقه ناجیه را به آنان معرفى كند تا از آنها پیروى كنند. پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود:

«انى تارك فیكم الثقلین ما ان تمسكتم به لن تضلوا من بعدى ابدا، كتاب الله و عترتى اهل بیتی، ان اللطیف الخبیر نبانى انهما لن یفترقا حتى یردا على الحوض‏» . (15)

پى‏نوشت‏ها:

1- جهت آگاهى از مصادر حدیث‏به كتاب بحوث فى الملل و النحل، ج 1، ص 21- 24 و 38- 39 رجوع شود.

2- الفرق بین الفرق، ص 6، مقدمه محمد محى الدین محقق كتاب.

3- بحوث فى الملل و النحل، ج 1، ص 23.

4- «ان تستغفر لهم سبعین مرة فلن یغفر الله لهم. »

5- بحوث فى الملل و النحل، ج 1، ص 35.

6- مقدمه الفرق بین الفرق، ص 7.

7- چنانكه شهرستانى جماعت را به اتفاق مردم بر شریعت و سنت تفسیر كرده است. (ملل و نحل، ج 1، ص 38- 39) .

8- یوسف / 103.

9- همان، 106.

10- همان، 21.

11- سبا / 13.

12- المنار، ج 8، ص 221- 222.

13- المستدرك على الصحیحین، ج 3، ص 151.

14- بحوث فى الملل و النحل، ج 1، ص 32.

15- همان، ص 32 - 33.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

معیار اسلامى بودن فرق چیست؟

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

كتاب: فرق و مذاهب كلامى، ص 19

نویسنده: على ربانى گلپایگانى

معیار اسلامى بودن یك فرقه یا مذهب كلامى این است كه اسلام را قبول داشته باشد، و به عبارت دیگر مسلمان باشد. حال سؤال این است كه اسلام چیست؟و مسلمان كیست؟

اسلام در لغت مشتق از «سلم‏» و به معنى داخل شدن در سلامتى و آرامش و انقیاد است. (1) و معنى اصطلاحى و شرعى آن عبارت است از تدین به دین اسلام. (2) حال اگر كسى به وجود خداوند و یگانگى او و نبوت پیامبر اكرم و آنچه او از جانب خداوند آورده است اقرار نماید، مسلمان خواهد بود و این نخستین مرتبه از اسلام و ایمان است كه آثار شرعى اسلام كه در كتب فقه بیان شده، بر آن مترتب مى‏گردد، یعنى جان و مال او حرمت پیدا مى‏كند، ارث مى‏برد، در قبرستان مسلمین دفن مى‏شود و. . .

اینك عبارتهایى را از عده‏اى از بزرگان علماى شیعه و اهل سنت‏یادآور مى‏شویم:

1- صاحب عروة الوثقى گفته است:

«یكفى فى الحكم باسلام الكافر اظهاره الشهادتین و ان لم یعلم موافقة قلبه للسانه، لا مع العلم بالمخالفة‏» . (3)

در حكم به اسلام كسى كه كافر بوده همین مقدار كه شهادتین را اظهار كند، كافى است، هر چند موافقت قلب او با زبانش معلوم نباشد، ولى اگر علم به عدم موافقت قلب او با زبانش داشته باشیم، اظهار شهادتین، در حكم به اسلام او كافى نیست.

در مورد قید اخیر (علم به مخالفت) را از سوى مجتهدین و فقهاى معاصر آراى مختلفى ابراز شده است: امام خمینى آن را مطابق احتیاط دانسته، ولى آیات عظام: خویى، گلپایگانى و خوانسارى، اظهار شهادتین را، هر گاه طبق موازین بوده و با شك و تردید یا قرینه‏اى كه بر عدم اعتقاد قلبى او دلالت مى‏كند همراه نباشد، كافى دانسته‏اند.

2- علامه مجلسى در تعریف اسلام چنین گفته است:

«الاسلام هو الاذعان الظاهر بالله و برسوله و عدم انكار ما علم ضرورة من دین الاسلام، فلا یشترط فیه ولایة الائمة علیهم السلام و لا الاقرار القلبى، فیدخل فیه المنافقون و جمیع المسلمین ممن یظهر الشهادتین، عدا النواصب و الغلاة. . . » . (4)

اسلام عبارت است از اذعان ظاهرى به وجود خدا و رسالت پیامبر اكرم و انكار كردن آنچه از ضروریات دین اسلام است، بنابر این ولایت ائمه طاهرین در حكم به مسلمانى افراد شرط نیست، چنانكه اقرار قلبى نیز شرط نیست. در این صورت منافقین و همه فرقه‏هاى مسلمین كه شهادتین را اظهار كرده‏اند، جز نواصب و غلات، داخل در اسلام خواهند بود.

3- ملا على قارى در شرح فقه اكبر از ابو حنیفه نقل كرده كه گفته است:

«لا نكفر احدا من اهل القبلة‏» .

آنگاه افزوده است: این عقیده اكثر فقهاست. (5)

4- فخر الدین رازى گفته است:

«الكفر عبارة عن انكار ما علم بالضرورة مجى‏ء الرسول به، فعلى هذا لا یكفر احد من اهل القبلة‏» .

كفر عبارت است از انكار آنچه بالضرورة معلوم است كه پیامبر اكرم از جانب خداوند آورده است. بنابر این هیچ یك از اهل قبله تكفیر نمى‏شود. (6)

5- مؤلف «المواقف فى علم الكلام‏» گفته است:

«اكثریت متكلمین و فقهاء بر این عقیده‏اند كه هیچ یك از اهل قبله تكفیر نمى‏شود» . (7)

در این جا یادآورى این نكته لازم است كه گاهى در احادیثى كه از ائمه طاهرین علیهم السلام در باب عقاید روایت‏شده، برخى از عقاید نادرست از پاره‏اى فرق به عنوان عقیده‏اى كفر آمیز یا شرك آلود به شمار آمده است، مانند اعتقاد به زیادت صفات خداوند بر ذات او و نظایر آن. كفر و شرك در این گونه روایات ناظر به مراتب دقیق و عمیق اسلام و ایمان است، نه مرتبه ظاهرى آن، چنانكه از ریا به عنوان شرك یاد شده است، و مقصود شرك خفى است. بدین جهت امام على علیه‏السلام نفى صفات زاید بر ذات را كمال اخلاص در توحید دانسته، مى‏فرماید:

«و كمال توحیده الاخلاص له، و كمال الاخلاص له نفى الصفات عنه‏» . (8)

پى‏نوشت‏ها:

1- مجمع البیان، ج 1، ص 420، مفردات راغب، كلمه «سلم‏» .

2- اسلم فلان، اى تدین بالاسلام. اقرب الموارد، ج 1، كلمه «سلم‏» .

3- عروة الوثقى، مبحث نجاسات.

4- بحار الانوار، ج 68، ص 244.

5- شرح فقه اكبر، ص 189.

6- تلخیص المحصل، ص 405.

7- شرح المواقف، ج 8، ص 339.

8- نهج البلاغة، خطبه اول.


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

ناکاتا خایولاNakata Khaula خانم مسلمان شده ژاپنی

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

 

Nakata Khaula بانوی مسلمان ژاپنی دلایل گرویدن خود به اسلام را چنین بیان کرده است:

در آن زمان که تازه به اسلام گرویده بودم، بحث‏های جدی درباره دختران محجبه در مدارس فرانسه وجود داشت که هنوز هم وجود دارد. اکثریت بر این نظر بودند که مسئله حجاب، خلاف این اصل را ثابت می‏کرد که مدارس دولتی فرانسه باید نسبت به مذهب دانش‏آموزان بی‏تفاوت باشند و حتی من، به عنوان یک غیرمسلمان، می‏اندیشیدم که چرا باید چنین وسواسی درباره موضوعی کوچک - روسری دانش‏ آموزان - وجود داشته باشد.
این احساس، همچنان در میان غیرمسلمانان به قوت خود باقی است که زنان مسلمان، پوشش اسلامی بر تن می‏کنند؛ تنها به این دلیل که مجبور به اطاعت از سنت‏ها هستند و بنابراین، حجاب، نماد ظلم و ستم است. از این رو، استقلال و آزادی زنان، میسر نخواهد شد؛ مگر با برداشتن حجاب.>>

چنین درک ناپخته‏ای در میان مسلمانان کم‏اطلاع یا بی‏ اطلاع از اسلام هم وجود دارد. این افراد، چنان به التقاط دینی و سکولاریسم خو گرفته‏اند که از درک این مطلب که اسلام دینی جهانی و جاودانی است، ناتوانند. این در حالی است که زنان غیرعرب، در سراسر دنیا، به دین اسلام می‏گروند و حجاب را به عنوان یک شرط مذهبی می‏پذیرند و نه به خاطر برداشتی نادرست از سنت. من هم نمونه‏ای از این زنان هستم. حجاب من، نه بخشی از هویت سنتی یا نژادی من است و نه معنایی سیاسی یا اجتماعی دارد؛ بلکه حجاب من، تنها و تنها، هویت مذهبی من است.

من پیش از آن‏که در پاریس دین اسلام را برگزینم، حجاب را در حد خودم رعایت می‏کردم. شکل حجاب، بسته به کشوری که فرد در آن زندگی می‏کند و یا میزان آگاهی او از اسلام، متغیر است. در فرانسه، من تنها شالی بر سر می‏گذاشتم که از نظر رنگ، با دیگر لباس‏هایم متناسب بود. این ترکیب، تقریباً مُد به حساب می‏ آمد. اکنون که در عربستان سعودی هستم، چادر سیاه سرتاسری بر تن می‏کنم که حتی چشمانم را هم می‏پوشاند. به این ترتیب، من حجاب را از ساده‏ترین شکل تا کامل‏ترین آن، تجربه کرده‏ام. واقعاً معنای حجاب چیست؟ با وجود این‏که کتاب‏ها و مقاله‏های زیادی درباره حجاب نگاشته شده، اما تمام آنها، نگرش افرادی است که از بیرون به این قضیه نگاه می‏کنند. من امیدوارم با در نظر گرفتن این نکته که از داخل به این مسئله می‏نگرم، بتوانم آن را شرح دهم.

هنگامی که تصمیم گرفتم اسلام خود را ابراز کنم، هرگز فکر نکرده بودم که آیا خواهم توانست روزی پنج نوبت نماز بخوانم یا این‏که آیا قادر خواهم بود حجاب خود را حفظ کنم؟ شاید از این می‏ترسیدم که اگر جدی به این موضوع فکر کنم، به نتیجه منفی برسم و این کار، می‏توانست تصمیمم را مبنی بر مسلمان شدن، تحت تأثیر قرار دهد. تا زمانی که مسجد جامع پاریس را ندیده بودم، هیچ کاری با اسلام نداشتم و با نمازگزاران و حجاب، هیچ آشنایی نداشتم. در واقع، هر دوی آنها برایم غیرقابل تصور بودند؛ اما شوق مسلمان شدن، چنان در من قوی بود که نگران چیزهایی که در آن سوی این تغییر در انتظارم بودند، نبودم
پس از گوش دادن به یک سخنرانی در مسجد پاریس، محاسن رعایت حجاب بر من روشن شد؛ تا حدی که حتی پس از خروج از مسجد هم روسری را از روی سرم برنداشتم. آن سخنرانی، مرا غرق در نوعی رضایت روحی کرد که هرگز قبلاً نمی‏شناختم؛ آن چنان که اصلاً نمی‏خواستم روسری را از سرم بردارم. در آن وقت، به دلیل سرمای هوا، پوشش حجابم، توجه زیادی را به خود جلب نکرد؛ ولی خودم به شدت احساس می‏کردم که با دیگران تفاوت دارم؛ احساس طهارت و امنیت می‏کردم. احساس می‏کردم که در محضر خداوند هستم. به عنوان یک خارجی در پاریس، از این‏که مردان به من خیره شدند، احساس خوبی نداشتم؛ ولی با پوشش حجاب، از نگاه مردان در امان بودم.

رعایت حجاب، باعث شادمانی‏ام شد و نیز نشانه فرمان‏برداری من از خداوند و تجلی ایمانم بود. دیگر لازم نبود که اعتقاداتم را با صدای بلند فریاد بزنم؛ حجاب من، آنها را به روشنی برای همگان بیان می‏کرد؛ به ویژه برای دیگر مسلمانان. به این ترتیب، حجاب به تقویت پیوند من با دیگر خواهران مسلمانان کمک می‏کرد. حجاب برای من، خیلی زود، به یک امر طبیعی و کاملاً اختیاری تبدیل شد. هیچ کس نمی‏توانست مرا مجبور به رعایت حجاب کند و اگر هم می‏کرد، من از آن سرپیچی می‏کردم. در اولین کتابی که درباره حجاب خواندم، نویسنده با زبان بسیار ملایمی بیان کرده بود که: «خداوند، حجاب را جداً توصیه می‏کند» و در اسلام، ما باید از خواسته‏ های خداوند اطاعت کنیم. از این‏که من هم موفق به انجام وظایف دینی خود، به صورت اختیاری و بدون هیچ مشکلی شدم، خوشحال بودم. الحمدالله.

حجاب به مردم یادآوری می‏کند که خداوند وجود دارد و همیشه به من یادآور می‏شود که من باید مثل یک مسلمان رفتار کنم؛ درست مانند افسران پلیس، که در لباس خدمت، آگاه‏تر و مراقب‏تر هستند؛ من هم با حجاب، بیشتر احساس مسلمان بودن می‏کنم.

دو هفته پس از آن‏که به اسلام گرویدم، برای شرکت در یک جشن عروسی خانوادگی، به ژاپن بازگشتم و تصمیم گرفتم که تحصیل در فرانسه را رها کنم. اشتیاق تحصیل در رشته ادبیات فرانسه، جای خود را به شوق تحصیل در ادبیات عرب داده بود. برای تازه مسلمانی چون من، با آگاهی اندک از دین اسلام، زندگی در شهری کوچک در ژاپن که مرا از سایر مسلمانان جدا می‏ساخت، آزمایش بزرگی بود؛ هرچند، این دوری از اجتماع مسلمانان، آگاهی‏های اسلامی‏ ام را افزایش داد و دانستم که تنها نیستم؛ زیرا که خداوند با من است. من می‏باید بسیاری از لباس‏هایم را که قبل از مسلمان شدن می‏پوشیدم، کنار می‏گذاشتم. یکی از دوستانم به من کمک کرد تا خیاطی پیدا کنم که برایم تعدادی شلوار گشاد، نظیر آن‏چه پاکستانی‏ها می‏پوشند، بدوزد. در این باره، نگاه متعجب مردم، مرا آزار نمی‏داد.

پس از شش ماه تحصیل در ژاپن، اشتیاقم به تحصیل زبان عربی به حدی افزایش یافت که تصمیم گرفتم به قاهره بروم. من در آن‏جا دوستی را می‏شناختم؛ اما هیچ کدام از اعضای خانواده میزبان، انگلیسی یا ژاپنی نمی‏دانستند و بانویی که در بدو ورود، مرا به داخل خانه هدایت کرد، از فرق سر تا نوک پا، سیاه‏پوش بود و حتی چهره‏اش را هم پوشانده بود. اگرچه اکنون این نوع پوشش در این‏جا (ریاض) برایم عادی و آشناست، ولی به یاد می‏آورم که در آن زمان، از دیدن چنین ظاهری، سخت شگفت‏ زده شده بودم؛ زیرا به یاد حادثه‏ای مشابه در فرانسه افتادم که با دیدن چنین لباسی با خود فکر کرده بودم که «این زنی است که اسیر سنت شده، بدون کوچک‏ترین آگاهی از اسلام واقعی»؛ زیرا به نظر من، پوشاندن صورت، نه یک ضرورت، بلکه سنتی بومی بود.>>

در قاهره، می‏خواستم به آن خانم بگویم که در پوشش، زیاده‏روی کرده است و این نوع پوشش، غیرعادی و غیرطبیعی بود؛ اما در عوض به من گفته شد که من به عنوان یک مسلمان، پوشش مناسبی برای ظاهر شدن بین مردم ندارم. من با این نظر مخالفت کردم؛ زیرا بر اساس آن‏چه من درک کرده بودم، این نوع پوشش، برای یک زن مسلمان کافی بود؛ اما یک ضرب‏ المثل انگلیسی می‏گوید: «هنگامی که در رم هستی، مانند رمی‏ها رفتار کن». از این رو، مقداری پارچه خریدم و لباسی نظیر آن‏چه زنان مصری می‏پوشیدند (Khimar)، برای خودم دوختم؛ لباسی که بازوها و پایین‏تنه را کاملاً می‏پوشاند و حتی آمادگی داشتم که صورتم را هم مانند اقلیت کوچک خواهران مصری که با آنها آشنا شده بودم، بپوشانم.>>
>>
پیش از مسلمان شدن، لباس‏های سبک مردانه، نظیر شلوار را بر پوشیدن لباس‏های زنانه، نظیر دامن، ترجیح می‏دادم؛ اما نوع پوشش به سبک زنان مصری، برایم خوشایند بود و در این لباس، بیشتر احساس آرامش و وقار می‏کردم.

از نظر غربی‏ها، سیاه، رنگی مناسب برای لباس‏های شب است؛ چون زیبایی شخص را برجسته‏ تر می‏سازد. خواهران جدید من نیز در پوشش سیاهشان، واقعاً زیبا بودند و در چهره‏هایشان، نور قداست می‏درخشید.

پس از اقامتی کوتاه در عربستان سعودی، مجبور شدم به پاریس برگردم. در آن‏جا متوجه شدم که ظاهر خواهران مصری، بی‏شباهت به راهبه‏ های کاتولیک نیست. در راه، با یک راهبه، همسفر بودم؛ در حالی که از شباهت بین لباس‏هایمان لبخند بر لب داشتم. لباس او مانند لباس یک زن مسلمان، نشان‏گر این بود که خود را وقف خداوند کرده است. متعجب شده بودم که مردم درباره روبند راهبه‏های کاتولیک، هیچ سخنی نمی‏گویند؛ ولی از روبند یک زن مسلمان، به شدت انتقاد می‏کنند و آن را نماد تروریسم و ظلم می‏انگارند. برای من مهم نبود که لباس‏های رنگی‏ام، جای خود را به لباس‏های مشکی داده بودند؛ درواقع، پیش از مسلمان شدن، به گونه‏ای آرزوی داشتن زندگی‏ای چون زندگی یک راهبه را داشتم.

پس از شش ماه اقامت در قاهره، چنان به آن لباس مشکی بلند عادت کرده بودم که فکر می‏کردم پس از بازگشت به ژاپن هم آن را خواهم پوشید؛ اما به چند دست لباس روشن و سفید نیاز داشتم تا زنندگی کمتری نسبت به رنگ سیاه داشته باشند.>

حق با من بود؛ زیرا ژاپنی‏ها به پوشش سفیدم واکنش نسبتاً خوبی نشان می‏دادند و به نظر می‏رسید که می‏توانستند حدس بزنند که، من پیرو مذهبی خاص هستم. یک بار شنیدم که دختری - با اشاره به من - به دوستش گفت: او یک راهبه بودایی است. چقدر راهبه ‏های مسلمان، مسیحی و بودایی، به هم شباهت دارند! یک بار در قطار، مردی که کنارم نشسته بود، از من پرسید: چرا چنین لباس غیرعادی‏ای را پوشیده‏ای؟ وقتی برایش توضیح دادم که من یک زن مسلمان هستم و اسلام به زنان امر کرده است تا اندام خود را بپوشانند؛ تا مردان ضعیف‏النفس به گناه نیفتند، به نظر می‏رسید که او تحت تأثیر قرار گرفته است. هنگامی که می‏خواست قطار را ترک کند، از من تشکر کرد و گفت: دوست داشتم وقت بیشتری باشد تا درباره اسلام با تو صحبت کنم.

هنگامی که پدرم مرا می‏دید که حتی در روزهای گرم هم با لباس آستین‏ بلند و سرپوشیده بیرون می‏رفتم، ابراز نگرانی می‏کرد؛ اما من دریافته بودم که حجاب، مرا از اشعه‏های خورشید هم در امان می‏دارد و در واقع، این من بودم که از دیدن پاهای برهنه خواهرم در شلوار کوتاهش، احساس ناراحتی می‏کردم. من همیشه از دیدن چنین صحنه‏هایی درباره زنان، احساس شرم می‏کردم. بنابراین، مشکل نخواهد بود که فکر کنیم این صحنه‏ها چه تأثیری بر مردان می‏گذارد. در اسلام به زنان و مردان سفارش شده تا موقر (نجیب) لباس بپوشند و برهنه در میان مردم ظاهر نشوند؛ حتی در مکان‏هایی که همگی زن یا مرد هستند.>>

در اسلام، سعی زن بر این است که برای شوهرش زیبا جلوه کند و شوهر هم می‏کوشد تا برای همسرش زیبا باشد. در اسلام، حتی بین یک زن و شوهر هم حیا وجود دارد و این امر، روابط آنها را زینت می‏دهد.
این واضح است که حد قابل قبول پوشیدگی اندام، با توجه به تفکر فردی و اجتماعی تعیین می‏شود؛ به عنوان مثال، در ژاپن، 50 سال قبل، اگر زنی با مایو به شنا می‏رفت، زشت محسوب می‏شد؛ اما امروزه مایوی دوتکه، نوعی هنجار است؛ هر چند شنا کردن بدون پوشش بالاتنه، بی‏حیایی محسوب می‏شود؛ در حالی که شنا در سواحل جنوبی فرانسه، بدون پوشش بالاتنه، نوعی هنجار است. در برخی سواحل آمریکا، برهنه‏ گرایان، لخت مادرزاد، در ساحل دراز می‏کشند. اگر یک خانم «آزاد» که حجاب را نفی کرده است، مورد سؤال یکی از همین برهنه‏گرایان قرار بگیرد که چرا برجستگی‏های بدنش را می‏پوشاند؛ در حالی‏که این اندام‏ها به اندازه دست‏ها و صورت، طبیعی هستند، چه جواب صادقانه‏ای خواهد داد؟ در این جا، هوا و هوس مردان، تعیین‏کننده حد پوشیدگی زنان محسوب می‏شود؛ اما در اسلام، چنین مشکلی وجود ندارد؛ زیرا خداوند مشخص کرده است که چه بخش‏هایی باید و یا نباید پوشیده بمانند و ما از او اطاعت می‏کنیم.>>
پرده‏های شرم در میان مردمی که برهنه یا نیمه برهنه در جامعه ظاهر می‏شوند و در مقابل چشمان دیگران، اجابت مزاج یا معاشقه می‏کنند، دریده می‏شود و این رفتار، مقام انسان را تا حد یک حیوان تنزل می‏دهد. زنان ژاپنی، تنها هنگامی که می‏خواهند از منزل خارج شوند، آرایش می‏کنند و برای ظاهر خود در خانه، اهمیت زیادی قائل نمی‏شوند. در اسلام، سعی زن بر این است که برای شوهرش زیبا جلوه کند و شوهر هم می‏کوشد تا برای همسرش زیبا باشد. در اسلام، حتی بین یک زن و شوهر هم حیا وجود دارد و این امر، روابط آنها را زینت می‏دهد .

مسلمانان به حساسیت بیش از حد درباره بدن متهم می‏شوند؛ ولی آزارهای جنسی رایج در جامعه، پوشش موقر و نجیبانه را توصیه می‏کند. پوشیدن دامن کوتاه، می‏تواند پیامی برای مردان باشد؛ مبنی بر این‏که «من در دسترس هستم»؛ اما حجاب، با صدای بلند اعلام می‏کند که «من برای شما ممنوع شده‏ ام».

پیامبر گرامی اسلام صلی‏اللَّه علیه و آله وسلم از دخترش حضرت فاطمه سلام‏ اللَّه علیها پرسید: «بهترین چیز برای یک زن چیست»؟ وی فرمود: «این‏که نه مرد نامحرمی را ببیند و نه در معرض دید نامحرمان باشد». پیامبر صلی‏اللَّه علیه و آله خشنود شد و فرمود: «به درستی که تو دختر منی». این سخنان، نشان می‏دهد که برای زنان بهتر است که در خانه بمانند و تا حد امکان، از نگاه نامحرمان به دور باشند. در خارج خانه، نیز رعایت حجاب، همان اثر را دارد.

پس از ازدواج، ژاپن را به قصد عربستان سعودی ترک کردم؛ جایی که زنان بنا به رسم، در بیرون از منزل چهره‏ هایشان را با نقاب می‏پوشانند. من بی‏صبرانه منتظر بودم تا نقاب را امتحان کنم و بدانم که پوشیدن آن، چه احساسی به من می‏دهد؛ البته زنان غیرمسلمان هم لباس‏هایی به نام شنل می‏پوشند که آزادانه از شانه‏هایشان آویزان است؛ ولی چهرهایشان را نمی‏پوشانند و زنان مسلمان غیرعرب هم کمتر صورت‏هایشان را می‏پوشانند.

همین که به پوشیدن نقاب عادت کردید، متوجه خواهید شد که اصلاً ناراحت نیستند. در واقع، من با نقاب، احساس کردم که شاهکار و گنجی را پنهان می‏کنم که نه می‏توانی آن را ببینی و نه بشناسی. وقتی یک زن غیرمسلمان، یک زوج مسلمان را در خیابان می‏بیند، به این می‏اندیشد که آنها کاریکاتورهایی هستند که ادای زندگی را در می‏آورند؛ ظالم در کنار مظلوم؛ در حالی که با این نوع پوشش، زن مسلمان، احساس می‏کند ملکه‏ای است که خدمتکارش او را همراهی می‏کند.

اولین نقابی که پوشیدم، چشمانم را نمی‏پوشاند؛ اما در زمستان از نقابی استفاده می‏کردم که چشم‏هایم را هم دربرمی‏گرفت و به این ترتیب، احساس سنگین چشم در چشم شدن با مردان نامحرم از بین می‏رفت و درست مانند یک عینک آفتابی، از دید بیگانگان جلوگیری می‏کرد. این اشتباه است که فکر کنیم زنان مسلمان خود را می‏پوشانند؛ چون جزء اموال خصوصی شوهرانشان محسوب می‏شوند؛ بلکه در واقع، آنها با این کار، شرافت، متانت و وقار خود را حفظ می‏کنند و از این‏که توسط بیگانگان تصاحب شوند، جلوگیری می‏کنند. باید به حال زنان غیرمسلمان و زنان مسلمان لیبرال تأسف خورد که آن‏چه را باید بپوشانند، در معرض دید عموم قرار می‏دهند.>>

نگاه به حجاب از بیرون، دیدن حقایق پنهانِ درون آن را غیرممکن می‏سازد. تفاوت موجود در دو زاویه دید، تا حدی می‏تواند خلأ موجود در فهم اسلام را توضیح دهد. کسی که از بیرون به اسلام می‏نگرد، ممکن است آن را عامل محدودکننده مسلمانان بداند؛ اما از درون اسلام، چیزی جز صلح، آزادی و لذت [لذتی که هیچ کس قبلاً آن را تجربه نکرده است‏]، نیست. پیروان اسلام، چه آنها که مسلمان زاده شده‏اند و چه آنها که بعدها به اسلام گرویده‏اند، اسلام را به جای آزادی واهی در یک جامعه سکولار برگزیده‏اند. اگر اسلام به زنان ظلم می‏کند، چرا شمار زیادی از زنان جوان و تحصیل‏کرده در اروپا، آمریکا، ژاپن، استرالیا و...، «آزادی» و «استقلال» خود را رها می‏کنند و به اسلام روی می‏آورند؟>>

زن آراسته به حجاب، به زیبایی فرشته است؛ پر از وقار، آرامش و اعتماد به نفس؛ اما تعصب که چشم دیگران را کور کرده است، مانع از دیدن این زیبایی می‏شود. «به راستی که این چشم‏ها نیستند که کور می‏شوند؛ بلکه این دل‏های درون سینه‏ها هستند که کور می‏شوند». دیگر چگونه می‏توان بهتر از این، تفاوت میان ما و چنین انسان‏هایی را بر سر فهم و درک حجاب، توضیح داد؟


نظرات() 



شنبه 1390/06/19

من مسیحی بودم

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

بسم الله الرحمن الرحیم

تذکر: اسم من  زهرا است و به منظور احترام به آن بخش از خانواده ام که مسیحی هستند و آن بخش که مسلمان شده اند از آوردن نام فامیلم خودداری می نمایم. از آنجا که من یک امریکائی هستم و زبان مادریم انگلیسی است، سابقه دینم را به انگلیسی نوشته و یکی از دوستان خوب ایرانیم آن را به فارسی ترجمه کرده است.

سابقه مذهب من:

ما از یک خانواده مسیحی بودیم و مادر هم در یک خانواده سختگیر مسیحی متولد شده بود و دین به عنوان بخشی از هویت و شخصیت وی محسوب می شد. از دوران کودکی سختی هایی را در برقراری ارتباط با خدا، حضرت عیسی (ع) و حضرت مریم به یاد دارم. مادرم هر یک شنبه به کلیسا می رفت و ما را نیز با خود می برد و حتی ما را در یک مدرسه خصوصی مسیحی ثبت نام کرد. من به یاد می آورم که با این سبک زندگی مسیحی کاملا احساس راحتی می کردم. من عاشق دعا کردن به درگاه خدا، حضرت عیسی (ع)  و حضرت مریم (س) بودم. من عاشق خواندن انجیل بودم، اما باید اقرار کنم که برای من کلیسا مقداری خسته کننده بود و گاهی اوقات به خاطر نشستن طولانی، زمان برای من به سختی می گذشت. به علاوه من عاشق جشن گرفتن در روزهای مقدس مسیحیان بودم و در مدرسه یکی از دانش آموزان فعال در برپایی جشن های مذهبی بودم. من علاقه خاصی به حضرت مریم (س) داشتم. او در لباس عفیف خود بسیار زیبا به نظر می رسید. من در بازی مثل او لباس می پوشیدم و وانمود می کردم که حضرت مریم (س) هستم در حالی که دختران دیگر سعی می کردند مثل مدل ها یا زنان هنرپیشه بلوند و یا خوانندگان، خود را نشان دهند. با این اوصاف شما می توانید بگویید که من عاشق سبک زندگی مذهبی خود بودم.

عوامل تاثیرگذار بر زندگی من:

هنگامی که بچه بودم، یک بار در مدرسه که منتظر آمدن معلم بودیم، در حالی که سر و صدای زیادی در راهرو به راه انداخته بودیم، ناظم آمد و ما را نصیحت کرد که چرا از تواناییمان در صحبت کردن، فکر کردن و ... همان طور که حضرت عیسی (ع) از ما می خواهد، استفاده نمی کنیم. در عوض او گفت ما باید به مسیح فکر کنیم و دعا کنیم که این دعا به ما کمک می کند تا مسیح را بهتر درک کنیم و مسیحی بهتری باشیم. من با خودم فکر کردم "وای! حق با اوست". من در آن زمان کلاس چهارم بودم و در آن زمان با روش کودکانه خودم شروع به دعا کردن به درگاه مسیح و تفکر در مورد خدا کردم. همزمان، مادرم هم همیشه به ما می گفت که فکر کردن کلید ما برای موفق شدن در زندگی است. مادرم به من، برادر و خواهرم  داستان هایی در رابطه با خدا و صفات وی می گفت و من احساس می کنم که آن زمان عاشق خدا شدم. به علاوه، یک بار در درس دینی در سال چهارم، معلم به ما گفت که خداوند قوی ترین وجود است و این که او خالق ماست و مریم مقدس به خاطر عفت و پاکدامنیش نزد خداوند مقام خاصی دارد. به همین علت من احساس نزدیک تر شدن به خدا و حضرت مریم (س) پیدا کردم. در آن شب من مهمترین دعای مسیحیان که the Lord’s Prayer  را خواندم:

" پدر ما که در آسمانی نام تو مقدس باد، پادشاهی تو بیاید، اراده تو برقرار گردد در روی زمین، چنان که در آسمان است. نان روزانه ما را امروز به ما بده و ما را برای خطاهایمان ببخش همچنان که ما آنان را که خطاکارن می بخشیم و ما را هدایت کن نه به سوی وسوسه ها و ما را از بدی و زشتی دور کن. آمین."

همچنین برای مریم مقدس:

"سلامی سرشار از فیض و برکت بر مریم، خدای ما با توست، برگزیده ای در میان زنان، و مبارک است میوه بطن تو، مسیح. مریم مقدس، مادر خدا، اکنون در زمان مرگ برای ما گنهکاران دعا کن. آمین."

دعای the Lord’s Prayer به واقع قلب مرا تحت تاثیر قرار داد به این خاطر که به وضوح قدرت، مهربانی و عظمت خداوند را نشان می داد و همچنین جایگاه ما را نسبت به خدا به عنوان یک بنده حقیر که باید بر ضد وسوسه، گناه و بدی بجنگد، نشان می داد.

این دعا به من کمک کرد که احساس امنیت کنم مثل این که یک وجود عظیم بر من ناظر است و به من در عقاید انکار ناپذیر توحیدی کمک می کند. شب هنگام از قدرت خداوند در حیرت فرو رفته بودم.

شما می توانید بگویید که تمام وجود من در حال فریاد زدن عظمت و شکوه خداوند بود! الله اکبر! سبحان الله!

در مدرسه، شروع به خواندن عمیق تر تثلیث کردیم و مرکز توجه ما در زندگی مسیح شد. خدا مسیح بود، مسیح خدا بود، خدا روح القدس بود، روح القدس خدا بود و مسیح روح القدس بود.

در آن زمان هنگامی که من به درگاه مسیح دعا می کردم، بر روی گفته هایم فکر می کردم و سپس آن ها را از مسیح به خدا تغییر می دادم. برای مثال من اغلب نماز را از بر می خواندم: "مسیح ای کودک خدایی، ما به تو اعتقاد داریم، ما تو را می ستاییم و ما عاشق تو هستیم، بر ما گنهکاران رحمت فرما"، سپس با خودم فکر می کردم: "چگونه من در حال دعا به درگاه یک مخلوق هستم و از او طلب رحمت می کنم؟ آیا نباید به درگاه خالق دعا کنم؟ همیشه احساسی در اعماق وجودم داشتم که دعا کردن به درگاه حضرت مسیح اگر او را مانند خداوند بدانیم، اشتباه است. بنابراین من کلمات را در دعاهایم به این صورت تغییر دادم: "خدایا، ما به تو اعتقاد داریم، ..."

این احساس ناخوشایند شروع به عمیق شدن و بزرگ شدن در درون من کرد و من شروع به پرسیدن سوالات زیادی از راهبه و کشیش در مورد خدا، مسیح و روح القدس کردم. آن ها از مسیح شروع کردند و نسبت های خدایی به مسیح دادند و سپس به خدا نسبت های بشری دادند. برای مثال آن ها گفتند برای این که خداوند بندگانش را بیشتر بفهمد، خودش را به صورت یک بشر فرستاده و ما باید برای رستگاری و بخشش به درگاه مسیح دعا کنیم. من می پرسیدم آیا راه دیگری هم هست.

این جریان برای مدتی ادامه پیدا کرد تا این که در مدرسه احساس کردند که من در یک مسیر اشتباه قرار گرفته ام و این که سال آینده نباید به این مدرسه بیایم. این طرز برخورد برای من بسیار شگفت آور بود اما برای مادرم نه ...

چرا من مسلمان شدم

من فکر نمی کنم که دینم را به اسلام تغییر دادم بلکه من به اسلام بازگشتم. تفاوت بین این دو عبارت این است که عبارت اول به معنای تغییر دادن است در حالی که عبارت دوم به معنی بازگشت است. من به عنوان یک کودک که همیشه سازگار با طبعش است، اعتقاد دارم که غریزه ام مرا به صورت طبیعی به سمت مفهوم واقعی توحید و پاکدامنی می کشید. بزرگی، یگانگی و بخشندگی خدا برای من بسیار واضح بود و برای من طبیعی بود که اعتقاد به خدا از هر راه دیگری غیر عادی است و حس من آن را رد می کند.

خلاصه شما می توانید بگویید که جرقه ای که باعث علاقه من به اسلام شد یگانگی و بزرگی خداوند بود. سخنی از حضرت علی علیه اسلام در کتاب ایشان نهج البلاغه آمده که مفهوم توحید در اسلام را بیان می کند که من فکر می کنم هنوز بسیار شیوا و فصیح است:

شناخت خداوند منوط به شناخت یگانگی اوست. این که گفته شود خدا یکی است چهار معنی دارد که دو تا از آن ها نادرست و دو تا از آن ها درست است. یکی از دو معنی غلط این است که فردی بگوید "خدا یکی است" در حالی که به عدد و شمارش فکر می کند. این اشتباه است زیرا چیزی که دومی نداشته باشد نمی تواند در زمره اعداد وارد شود. آیا شما نمی بینید آنان را که می گویند خدا سومی از سه تا است (تثلیث در مسیحیت) در کفر افتاده اند؟ معنی دیگر این است که گفته شود "so and so یکی از خلق اوست" یعنی یک قسم از این دسته یا یک عضو از این قسم. این معنی هم وقتی برای خدا به کار رود اشتباه است زیرا آن دلالت دارد بر شبیه کردن چیزی به خدا حال آن که خدا بالاتر از هر چیزی است که به او شباهت داده شود. یکی از دو معنی که وقتی برای خدا به کار رود درست این است که باید گفته شود "خدا یکی است" با این حس که هیچ همانندی برای او در بین تمامی موجودات نیست. دیگر این است که گفته شود "خدا یکی است" با این حس که هیچ کثرت و تقسیم شدن قابل تصوری در او نیست نه در ظاهر و نه در باطن و نه در تصور. خدا به تنهایی این یگانگی را داراست.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

آیا روایت «من فارق علیا فقد فارقنی» با سند معتبر در منابع اهل سنت نقل شده است؟

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

پاسخ:

یكى از روایاتى كه حقاینت مذهب اهل البیت علیهم السلام و باطل بودن دیگر مذاهب را به اثبات مى‌رساند، روایت «من فارق علیا فقد فارقنی» است.

طبق این روایت، هر كس با على بن أبى‌طالب علیه السلام نباشد و از آن حضرت جدا شود و اطاعت نكند، در حقیقت از پیامبر و خداوند جدا شده است.

به این ترتیب تكلیف كسانى كه پس از رسول خدا صلى الله علیه وآله در برابر امیرمؤمنان علیه السلام و جانشین بر حق آن حضرت ایستادند، مسیر دیگرى را انتخاب كرده و یا با آن حضرت جنگیده‌اند، و همچنین تكلیف پیروان آن‌ها روشن مى‌شود.

این روایت با چندین سند از ابوذر غفارى، عبد الله بن عمر، بریده و ابوهریره نقل شده است كه از این میان، روایت ابوذر غفارى با سند معتبر نقل شده است.

احمد بن حنبل در فضائل الصحابة این روایت را با سند ذیل نقل كرده است:

(831)- [962] قثنا ابْنُ نُمَیْرٍ، قثنا عَامِرُ بْنُ السَّمْطِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو الْجَحَّافِ، عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ، عَنْ أَبِی ذَرٍّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): «یَا عَلِیُّ، إِنَّهُ مَنْ فَارَقَنِی فَقَدْ فَارَقَ اللَّهَ، وَمَنْ فَارَقَكَ فَقَدْ فَارَقَنِی».

ابوذر از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل كرده كه آن حضرت فرمود: اى علی! به درستى كه هر كس از من جدا شود، از خداوند جدا شده است، و هر كس از تو جدا شود، از من جدا شده است.

الشیبانی، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، فضائل الصحابة، ج2، ص570 ، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ – 1983م.

ابوبكر بزار همین روایت را در مسند خود با این سند نقل كرده است :

(3464)- [4066] حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، وَإِبْرَاهِیمُ بْنُ زِیَادٍ، قَالا: نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَیْرٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ السَّبْطِ، عَنْ أَبِی الْجَحَّافِ دَاوُدَ بْنِ أَبِی عَوْفٍ، عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ، عَنْ أَبِی ذَرٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لِعَلِیٍّ:

«یَا عَلِیُّ، مَنْ فَارَقَنِی فَارَقَهُ اللَّهُ، وَمَنْ فَارَقَكَ یَا عَلِیُّ فَارَقَنِی».

البزار، ابوبكر أحمد بن عمرو بن عبد الخالق (متوفاى292 هـ)، البحر الزخار (مسند البزار) ج9، ص455، ح4066، تحقیق: د. محفوظ الرحمن زین الله، ناشر: مؤسسة علوم القرآن، مكتبة العلوم والحكم - بیروت، المدینة الطبعة: الأولى، 1409 هـ.

و حاكم نیشابورى در المستدرك على الصحیحین آورده است :

(4563)- [3 : 121] حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ یَعْقُوبَ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ عَفَّانَ الْعَامِرِیُّ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَیْرٍ، ثنا عَامِرُ بْنُ السِّمْطِ، عَنْ أَبِی الْجَحَّافِ دَاوُدَ بْنِ أَبِی عَوْفٍ، عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ، عَنْ أَبِی ذَرٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: قَالَ النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: " یَا عَلِیُّ، مَنْ فَارَقَنِی فَقَدْ فَارَقَ اللَّهَ، وَمَنْ فَارَقَكَ یَا عَلِیُّ، فَقَدْ فَارَقَنِی ".

و پس از نقل روایت مى‌گوید:

صَحِیحُ الإِسْنَادِ، وَلَمْ یُخَرِّجَاهُ.

الحاكم النیسابوری، ابو عبدالله محمد بن عبدالله (متوفاى 405 هـ)، المستدرك علی الصحیحین، ج3، ص133، ح4624 ، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت الطبعة: الأولى، 1411هـ - 1990م.

هیثمى بعد از نقل این روایت مى‌گوید:

رواه البزار ورجاله ثقات.

الهیثمی، ابوالحسن نور الدین علی بن أبی بكر (متوفاى 807 هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج9، ص135، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الكتاب العربی - القاهرة، بیروت – 1407هـ.

بررسی سند روایت :

هر چند كه تصریح حاكم نیشابورى و هیثمى براى اثبات صحت روایت كفایت مى‌كند؛ اما در عین حال ما تك تك روات آن را بررسى خواهیم كرد.

عبد الله بن نمیر:

ابن حجر در باره او مى‌گوید:

عبد الله بن نمیر بنون مصغر الهمدانی أبو هشام الكوفی ثقة صاحب حدیث من أهل السنة من كبار التاسعة مات سنة تسع وتسعین وله أربع وثمانون ع .

عبد الله بن نمیر، ثقه، صاحب حدیث و سنى مذهب بوده است.

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفاى852هـ)، تقریب التهذیب، ج1، ص327، رقم: 3668 ، تحقیق: محمد عوامة، ناشر: دار الرشید - سوریا، الطبعة: الأولى، 1406 - 1986.

عامر بن السمط:

عامر بن السمط بكسر المهملة وسكون المیم وقد تبدل موحدة التمیمی أبو كنانة الكوفی ثقة من السابعة عس

تقریب التهذیب ج1، ص287، رقم: 3091

داود بن أبی عوف:

بخارى در شرح حال او مى‌نویسد:

داود بن أبی عوف أبو الجحاف التمیمی الكوفی عن عكرمة روى عنه شریك قال عبد الله العبسی حدثنا بن نمیر عن سفیان قال حدثنا أبو الجحاف وكان مرضیا

البخاری الجعفی، ابوعبدالله محمد بن إسماعیل (متوفاى256هـ)، التاریخ الكبیر، ج3، ص233، رقم: 790، تحقیق: السید هاشم الندوی، ناشر: دار الفكر.

شمس الدین ذهبى در میزان الإعتدال، مى‌نویسد:

2641 [ 2890 ت ] - داود بن أبی عوف [ دس ق ] أبو الجحاف

عن أبی حازم الأشجعی وعكرمة وطائفة وعنه السفیانان وعلی بن عابس وعدة . وثقه أحمد ویحیى . وقال النسائی لیس به بأس . وقال أبو حاتم صالح الحدیث . وأما ابن عدی فقال لیس هو عندی ممن یحتج به شیعی عامة ما یرویه فی فضائل أهل البیت .

احمد و یحیى بن معین او را توثیق كرده‌اند، نسائى گفته : اشكالى در او نیست . ابوحاتم نیز گفته او صالح الحدیث است؛ اما ابن عدى گفته: از در نزد من از كسانى است كه نمى‌شود به روایاتش احتجاج كرد؛ او شیعه است و تمام روایاتى كه او نقل كرده در باره فضائل اهل البیت علیهم السلام است.

الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفاى 748 هـ)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج3، ص30 ، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض والشیخ عادل أحمد عبدالموجود، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1995م.

با توجه به توثیقاتى كه دیگر بزرگان اهل سنت كرده‌اند، سخن ابن عدى ارزشى ندارد، و تنها تعصب بى جا و كینه او را نسبت به اهل البیت علیهم السلام ثابت مى‌كند .

معاویة بن ثعلبة:

ابن حبان در كتاب ثقات، نام او را در زمره افراد «ثقه» آورده است:

معاویة بن ثعلبة یروى عن أبى ذر روى عنه أبو الجحاف داود بن أبى عوف

التمیمی البستی، ابوحاتم محمد بن حبان بن أحمد (متوفاى354 هـ)، الثقات، ج5، ص416، رقم: 5480 ، تحقیق السید شرف الدین أحمد، ناشر: دار الفكر، الطبعة: الأولى، 1395هـ – 1975م.

پیش از از ابوبكر هیثمى نیز نقل كردیم كه تمام راویان این روایت ثقه هستند؛ همچنین حاكم نیشابورى روایت را تصحیح كرده بود؛ بنابراین سه نفر از بزرگان اهل سنت ایشان را توثیق كرده‌اند . از طرف دیگر هیچ تضعیفى نسبت به او در كتاب‌هاى رجالى به چشم نمى‌خورد؛ بنابراین روایت او معتبر است.

ابوذر غفاری

صحابی

نتیجه : سند روایت هیچ اشكالى ندارد و تمام راویان آن ثقه هستند.

**************

همین روایت در برخى از كتاب‌هاى اهل سنت از عبد الله بن عمر نیز نقل شده است. طبرانى در معجم كبیر خود مى‌نویسد:

13559 حدثنا محمد بن عبد اللَّهِ الْحَضْرَمِیُّ ثنا أَحْمَدُ بن صُبَیْحٍ الأَسَدِیُّ ثنا یحیى بن یَعْلَى عن عِمْرَانَ بن عَمَّارٍ عن أبی إِدْرِیسَ حدثنی مُجَاهِدٌ عَنِ بن عُمَرَ رضی اللَّهُ عنه أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صلى اللَّهُ علیه وسلم قال: من فَارَقَ عَلِیًّا فَارَقَنِی وَمَنْ فَارَقَنِی فَارَقَ اللَّهَ.

عبد الله بن عمر از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل كرده كه آن حضرت فرمود: هر كس از على جدا شود، از من جدا شده است، و هر كس از من جدا شود، از خداوند جدا شده است.

الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى360هـ)، المعجم الكبیر، ج12، ص423، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مكتبة الزهراء - الموصل، الطبعة: الثانیة، 1404هـ – 1983م.

ابوبكر الإسماعیلى همین روایت را در معجم شیوخ خودش نقل كرده است :

حَدَّثَنَا یُوسُفُ بْنُ عَاصِمٍ الرَّازِیُّ سَنَةَ سِتٍّ وَتِسْعِینَ بِالرِّیِّ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَبِیحٍ الْكُوفِیُّ، حَدَّثَنَا یَحْیَى بْنُ یَعْلَى الأَسْلَمِیّ ُ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ أَبِی إِدْرِیسَ مُؤَذِّنِ بَنِی أَفْصَى وَإِمَامِهِمْ ثَلاثِینَ سَنَةً أَخْبَرَنِی مُجَاهِدٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): " مَنْ فَارَقَ عَلِیًّا فَارَقَنِی، وَمَنْ فَارَقَنِی فَارَقَ اللَّهَ.

الإسماعیلی ، أبو بكر أحمد بن إبراهیم بن إسماعیل (متوفاى371هـ) ، المعجم فی أسامی شیوخ أبی بكر الإسماعیلی ، ج3، ص800 ، تحقیق : د. زیاد محمد منصور ، ناشر : مكتبة العلوم والحكم - المدینة المنورة ، الطبعة : الأولى ، 1410هـ .

در روایت دیگر، طبرانى همین روایت را در روایت طولانى از بریده نقل كرده است:

(6251)- [6085] حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَنْصُورٍ الْحَارِثِیُّ، قال: نا أَبِی، قال: نا حُسَیْنٌ الأَشْقَرُ، قال: نا زَیْدُ بْنُ أَبِی الْحَسَنِ، قال: ثنا أَبُو عَامِرٍ الْمُرِیُّ، عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ بُرَیْدَةَ، عَنْ أَبِیهِ، قَالَ: بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) عَلِیًّا أَمِیرًا عَلَى الْیَمَنِ، وَبَعَثَ خَالِدَ بْنِ الْوَلِیدِ عَلَى الْجَبَلِ، فَقَالَ: " إِنِ اجْتَمَعْتُمَا فَعَلِیٌّ عَلَى النَّاسِ " فَالْتَقَوْا، وَأَصَابُوا مِنَ الْغَنَائِمِ مَا لَمْ یُصِیبُوا مِثْلَهُ، وَأَخَذَ عَلِیٌّ جَارِیَةً مِنَ الْخُمُسِ، فَدَعَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِیدِ بُرَیْدَةَ، فَقَالَ: اغْتَنِمْهَا، فَأَخْبِرِ النَّبِیَّ (ص) بِمَا صَنَعَ، فَقَدِمْتُ الْمَدِینَةَ، وَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ، وَرَسُولُ اللَّهِ (ص) فِی مَنْزِلِهِ، وَنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى بَابِهِ. فَقَالُوا: مَا الْخَبَرُ یَا بُرَیْدَةُ؟ فَقُلْتُ: خَیْرٌ، فَتَحَ اللَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِینَ، فَقَالُوا: مَا أَقْدَمَكَ؟، قَالَ: جَارِیَةٌ أَخَذَهَا عَلِیٌّ مِنَ الْخُمُسِ، فَجِئْتُ لأُخْبِرَ النَّبِیَّ (ص) قَالُوا: فَأَخْبِرْهُ، فَإِنَّهُ یُسْقِطُهُ مِنْ عَیْنِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) وَرَسُولُ اللَّهِ (ص) یَسْمَعُ الْكَلامَ، فَخَرَجَ مُغْضَبًا، وَقَالَ:

«مَا بَالُ أَقْوَامٍ یَنْتَقِصُونَ عَلِیًّا، مَنْ یَنْتَقِصُ عَلِیًّا فَقَدِ انْتَقَصَنِی، وَمَنْ فَارَقَ عَلِیًّا فَقَدْ فَارَقَنِی، إِنَّ عَلِیًّا مِنِّی وَأَنَا مِنْهُ، خُلِقَ مِنْ طِینَتِی، وَخُلِقْتُ مِنْ طِینَةِ إِبْرَاهِیمَ، وَأَنَا أَفْضَلُ مِنْ إِبْرَاهِیمَ: ذُرِّیَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌق».

وَقَالَ: «یَا بُرَیْدَةُ، أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ لِعَلِیٍّ أَكْثَرَ مِنَ الْجَارِیَةِ الَّتِی أَخَذَ، وَأَنَّهُ وَلِیُّكُمْ مِنْ بَعْدِی؟» فَقُلْتُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ بِالصُّحْبَةِ إِلا بَسَطْتَ یَدَكَ حَتَّى أُبَایِعَكَ عَلَى الإِسْلامِ جَدِیدًا، قَالَ: فَمَا فَارَقْتُهُ حَتَّى بَایَعْتُهُ عَلَى الإِسْلامِ .

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله گروهى از سران عرب را به فرماندهى حضرت على علیه السّلام به سوى یمن، و جمعى را به سرپرستى «خالد بن ولید» به سوى جبل فرستاد و سفارش كرد كه هر گاه میان دو لشكر جدائى نیافتاد، امور جنگى و نظارت بر غنائم، به عهده على علیه السّلام است. لشكر به جانب یمن حركت كرد و جنگ سختى درگرفت و غنیمت‏هاى زیاد و بى‏سابقه‏اى نصیب مسلمانان شد از یمنى‏ها، عده‏اى را اسیر كردند.

حضرت على علیه السّلام كنیزكى را از وجه خمس براى خود انتخاب كرد. این عمل بر «خالد بن ولید» گران آمد ، «خالد بن ولید»، «بریدة» را به حضور طلبید و گفت: دیدى چگونه على، كنیزك را در حیطه اختیار خود در آورد؟ اینك، به سوى مدینه راهى شو و این كار خلاف (!) على علیه السّلام را به اطلاع پیغمبر صلّى اللّه علیه و آله برسان.

بریدة، گوید؟ به دستور او، به مدینه رفتم وارد مسجد شدم. آن هنگام رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله در منزل خود بود. گروهى از اصحاب كه در كنار منزل رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله ایستاده و منتظر تشریف فرمائى آن جناب بودند، به محض این كه مرا دیدند، پرسیدند: اى بریدة! از پیكار مسلمانان چه خبر آورده‏اى؟ در پاسخ‏گفتم: خبر خوشحال كننده‏اى دارم، خداى تعالى یمن را به دست مسلمانان فتح كرد!

پرسیدند: چه اتفاقى افتاده كه تو، زودتر از دیگران وارد مدینه شدى؟ در پاسخ گفتم: على علیه السّلام كنیزكى را به عنوان خمس براى خویش برگزیده است و من زودتر از دیگران به مدینه آمدم تا خلاف او را به عرض رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله برسانم! مسلمانان مرا تشویق كرده و گفتند: هر چه زودتر پیغمبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله را از این پیشآمد مطلع ساز؛ تا على از چشم پیغمبر صلّى اللّه علیه و آله بیفتد!

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله سخن آنها را شنید و خشمگین از خانه بیرون آمد و فرمود: شگفت است از مردمى كه با كمال بى‏شرمى از على نكوهش مى‏كنند! اینان باید بدانند كسى كه از على نكوهش نماید، از من نكوهش كرده و كسى كه از على جدا شود، از من جدا شده است! به راستى كه على از من است و من از على هستم؛ على علیه السّلام از سرشت من آفریده شده است و من از سرشت ابراهیم آفریده شده‏ام و از ابراهیم برتر مى‏باشم و این آیه را گواه آورد «آنها فرزندان (و دودمانى) بودند كه (از نظر پاكى و فضیلت)، بعضى از بعضى دیگر گرفته شده بودند؛ و خداوند، شنوا و داناست» (سوره آل عمران/ آیه 34).

سپس خطاب به بریدة، فرمود: اى بریدة! مگر نمى‏دانى كه على علیه السّلام مى‏تواند بیشتر از یك كنیزك هم در اختیار خود در آورد و او پس از من، ولى شماست.

این سخن را كه از آن حضرت شنیدم، عرض كردم:

سوگند به افتخار مصاحبتى كه با شما دارم، دست مباركتان را بگشایید تا با شما بیعت تازه‏اى بكنم و اسلام جدیدى براى خود اختیار نمایم! «بریدة» اصرار كرد و از آن حضرت جدا نشد تا اینكه با آن حضرت، به عنوان اسلام جدید، بیعت كرد.

الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى360هـ)، المعجم الأوسط، ج6، ص162، تحقیق: طارق بن عوض الله بن محمد،‏عبد المحسن بن إبراهیم الحسینی، ناشر: دار الحرمین - القاهرة – 1415هـ.

شمس الدین ذهبى همین روایت را از ابوهریره نقل كرده؛ هر چند بدون ذكر دلیل و مدرك آن را باطل دانسته است :

رزین الكوفی الأعمى . عن أبی هریرة قاله الأزدی روى عنه حبیب بن ثابت ثم ساق له الأزدی حدیثا باطلا عن أبی هریرة - مرفوعا من فارقنی فارق الله ومن فارق علیا فقد فارقنی ومن تولاه فقد تولانی.

زرین كوفى از ابوهریره روایت نقل كرده . این مطلب را ازدى گفته. حبیب بن ثابت نیز از او روایت نقل كرده است. سپس ازدى روایت باطلى را از طریق او از ابوهریره از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل كرده است كه هر كس از من جدا شود، از خداوند جدا شده، و هر كس از على جدا شود، از من جدا شده است. و هر كس او را دوست داشته باشد، مرا دوست دارد.

الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفاى 748 هـ)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج3، ص75 ، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض والشیخ عادل أحمد عبدالموجود، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1995م.

 

موفق باشید

گروه پاسخ به شبهات

 


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

چرا با وجود حضرت علی(ع)، فاطمه زهرا (س) پشت در رفت؟

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

طرح شبهه:

چگونه مى‌توان باور داشت كه با وجود علی (ع) در درون منزل،‌ همسر او براى باز كردن در خانه برود! چرا خود علی (ع) براى بازكردن در نرفت؟

نقد و بررسی:

أوّلاً: آن چه كه از برخى از روایات استفاده مى‏شود: حضرت فاطمه سلام الله علیها نزدیك در ورودى منزل نشسته بود و با دیدن عمر و همراهان وى، در را به روى آنان بست. 

مرحوم عیاشى در تفسیر، شیخ مفید در الإختصاص و... نوشته‌اند:

قال: قال عمر قوموا بنا إلیه فقام أبو بكر وعمر وعثمان وخالد بن الولید و المغیرة بن شعبة وأبو عبیدة بن الجراح وسالم مولى أبی حذیفة وقنفذ وقمت معهم فلما انتهینا إلى الباب فرأتهم فاطمة صلوات الله علیها أغلقت الباب فی وجوههم وهی لا تشك أن لا یدخل علیها إلا باذنها، فضرب عمر الباب برجله فكسره، وكان من سعف، ثم دخلوا فأخرجوا علیا ( علیه السلام ) ملببا....

عمر گفت: برخیزید تا پیش او (علی) برویم، پس ابوبكر، عمر، عثمان،‌ خالد بن ولید، مغیرة بن شعبة،‌ ابوعبید جراح، سالم مولى ابوحذیفة، قنفذ و من به همراه او راه افتادیم، چون نزدیك خانه رسیدیم، فاطمه آنان را دید و لذا در را بست و شك نداشت كه بدون اجازه وارد نخواهند شد، عمر در را كه از شاخه‌های خرما ساخته شده بود، با لگد شكست، سپس وارد خانه شدند و علی را بیرون آوردند در حالى كه كمرهای خود را بسته بودند.

السمرقندى المعروف بالعیاشی، أبى النضر محمد بن مسعود بن عیاش السلمى (متوفای320هـ)، تفسیر العیاشی، ج2، ص67، تحقیق: تحقیق وتصحیح وتعلیق: السید هاشم الرسولی المحلاتی، ناشر: المكتبة العلمیة الإسلامیة – طهران.

الشیخ المفید، محمد بن محمد بن النعمان ابن المعلم أبی عبد الله العكبری، البغدادی (متوفای413هـ) الاختصاص ص 186، تحقیق: علی أكبر الغفاری، السید محمود الزرندی، ناشر: دار المفید للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1414هـ - 1993 م.

المجلسی، محمد باقر (متوفای 1111هـ)، بحار الأنوار، ج 28، ص 227، تحقیق: محمد الباقر البهبودی، ناشر: مؤسسة الوفاء - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة المصححة، 1403 - 1983 م.

و در روایت سلیم نیز آمده:

ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى بَابِ عَلِیٍّ وَفَاطِمَةُ علیهما السلام قَاعِدَةٌ خَلْفَ الْبَابِ قَدْ عَصَبَتْ رَأْسَهَا وَنَحَلَ جِسْمُهَا فِی وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله فَأَقْبَلَ عُمَرُ حَتَّى ضَرَبَ الْبَابَ ثُمَّ نَادَى یَا ابْنَ أَبِی طَالِبٍ [افْتَحِ الْبَابَ‏] فَقَالَتْ فَاطِمَةُ یَا عُمَرُ مَا لَنَا وَلَكَ لَا تَدَعُنَا وَمَا نَحْنُ فِیهِ قَالَ افْتَحِی الْبَابَ وَإِلَّا أَحْرَقْنَاهُ عَلَیْكُمْ فَقَالَتْ یَا عُمَرُ أَمَا تَتَّقِی اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَدْخُلُ عَلَى بَیْتِی وَتَهْجُمُ عَلَى دَارِی فَأَبَى أَنْ یَنْصَرِفَ ثُمَّ دَعَا عُمَرُ بِالنَّارِ فَأَضْرَمَهَا فِی الْبَابِ فَأَحْرَقَ الْبَابَ.

عمر آمد تا به خانه رسید، فاطمه پشت در نشسته بود، سرش را بسته بود و بدنش از غم از دست دادن پدر نحیف و لاغر شده بود، عمر در را كوبید و گفت: اى پسر ابوطالب! در را باز كن، فاطمه فرمود: اى عمر به ما چه كار دارى؟ ما را با مصیبتى كه گرفتارش شده‌ایم تنها بگذار. عمر گفت: در را باز كن وگرنه آن را به آتش مى‌كشم. فاطمه فرمود: آیا از خداوند نمى‌ترسى كه وارد خانه ما مى‌شوی، عمر بازنگشت و آتش خواست و آتش را بر در خانه افكند و آن را سوزاند.

الهلالی، سلیم بن قیس (متوفای80هـ) كتاب سلیم بن قیس، ص 864، تحقیق محمد باقر الأنصاری، ناشر: انتشارات هادى‏ ـ قم‏، الطبعة الأولی، 1405هـ.

ثانیاً: حضرت صدیقه شكى نداشت كه جمعیت بدون اذن داخل منزل نخواهند ‏شد؛ چون نص قرآن است كه بدون اجازه وارد خانه كسى نشوید:

یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ لَا تَدْخُلُواْ بُیُوتًا غَیرَْ بُیُوتِكُمْ حَتىَ‏ تَسْتَأْنِسُواْ وَتُسَلِّمُواْ عَلىَ أَهْلِهَا ذَالِكُمْ خَیرٌْ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ.

فَإِن لَّمْ تجَِدُواْ فِیهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتىَ‏ یُؤْذَنَ لَكمُ‏ْ وَإِن قِیلَ لَكُمُ ارْجِعُواْ فَارْجِعُواْ هُوَ أَزْكىَ‏ لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیم‏. النور / 27 و 28.

اى افرادى كه ایمان آورده‏اید! در خانه‏هایى غیر از خانه خود وارد نشوید تا اجازه بگیرید و بر اهل آن خانه سلام كنید این براى شما بهتر است شاید متذكّر شوید!

و اگر كسى را در آن نیافتید، وارد نشوید تا به شما اجازه داده شود و اگر گفته شد: «بازگردید!» بازگردید این براى شما پاكیزه‏تر است و خداوند به آنچه انجام مى‏دهید آگاه است!.

خانه فاطمه، برتر از خانه پیامبران:

و از طرفى خانه انبیاء احترام ویژه‏اى دارد كه كسى حق ورود بدون اجازه ندارد:

یَأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ لاتَدْخُلُواْ بُیُوتَ النَّبِىِ‏ّ إِلا أَن یُؤْذَنَ لَكُمْ. الأحزاب /53.

اى افرادى كه ایمان آورده‏اید! در خانه‏هاى پیامبر داخل نشوید مگر به شما داده شود.

و شكى نیست كه خانه حضرت صدیقه طاهره خانه پیغمبر محسوب مى‏شود همانطورى كه در تفاسیر متعدد اهل سنت ذیل آیه شریفه:

فِى بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَیُذْكَرَ فِیهَا اسْمُهُ‏و یُسَبِّحُ لَهُ‏و فِیهَا بِالْغُدُوِّ وَالْأَصَالِ. النور/36.

در خانه‏هایى كه خدا رخصت داده كه [قدر و منزلت‏] آن‌ها رفعت یابد و نامش در آن‌ها یاد شود. در آن [خانه‏] ها هر بامداد و شامگاه او را نیایش مى‏كنند.

 سیوطى و دیگران از قول ابوبكر از نبى مكرم‏ (صلى الله علیه وآله وسلم) نقل كرده‏اند كه خانه علی و زهرا علیهما السلام از با فضیلت‏ترین خانه‌هاى انبیاء محسوب مى‏شود:

وأخرج ابن مردویه عن أنس بن مالك وبریدة قال: قرأ رسول الله صلى الله علیه وسلم هذه الآیة ) فی بیوت أذن الله أن ترفع ( فقام الیه رجل فقال: أی بیوت هذه یا رسول الله قال: بیوت الأنبیاء. فقام الیه أبو بكر فقال: یا رسول الله هذا البیت منها ـ البیت علی وفاطمة ـ قال: نعم من أفاضلها.

رسول خدا (ص) این آیه را تلاوت فرمود، شخصى پرسید: این كدام خانه ها است؟ فرمود: خانه هاى پیامبران. ابوبكر پرسید: آیا خانه علی و فاطمه هم از همان خانه ها است؟ فرمود: بلی، از بر‌ترین آن است.

السیوطی، عبد الرحمن بن الكمال جلال الدین (متوفای911هـ)، الدر المنثور، ج 6، ص 203، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1993 م؛

الثعلبی النیسابوری أبو إسحاق أحمد بن محمد بن إبراهیم (متوفای427هـ) الكشف والبیان، (متوفای 427 هـ - 1035م)، ج 7، ص 107، تحقیق: الإمام أبی محمد بن عاشور، مراجعة وتدقیق الأستاذ نظیر الساعدی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت، الطبعة: الأولى، 1422هـ-2002م؛

الثعالبی، عبد الرحمن بن محمد بن مخلوف (متوفای875هـ)، الجواهر الحسان فی تفسیر القرآن، ج 7، ص 107، ناشر: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات – بیروت.

الآلوسی البغدادی، العلامة أبی الفضل شهاب الدین السید محمود (متوفای1270هـ)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج 18، ص 174، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

افزون بر این تصور این بود كه با توجه به موقعیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و احترام رسول اكرم‏ صلى الله علیه وآله مردم با دیدن حضرت صدیقه خجالت بكشند و متعرض نشوند همچنان كه عدّه‏اى با شنیدن صداى حضرت صدیقه برگشتند.

قام عمر فمشى ومعه جماعة حتى أتوا باب فاطمة فدقوا الباب، فلما سمعت أصواتهم نادت بأعلى صوتها باكیة: یا رسول الله ما ذا لقینا بعد أبی من ابن الخطاب وابن أبی قحافة! فلما سمع القوم صوتها وبكاءها انصرفوا باكین، فكادت قلوبهم تتصدع وأكبادهم تنفطر، وبقی عمر معه قوم.

عمر همراه عده‌اى به طرف خانه فاطمه آمد و در را كوبید، فاطمه با شنیدن سر وصداى جمعیت با صداى بلند و همراه گریه فریاد زد: اى رسول خدا چه مصیبت‌هایى پس از تو از پسر خطاب و پسر ابوقحافه مى‌بینیم. گروهى با شنیدن گریه فاطمه دلشان به درد آمد و با گریه آنجا را ترك كردند؛ اما عمر با گروهى دیگر باقى ماندند.

الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبة (متوفای276هـ)، الإمامة والسیاسة، ج 1، ص 16، تحقیق: خلیل المنصور، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1418هـ - 1997م، با تحقیق شیری، ج1، ص37، و با تحقیق، زینی، ج1، ص24.

بنابراین حضرت صدیقه طاهره، هنگام هجوم، با دیدن عمر و همراهانش در را بست و نزدیك دَر ایستاده بود و احتمال نمى‌داد كه با وجود آن حضرت متعرض خانه شوند و این بی‌شرمى مهاجمان بود كه حرمت خانه و اهل آن را رعایت نكردند و به قول سلمان فارسى رضوان الله تعال علیه، كردید و نكردید و ندانستید كه چه كردید.

همسران رسول خدا (ص) و باز كردن دَر برای نامحرم:

نگاهى به روش پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله وسلم در موضوع مورد بحث، بهترین دلیل بر محكومیت شبهه انگیزان است؛ چرا كه موارد گوناگونى در كتاب‌هاى شیعه و اهل سنت وجود دارد كه رسول خدا صلى الله علیه وآله به همسرانش اجازه مى‌داد تا درب خانه را به روى دیگران ( نا محرمان ) باز كنند.

الف: امّ سلمه و باز كردن دَرِ خانه برای علی (علیه السلام):

عن علقمة عن عبد الله قال خرج رسول الله ( صلى الله علیه وسلم ) من بیت زینب بنت جحش وأتى بیت أم سلمة فكان یومها من رسول الله ( صلى الله علیه وسلم ) فلم یلبث أن جاء علی فدق الباب دقا خفیفا فانتبه النبی ( صلى الله علیه وسلم ) للدق وأنكرته أم سلمة فقال رسول الله ( صلى الله علیه وسلم ) قومی فافتحی له

رسول خدا (ص) از خانه زینب دختر جحش بیرون آمد و وارد خانه امّ‌سلمه شد؛ چون آن روز نوبت آمدن آن حضرت به خانه وى بود، مدتى نگذشته بود كه علی آهسته دقّ الباب كرد، رسول خدا (ص) بیدار شد، امّ‌سلمه پاسخ نداد، پیامبر فرمود: بلند شو و در را باز كن....

ابن عساكر الدمشقی الشافعی، أبی القاسم علی بن الحسن إبن هبة الله بن عبد الله،(متوفای571هـ)، تاریخ مدینة دمشق وذكر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، ج 42، ص 470، تحقیق: محب الدین أبی سعید عمر بن غرامة العمری، ناشر: دار الفكر - بیروت - 1995

الرافعی القزوینی، عبد الكریم بن محمد (متوفای623 هـ)، التدوین فی أخبار قزوین، ج 1، ص 89، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت تحقیق: عزیز الله العطاری، 1987م.

ب: عائشه به دستور رسول خدا (ص) دَر را برای علی (ع) باز كرد:

وعن جعفر بن محمد الصادق علیه السلام عن أبیه عن آبائه عن علی علیه السلام قال: كنت أنا ورسول الله صلى الله علیه وآله فی المسجد بعد أن صلى الفجر، ثم نهض ونهضت معه، وكان رسول الله صلى الله علیه وآله إذا أراد أن یتجه إلى موضع أعلمنی بذلك، وكان إذا أبطأ فی ذلك الموضع صرت إلیه لأعرف خبره، لأنه لا یتصابر قلبی على فراقه ساعة واحدة فقال لی: أنا متجه إلى بیت عائشة، فمضى صلى الله علیه وآله ومضیت إلى بیت فاطمة الزهراء علیها السلام فلم أزل مع الحسن والحسین فأنا وهی مسروران بهما، ثم إنی نهضت وسرت إلى باب عائشة، فطرقت الباب فقالت: من هذا؟ فقلت لها: أنا علی فقالت: إن النبی راقد، فانصرفت، ثم قلت: النبی راقد وعائشة فی الدار، فرجعت وطرقت الباب فقالت لی عائشة: من هذا؟ فقلت لها: أنا علی فقالت: إن النبی صلى الله علیه وآله على حاجة فانثنیتمستحییا من دق الباب، ووجدت فی صدری ما لا أستطیع علیه صبرا، فرجعت مسرعا فدققت الباب دقا عنیفا، فقالت لی عائشة: من هذا؟ فقلت: أنا علی فسمعت رسول الله صلى الله علیه وآله یقول: یا عائشة افتحی له الباب، ففتحت ودخلت....

نماز صبح را با رسول خدا (ص) خواندم، با آن حضرت از مسجد بیرون آمدم، اگر جایى مى‌رفت به من خبر مى‌داد و هنگامى كه دیر بر مى‌گشت سراغ وى مى‌رفتم تا مطلع شوم؛ چون دورى او را نمى‌توانستم تحمل نمایم، فرمود: به خانه عائشه مى‌روم، من نیز نزد فاطمه رفتم و در كنار حسن و حسین همه خوشحال بودیم، سپس به طرف خانه عائشه رفتم و دَر زدم، گفت: كى هستى؟ گفتم: علی، گفت: پیامبر استراحت مى‌كند، برگشتم و دو مرتبه رفتم و دَر را كوبیدم، گفت: كیستى؟ گفتم: علی، گفت: پیامبر را كارى است، دلم تاقت نیاورد، براى دفعه سوّم دقّ الباب كردم، عائشه گفت: كیستى؟ گفتم: علی، صداى رسول خدا را شنیدم، فرمود:‌اى عائشه دَر را باز كن، عائشه دَر را باز كرد و من وارد شدم....

الطبرسی، أبی منصور أحمد بن علی بن أبی طالب (متوفای 548هـ)، الاحتجاج، ج1، ص 292 و 293، تحقیق: تعلیق وملاحظات: السید محمد باقر الخرسان، ناشر: دار النعمان للطباعة والنشر - النجف الأشرف، 1386 - 1966 م.

المجلسی، محمد باقر (متوفای 1111هـ)، بحار الأنوار، ج 38 ص 348، تحقیق: محمد الباقر البهبودی، ناشر: مؤسسة الوفاء - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة المصححة، 1403 - 1983 م.

آنچه گذشت یك روایت از كتاب‌هاى شیعه و یك روایت از كتاب‌هاى اهل سنت بود كه به عنوان نمونه ذكر شد كه در آن‌ها رسول خدا صلى الله علیه وآله با توجه به این كه خود حضرتش در خانه حضور داشت اجازه مى‌داد تا همسرانش دَر را براى افراد نا محرم باز كنند، و این نشان مى‌دهد كه این عمل با رعایت وظایف شرعى منعى نخواهد داشت.

عایشه و عمر، سر یك سفره نشستند:

طبق روایت صحیح السندى كه اهل سنت در اكثر كتاب‌هاى خودشان نقل كرده‌اند، رسول خدا به عمر اجازه داد كه با او و عائشه سر یك سفره بنشینند و حتى نقل كرده‌اند هنگامى كه از یك كاسه غذا مى‌خوردند، دست عائشه با دست عمر برخورد كرد. ابن أبی شیبه در المصنف، بخارى در ادب المفرد، ابن أبی حاتم، ابن كثیر در تفسیر و... نقل كرده‌اند:

عن مجاهد قال مر عمر برسول الله صلى الله علیه وسلم وهو وعائشة وهما یأكلان حیسا فدعاه فوضع یده مع أیدیهما فأصابت یده ید عائشة فقال أوه لو أطاع فی هذه ووصواحبها ما رأتهن أعین.

رسول خدا با عائشه مشغول خوردن غذا بود، عمر وارد شد، حضرت او را دعوت كرد تا با آنان غذا بخورد. عمر جلو رفت و دست در میان ظرف غذا برد، دست با دست عائشه تماس مى‌گرفت، گفت: اوه! اگر در باره حجاب همسرانت از من پیروى مى‌كرد، هیچ چشمى آنان را نمى‌دید.

إبن أبی شیبة الكوفی، أبو بكر عبد الله بن محمد (متوفای235 هـ)، الكتاب المصنف فی الأحادیث والآثار، ج 6، ص 358، تحقیق: كمال یوسف الحوت، ناشر: مكتبة الرشد - الریاض، الطبعة: الأولى، 1409هـ؛

إبی أبی حاتم الرازی، عبد الرحمن بن محمد بن إدریس، تفسیر ابن أبی حاتم، ج 10، ص 3148، تحقیق: أسعد محمد الطیب، ناشر: المكتبة العصریة - صیدا؛

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، الأدب المفرد، ج 1، ص 362، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، ناشر: دار البشائر الإسلامیة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1409هـ – 1989م؛

المزی، یوسف بن الزكی عبدالرحمن أبو الحجاج (متوفای742هـ)، تهذیب الكمال، ج 29، ص 138، تحقیق: د. بشار عواد معروف، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1400هـ – 1980م؛

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 3، ص 506، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ؛

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل (متوفای852 هـ)، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج 8، ص 531، تحقیق: محب الدین الخطیب، ناشر: دار المعرفة - بیروت.

هیثمى پس از نقل این روایت مى‌گوید:

رواه الطبرانی فی الأوسط ورجاله رجال الصحیح غیر موسى بن أبی كثیر وهو ثقة.

این روایت را طبرانى در اوسط نقل كرده است، تمام راویان آن، راویان صحیح بخارى هستند؛ غیر از موسى بن كثیر كه او نیز مورد اعتماد است.

الهیثمی، علی بن أبی بكر (متوفای 807 هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج 7، ص 93، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الكتاب العربی - القاهرة، بیروت – 1407هـ.

و سیوطى مى‌گوید:

وأخرج الطبرانی بسند صحیح عن عائشة قالت كنت آكل مع النبی صلى الله علیه وسلم فی قعب فمر عمر فدعاه فأكل فأصابت أصبعه أصبعی فقال أوه لو أطاع فیكن ما رأتكن عین.

طبرانى با سند صحیح از عائشه نقل كرده است كه گفت: من با رسول خدا در یك ظرف غذا مى‌خوردیم كه عمر از آن جا گذشت، رسول خدا او را دعوت كرد، در حال غذا خوردن انگشتش به انگشت من خورد، عمر گفت: اوه! اگر او در باره شما از من اطاعت مى‌كرد، هیچ چشمى شما را نمى‌دید.

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، لباب النقول فی أسباب النزول، ج 1، ص 178، ناشر: دار إحیاء العلوم – بیروت.

هنگامى كه نشستن با نامحرم سر یك سفره و خوردن غذا از یك كاسه؛ آن‌هم براى همسر رسول خدا اشكالى نداشته باشد، رفتن پشت در براى دختر آن حضرت نیز اشكالى نخواهد داشت.

نتیجه:

اولاً: صدیقه شهیده، پشت در نرفت؛ بلكه جلوى در ایستاده بود كه با دیدن عمر و همراهان او به داخل خانه رفت و در را بست؛ پس اصلا حضرت زهرا سلام الله علیها پشت در نرفته بودد تا این اشكال پیش بیاید؛

ثانیاً: حتى اگر این مطلب صحت نیز داشته باشد و حضرت پشت در رفته باشد، به دلیل این كه عین همین قضیه براى رسول خدا صلى الله علیه وآله پیش آمده و آن حضرت به همسران خود دستور داده‌اند كه در را باز نمایند، این اشكال دفع مى‌شود.

 

موفق باشید

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)



نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

آیا فاطمه (سلام الله علیها) از شیخین راضى شد؟

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

طرح شبهه:

بر فرض كه قبول كنیم، فاطمه رضی الله عنها در مقطعى از شیخین دلگیر شده باشد ؛ ولى این مطلب نیز ثابت است كه شیخین در آخرین روزهاى حیات فاطمه آمدند و از وى رضایت گرفتند؛ چنانچه بیهقى و دیگران نقل كرده‌اند:

عن الشعبی قال لما مرضت فاطمة أتاها أبو بكر الصدیق فأستئذن علیها فقال علی یا فاطمة هذا أبو بكر یستئذن علیك فقالت أتحب أن أأذن؟ قال نعم فأذنت له فدخل علیها یترضاها وقال والله ما تركت الدار والمال والأهل والعشیرة إلا لإبتغاء مرضاة الله ومرضاة رسوله ومرضاتكم أهل البیت ثم ترضاها حتى رضیت.

هنگامى كه فاطمه بیمار شد ابوبكر براى كسب رضایت نزد وى آمد و اجازه خواست تا او را ملاقات كند، علی به فاطمه فرمود: ابوبكر براى ملاقات اجازه مى‌خواهد فاطمه فرمود: آیا شما دوست دارید وارد شود؟ علی فرمود: آری، پس فاطمه اجازه داد، ابوبكر وارد شد و جویاى كسب رضایت فاطمه بود، ابوبكر گفت: به خدا سوگند خانه و زندگى و مال و ثروتم و خویشانم را ترك نكردم؛ مگر براى به دست آوردن رضایت و خوشنودى خدا و رسول و شما خاندان پیغمبر، پس فاطمه از وى راضى شد.

البیهقی، احمد بن الحسین (متوفای 458هـ) دلائل النبوة، ج 7،‌ ص 281؛

البیهقی، احمد بن الحسین (متوفای 458هـ) الاعتقاد والهدایة إلى سبیل الرشاد على مذهب السلف وأصحاب الحدیث، ج 1،‌ ص 354، تحقیق: أحمد عصام الكاتب، ناشر: دار الآفاق الجدیدة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1401هـ.

نقد و بررسی:

عدم رضایت صدیقه شهیده سلام الله علیها از شیخین، اصل و اساس مشروعیت خلافت آن‌ها را زیر سؤال مى‌برد؛ چرا كه ثابت مى‌كند تنها یادگار رسول خدا، برترین بانوى دو عالم،‌ سیده زنان اهل بهشت با خلافت ابوبكر و عمر مخالف و از دست آن‌ها ناراضى و خشمگین بوده است و طبق روایات صحیح السندى كه در صحیح‌ترین كتاب‌هاى اهل سنت آمده است، رضایت فاطمه رضایت رسول خدا و خشم او خشم رسول خدا است.

از این رو عالمان اهل سنت دست به كار شده و روایتى را جعل كرده‌اند تا ثابت كنند كه شیخین پس از آن كه دختر رسول خدا را به خشم آوردند، در واپسین روزهاى زندگى آن حضرت به عیادت ایشان رفته و از او درخواست رضایت كردند و فاطمه زهرا سلام الله علیها نیز از آن‌ها راضى شد.!

در پاسخ مى‌گوییم:

اولاً: سند روایت مرسل است؛ چرا كه شعبى از تابعین است و خود شاهد ماجرا نبوده و این روایت همان اشكالى را دارد كه اهل سنت به روایت بلاذرى و طبرى مى‌كردند.

ثانیاً: بر فرض این كه مرسلات تابعى مورد قبول باشد، باز هم نمى‌توان روایت شعبى را پذیرفت؛ زیرا شعبى از دشمنان امیرمؤمنان علیه السلام و ناصبى بوده است؛ چنانچه بلاذرى و ابوحامد غزالى به نقل از خود شعبى مى‌نویسند:

عن مجالد عن الشعبی قال: قدمنا على الحجاج البصرة، وقدم علیه قراء من المدینة من أبناء المهاجرین والأنصار، فیهم أبو سلمة بن عبد الرحمن بن عوف رضی الله عنه... وجعل الحجاج یذاكرهم ویسألهم إذ ذكر علی بن أبی طالب فنال منه ونلنا مقاربة له وفرقاً منه ومن شره....

در شهر بصره همراه عده‌اى بر حجاج وارد شدیم گروهى از قاریان مدینه از فرزندان مهاجر و انصار كه ابوسلمه بن عبد الرحمن بن عوف نیز در جمع آنان بود، حضور داشتند. حجاج با آنان مشغول گفتگو بود یادى از علی بن ابوطالب كرد و از او بدگویى نمود و ما نیز به خاطر رضایت حجاج و در امان ماندن از شرّ او از علی بدگویى كردیم ....

البلاذری، أحمد بن یحیى بن جابر (متوفای279هـ) أنساب الأشراف، ج 4، ص 315؛

الغزالی، محمد بن محمد أبو حامد (متوفای505هـ)، إحیاء علوم الدین، ج 2، ص 346، ناشر: دار االمعرفة – بیروت.

آیا روایت یك ناصبى مى‌تواند براى ما حجت باشد؟

نارضایتی فاطمه (سلام الله علیها) از ابوبكر در صحیح‌ترین كتاب‌هاى اهل سنت

ثانیاً: غضب فاطمه سلام الله علیها بر ابوبكر از آفتاب روشن تر و غیر قابل انكار است. بخارى در صحیح‌ترین كتاب اهل سنت از تداوم غضب و قهر فاطمه سلام الله علیها بر ابوبكر، سخن گفته است.

در كتاب أبواب الخمس، مى‌نویسد:

فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ فلم تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حتى تُوُفِّیَتْ.

فاطمه دختر رسول خدا از ابوبكر ناراحت و از وى روى گردان شد و این ناراحتى ادامه داشت تا از دنیا رفت.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 3،‌ ص 1126، ح2926، باب فَرْضِ الْخُمُسِ، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

در كتاب المغازی، باب غزوة خیبر، حدیث 3998 مى‌گوید:

فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ على أبی بَكْرٍ فی ذلك فَهَجَرَتْهُ فلم تُكَلِّمْهُ حتى تُوُفِّیَتْ

فاطمه بر ابوبكر غضب كرد وبا وى سخن نگفت تا ازدنیا رفت.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 4، ص 1549، ح3998، كتاب المغازی، باب غزوة خیبر، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

در كتاب الفرائض، بَاب قَوْلِ النبى (ص) لا نُورَثُ ما تَرَكْنَا صَدَقَةٌ حدیث 6346 مى‌نویسد:

فَهَجَرَتْهُ فَاطِمَةُ فلم تُكَلِّمْهُ حتى مَاتَتْ.

پس فاطمه از ابوبكر كناره گیرى كرد وبا وى سخن نگفت تا از دنیا رفت.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 6، ص 2474، ح6346، كتاب الفرائض، بَاب قَوْلِ النبی (ص) لا نُورَثُ ما تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

و در روایت ابن قتیبه آمده است كه هنگامى كه آن دو براى عیادت آمدند، فاطمه زهرا سلام الله علیها اجازه ورود نداد و ناچار شدند به امیرمؤمنان علی علیه السلام متوسل شوند و آن حضرت وساطت كرد،‌ در پاسخ امیرمؤمنان علیه السلام فرمود:

البیت بیتك.

یعنى علی جان! خانه خانه تو است، تو مختارى هر كسى را كه دوست دارى اجازه ورود بدهی. امیر مؤمنان علیه السلام براى اتمام حجت و این كه آن دو بعداً بهانه نیاورند كه ما مى‌خواستیم از فاطمه رضایت بگیریم ؛ ولى علی نگذاشت ، به آن دو اجازه ورود داد .

هنگامى كه آن‌ دو عذرخواهى كردند، صدیقه طاهره نپذیرفت؛ بلكه از آن‌ها این چنین اعتراف گرفت:

نشدتكما الله ألم تسمعا رسول الله یقول «رضا فاطمة من رضای وسخط فاطمة من سخطی فمن أحب فاطمة ابنتی فقد أحبنی ومن أ رضى فاطمة فقد أرضانی ومن أسخط فاطمة فقد أسخطنی »

شمارا به خدا سوگند مى‌دهم آیا شما دو نفر از رسول خدا نشنیدید كه فرمود: خوشنودى فاطمه خوشنودى من، و ناراحتى او ناراحتى من است. هر كس دخترم فاطمه را دوست بدارد و احترام كند مرا دوست داشته و احترام كرده است و هر كس فاطمه را خوشنود نماید مرا خوشنود كرده است و هر كس فاطمه را ناراحت كند مرا ناراحت كرده است؟.

هر دو نفرشان اعتراف كردند: آرى ما از رسول خدا اینگونه شنیده ایم.

نعم سمعناه من رسول الله صلى الله علیه وسلم.

سپس صدیقه طاهره فرمود:

فإنی أشهد الله وملائكته أنكما أسخطتمانی وما أرضیتمانی ولئن لقیت النبی لأشكونكما إلیه.

پس من خدا و فرشتگان را شاهد مى‌گیرم كه شما دو نفر مرا اذیت و ناراحت كرده‌اید و در ملاقات با پدرم از شما دو نفر شكایت خواهم كرد.

به این نیز بسنده نكرده و فرمود:

والله لأدعون الله علیك فی كل صلاة أصلیها.

به خدا قسم پس از هر نماز بر شما نفرین خواهم كرد.

الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبة (متوفای276هـ)، الإمامة والسیاسة، ج 1،‌ ص 17، باب كیف كانت بیعة علی رضی الله عنه، تحقیق: خلیل المنصور، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1418هـ - 1997م.

با این حال چگونه مى‌توان باور كرد كه صدیقه شهیده سلام الله علیها از آن دو راضى شده باشد؟ آیا روایت بخارى مقدم است یا روایت بیهقی؛ آن‌هم روایت شخصى كه دشمن امیرمؤمنان علیه السلام محسوب مى‌شده و خود نیز شاهد ماجرا نبوده است؟

ثالثاً: اگر فاطمه زهرا سلام الله علیها از آن دو نفر راضى شده بود، چرا وصیت كرد كه او را شبانه دفن كنند و هیچ یك از كسانى را كه به وى ستم روا داشته‌اند، براى تشییع جنازه و نماز خبر نكنند؟

محمد بن اسماعیل بخارى مى‌نویسد:

وَعَاشَتْ بَعْدَ النبی صلى الله علیه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ فلما تُوُفِّیَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِیٌّ لَیْلًا ولم یُؤْذِنْ بها أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى علیها

فاطمه پس از رسول خدا شش ماه زنده بود و چون از دنیا رفت همسرش علی شبانه او را دفن كرد و به ابوبكر خبر نداد و خودش بر بدن فاطمه نماز خواند.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 4، ص 1549، ح3998، كتاب المغازی، باب غزوة خیبر، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

ابن قتیبه دینورى در تأویل مختلف الحدیث مى‌نویسد:

وقد طالبت فاطمة رضی الله عنها أبا بكر رضی الله عنه بمیراث أبیها رسول الله صلى الله علیه وسلم فلما لم یعطها إیاه حلفت لا تكلمه أبدا وأوصت أن تدفن لیلا لئلا یحضرها فدفنت لیلا

فاطمه از ابوبكر میراث پدرش رسول خدا را درخواست نمود و چون ابوبكر سرپیچى كرد سوگند یاد كرد كه دیگر با وى سخن نگوید و وصیت كرد شبانه او را دفن كنند تا ابوبكر در تشییعش شركت نكند.

الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبة (متوفای276هـ)، تأویل مختلف الحدیث، ج 1،‌ ص 300، تحقیق: محمد زهری النجار، ناشر: دار الجیل، بیروت، 1393، 1972.

و عبد الرزاق صنعانى مى‌نویسد:

عن بن جریج وعمرو بن دینار أن حسن بن محمد أخبره أن فاطمة بنت النبی صلى الله علیه وسلم دفنت باللیل قال فر بها علی من أبی بكر أن یصلی علیها كان بینهما شیء

از حسن بن محمد نقل است كه گفت: فاطمه دختر پیامبر شب دفن شد تا ابوبكر بر پیكرش نماز نخواند؛ زیرا كدورتى بین آن دو وجود داشت.

و در ادامه نیز مى‌گوید:

عن بن عیینة عن عمرو بن دینار عن حسن بن محمد مثله الا أنه قال اوصته بذلك.

از حسن بن محمد نیز همانند روایت پیشین نقل شده است؛ الا این كه در این روایت گفته شده: فاطمه بر دفن شبانه وصیت كرد.

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 3،‌ ص 521، ح 6554 و ح 6555، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

البته ممكن است كه كسى بگوید: ابوبكر بعدا پشیمان شد و توبه كرد، در پاسخ باید گفت: توبه زمانی مفید و ارزشمند است كه همراه با ندامتى بر خواسته از عمق وجود آدمى باشد. و از طرفى گذشته را هم جبران نماید به این معنى كه شخص توبه كننده حقوق تضییع شده را؛ چه الهى باشد و چه مردمى تمام آن را جبران نماید.

حال پرسش ما این است كه آیا ابوبكر فدك را به صدیقه طاهره بازگرداند تا توبه‌اش توبه نصوح باشد و در نزد خداوند پذیرفته شود؟

نتیجه:

خشم فاطمه از شیخین تا واپسین لحظات زندگی‌اش و عدم رضایت از آن دو، از مسائلى است كه در صحیح‌ترین كتاب اهل سنت پس از قرآن وارد شده و روایت بیهقى كه از آن استفاده كسب رضایت فاطمه شده است، به دلیل وجود یك ناصبى در سلسله سند آن، اعتبار ندارد.

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)



نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

چرا امیرمؤمنان (علیه السلام) از همسرش دفاع نكرد؟ 1

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

طرح شبهه:

علی که شیر خدا و اسد الله الغالب بود و در قلعه خیبر را با یک دست بلند کرد، چگونه حاضر مى‌شود ببیند همسرش را در مقابل چشمانش كتك بزنند؛ اما هیچ واكنشى از خود نشان ندهد؟!

نقد و بررسی:

یكى از مهمترین شبهاتى كه وهابی‌ها با تحریك احساسات مردم، به منظور انكار قضیه هجوم عمر بن خطاب و كتك زدن فاطمه زهرا سلام الله علیها مطرح مى‌كنند، این است كه چرا امیرمؤمنان علیه السلام از همسرش دفاع نكرد؟ مگر نه این كه او اسد الله الغالب و شجاع‌ترین فرد زمان خود بود و...

عالمان شیعه در طول تاریخ از این شبهه‌ پاسخ‌هاى گوناگونى داده‌اند كه به اختصار به چند نكته بسنده مى‌كنیم.

عكس العمل تند حضرت در برابر عمر بن خطاب:

امیرمؤمنان علیه السلام در مرحله اول و زمانى كه آن‌ها قصد تعرض به همسرش را داشتند، از خود واكنش نشان داد و با عمر برخورد كرد، او را بر زمین زد، با مشت به صورت و گردن او كوبید؛ اما از آن جایى كه مأمور به صبر بود از ادامه مخاصمه منصرف و طبق فرمان رسول خدا صلى الله علیه وآله صبر پیشه كرد. در حقیقت با این كار مى‌خواست به آن‌ها بفهماند كه اگر مأمور به شكیبائى نبودم و فرمان خدا غیر از این بود، كسى جرأت نمى‌كرد كه این فكر را حتى از مخیله‌اش بگذراند؛ اما آن حضرت مثل همیشه تابع فرمان‌هاى الهى بوده است.

سلیم بن قیس هلالى كه از یاران مخلص امیرمؤمنان علیه السلام است، در این باره مى‌نویسد:

وَدَعَا عُمَرُ بِالنَّارِ فَأَضْرَمَهَا فِی الْبَابِ ثُمَّ دَفَعَهُ فَدَخَلَ فَاسْتَقْبَلَتْهُ فَاطِمَةُ علیه السلام وَصَاحَتْ یَا أَبَتَاهْ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَرَفَعَ عُمَرُ السَّیْفَ وَهُوَ فِی غِمْدِهِ فَوَجَأَ بِهِ جَنْبَهَا فَصَرَخَتْ یَا أَبَتَاهْ فَرَفَعَ السَّوْطَ فَضَرَبَ بِهِ ذِرَاعَهَا فَنَادَتْ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَبِئْسَ مَا خَلَّفَكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ.

فَوَثَبَ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَأَخَذَ بِتَلابِیبِهِ ثُمَّ نَتَرَهُ فَصَرَعَهُ وَوَجَأَ أَنْفَهُ وَرَقَبَتَهُ وَهَمَّ بِقَتْلِهِ فَذَكَرَ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) وَمَا أَوْصَاهُ بِهِ فَقَالَ وَالَّذِی كَرَّمَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ یَا ابْنَ صُهَاكَ لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ وَعَهْدٌ عَهِدَهُ إِلَیَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) لَعَلِمْتَ أَنَّكَ لا تَدْخُلُ بَیْتِی.

عمر آتش طلبید و آن را بر در خانه شعله‏ور ساخت و سپس در را فشار داد و باز كرد و داخل شد! حضرت زهرا علیها السّلام به طرف عمر آمد و فریاد زد: یا ابتاه، یا رسول اللَّه! عمر شمشیر را در حالى كه در غلافش بود بلند كرد و بر پهلوى فاطمه زد. آن حضرت ناله كرد: یا ابتاه! عمر تازیانه را بلند كرد و بر بازوى حضرت زد. آن حضرت صدا زد:

یا رسول اللَّه، ابوبكر و عمر با بازماندگانت چه بد رفتار مى‌كنند»!

علی علیه السّلام ناگهان از جا برخاست و گریبان عمر را گرفت و او را به شدت كشید و بر زمین زد و بر بینى و گردنش كوبید و خواست او را بكشد؛ ولى به یاد سخن پیامبر صلى الله علیه وآله و وصیتى كه به او كرده بود افتاد، فرمود: اى پسر صُهاك! قسم به آنكه محمّد را به پیامبرى مبعوث نمود، اگر مقدرّات الهى و عهدى كه پیامبر با من بسته است، نبود، مى‏دانستى كه تو نمى‏توانى به خانه من داخل شوى»

الهلالی، سلیم بن قیس (متوفای80هـ)، كتاب سلیم بن قیس الهلالی، ص568، ناشر: انتشارات هادى‏ ـ قم‏، الطبعة الأولی، 1405هـ.

همچنین آلوسى مفسر مشهور اهل تسنن به نقل از منابع شیعه این روایت را نقل كرده است:

أنه لما یجب على غضب عمر وأضرم النار بباب على وأحرقه ودخل فاستقبلته فاطمة وصاحت یا أبتاه ویا رسول الله فرفع عمر السیف وهو فى غمده فوجأ به جنبها المبارك ورفع السوط فضرب به ضرعها فصاحت یا أبتاه فأخذ على بتلابیب عمر وهزه ووجأ أنفه ورقبته

عمر عصبانی شد و درب خانه علی را به آتش کشید و داخل خانه شد، فاطمه سلام الله علیها به طرف عمر آمد و فریاد زد: «یا ابتاه، یا رسول الله»! عمر شمشیرش را که در غلاف بود بلند کرد و به پهلوى فاطمه زد، تازیانه را بلند کرد و بر بازوى فاطمه زد، فریاد زد: « یا ابتاه » (با مشاهده این ماجرا) علی (ع) ناگهان از جا برخاست و گریبان عمر را گرفت و او را به شدت کشید و بر زمین زد و بر بینى و گردنش کوبید.

الآلوسی البغدادی، العلامة أبی الفضل شهاب الدین السید محمود (متوفای1270هـ)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج3، ص124، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

آتسلیم وصیت پیامبر اكرم (ص):

امیرمؤمنان علیه السلام در تمام دوران زندگی‌اش، مطیع محض فرمان‌هاى الهى بوده و آن‌چه او را به واكنش وامى‌داشت، فقط و فقط اوامر الهى بود و هرگز به خاطر تعصب، غضب و منافع شخصى از خود واكنش نشان نمى‌داد.

آن حضرت از جانب خدا و رسولش مأمور به صبر و شكیبائى در برابر این مصیبت‌هاى عظیم بوده است و طبق همین فرمان بود كه دست به شمشیر نبرد.

مرحوم سید رضى الدین موسوى در كتاب شریف خصائص الأئمه (علیهم السلام) مى‌نویسد:

أَبُو الْحَسَنِ فَقُلْتُ لِأَبِی فَمَا كَانَ بَعْدَ إِفَاقَتِهِ قَالَ دَخَلَ عَلَیْهِ النِّسَاءُ یَبْكِینَ وَارْتَفَعَتِ الْأَصْوَاتُ وَضَجَّ النَّاسُ بِالْبَابِ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ فَبَیْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نُودِیَ أَیْنَ عَلِیٌّ فَأَقْبَلَ حَتَّى دَخَلَ عَلَیْهِ قَالَ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَانْكَبَبْتُ عَلَیْهِ فَقَالَ یَا أَخِی... أَنَّ الْقَوْمَ سَیَشْغَلُهُمْ عَنِّی مَا یَشْغَلُهُمْ فَإِنَّمَا مَثَلُكَ فِی الْأُمَّةِ مَثَلُ الْكَعْبَةِ نَصَبَهَا اللَّهُ لِلنَّاسِ عَلَماً وَإِنَّمَا تُؤْتَى مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ وَنَأْیٍ سَحِیقٍ وَلَا تَأْتِی وَإِنَّمَا أَنْتَ عَلَمُ الْهُدَى وَنُورُ الدِّینِ وَهُوَ نُورُ اللَّهِ یَا أَخِی وَالَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ لَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَیْهِمْ بِالْوَعِیدِ بَعْدَ أَنْ أَخْبَرْتُهُمْ رَجُلًا رَجُلًا مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنْ حَقِّكَ وَأَلْزَمَهُمْ مِنْ طَاعَتِكَ وَكُلٌّ أَجَابَ وَسَلَّمَ إِلَیْكَ الْأَمْرَ وَإِنِّی لَأَعْلَمُ خِلَافَ قَوْلِهِمْ فَإِذَا قُبِضْتُ وَفَرَغْتَ مِنْ جَمِیعِ مَا أُوصِیكَ بِهِ وَغَیَّبْتَنِی فِی قَبْرِی فَالْزَمْ بَیْتَكَ وَاجْمَعِ الْقُرْآنَ عَلَى تَأْلِیفِهِ وَالْفَرَائِضَ وَالْأَحْكَامَ عَلَى تَنْزِیلِهِ ثُمَّ امْضِ [ذَلِكَ‏] عَلَى غیر لائمة [عَزَائِمِهِ وَ] عَلَى مَا أَمَرْتُكَ بِهِ وَعَلَیْكَ بِالصَّبْرِ عَلَى مَا یَنْزِلُ بِكَ وَبِهَا [یعنی بفاطمة] حَتَّى تَقْدَمُوا عَلَیَّ.

امام كاظم علیه السلام مى‌فرماید: از پدرم امام صادق علیه السلام پرسیدم: پس از به هوش آمدن رسول خدا صلى الله علیه وآله وسلم چه اتفاق افتاد؟ فرمود: زنها داخل شدند و صدا به گریه بلند كردند، مهاجرین و انصار جمع شده و اظهار غم و اندوه مى‌كردند، علی فرمود: ناگهان مرا صدا زدند، وارد شدم و خودم را روى بدن پیغمبر انداختم، فرمود:

برادرم، این مردم مرا رها خواهند كرد و به دنیاى خودشان مشغول خواهند شد؛ ولى تو را از رسیدگى به من باز ندارد، مثل تو در بین این امت مثل كعبه است كه خدا آن را نشانه قرار داده است تا از راههاى دور نزد آن بیایند... پس چون از دنیا رفتم و از آنچه به تو وصیت كردم فارغ شدى و بدنم را در قبر گذاشتی، در خانه‌ات بنشین و قرآن را آنگونه كه دستور داده‌ام، بر اساس واجبات و احكام و ترتیب نزول جمع آورى كن، تو را به بردبارى در برابر آنچه كه از این گروه به تو و فاطمه زهرا سلام الله علیها خواهد رسید سفارش مى‌كنم، صبر كن تا بر من وارد شوی.

الشریف الرضی، أبی الحسن محمد بن الحسین بن موسى الموسوی البغدادی (متوفای406هـ) خصائص‏الأئمة (علیهم السلام)، ص73، تحقیق وتعلیق: الدكتور محمد هادی الأمینی، ناشر: مجمع البحوث الإسلامیة الآستانة الرضویة المقدسة مشهد – إیران، 1406هـ

المجلسی، محمد باقر (متوفای 1111هـ)، بحار الأنوار، ج 22، ص 484، تحقیق: محمد الباقر البهبودی، ناشر: مؤسسة الوفاء - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة المصححة، 1403 - 1983 م.

در روایت دیگرى سلیم بن قیس هلالى نقل مى‌كند:

ثُمَّ نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) إِلَى فَاطِمَةَ وَإِلَى بَعْلِهَا وَإِلَى ابْنَیْهَا فَقَالَ یَا سَلْمَانُ أُشْهِدُ اللَّهَ أَنِّی حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَهُمْ وَسِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَهُمْ أَمَا إِنَّهُمْ مَعِی فِی الْجَنَّةِ ثُمَّ أَقْبَلَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه وآله) عَلَى عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ یَا عَلِیُّ إِنَّكَ سَتَلْقَى [بَعْدِی‏] مِنْ قُرَیْشٍ شِدَّةً مِنْ تَظَاهُرِهِمْ عَلَیْكَ وَظُلْمِهِمْ لَكَ فَإِنْ وَجَدْتَ أَعْوَاناً [عَلَیْهِمْ‏] فَجَاهِدْهُمْ وَقَاتِلْ مَنْ خَالَفَكَ بِمَنْ وَافَقَكَ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ أَعْوَاناً فَاصْبِرْ وَكُفَّ یَدَكَ وَلا تُلْقِ بِیَدِكَ إِلَى التَّهْلُكَةِ فَإِنَّكَ [مِنِّی‏] بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى وَلَكَ بِهَارُونَ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ إِنَّهُ قَالَ لِأَخِیهِ مُوسَى إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِی وَ كادُوا یَقْتُلُونَنِی‏.

پیامبر صلى الله علیه وآله وسلم به فاطمه و همسر او و دو پسرش نگاهى كرد و فرمود: اى سلمان! خدا را شاهد مى‏گیرم افرادى كه با اینان بجنگند با من جنگیده‌اند، افرادى كه با اینان روى صلح داشته باشند با من صلح كرده‌اند، بدانید كه اینان در بهشت همراه منند.

سپس پیامبر صلى الله علیه وآله نگاهى به علی علیه السلام كرد و فرمود: اى علی! تو به زودى پس از من، از قریش و متحد شدنشان علیه خودت و ستمشان سختى خواهى كشید. اگر یارانى یافتى با آنان جهاد كن و به وسیله موافقینت با آنان بجنگ، و اگر كمك كار و یاورى نیافتى صبر كن و دست نگهدار و با دست خویش خود را به نابودى مینداز. تو نسبت به من همانند هارون نسبت به موسى هستى، هارون براى تو اسوه خوبى است، به برادرش موسى گفت: إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِى وَ كادُوا یَقْتُلُونَنِی؛ این قوم مرا ضعیف شمردند و نزدیك بود مرا بكشند.

الهلالی، سلیم بن قیس (متوفای80هـ)، كتاب سلیم بن قیس الهلالی، ص569، ناشر: انتشارات هادى‏ ـ قم‏، الطبعة الأولی، 1405هـ.

همچنین در ادامه روایت پیشین كه از سلیم نقل شد، امیرمؤمنان علیه السلام خطاب به عمر فرمود:

یَا ابْنَ صُهَاكَ لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ وَعَهْدٌ عَهِدَهُ إِلَیَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) لَعَلِمْتَ أَنَّكَ لا تَدْخُلُ بَیْتِی.

اى پسر صحّاك! اگر مقدرات خداوندى و پیمان و سفارش رسول خدا صلى الله علیه وآله نبود، هر آینه مى‌فهمیدى كه تو قدرت ورود به خانه مرا نداری.

الهلالی، سلیم بن قیس (متوفای80هـ)، كتاب سلیم بن قیس الهلالی، ص568، ناشر: انتشارات هادى‏ ـ قم‏، الطبعة الأولی، 1405هـ.

البته روایات در این باب بیش از آن است كه در این مختصر بگنجد؛ از این رو به همین چند روایت بسنده مى‌كنیم.

به راستى چه كسى جز حیدر كرّار مى‌تواند از چنین امتحان سختى بیرون بیاید؟! زمانى ارزش این كار مشخص مى‌شود كه بدانیم علی علیه السلام همان كسى است كه در میدان نبرد، همچون شیر ژیان بر دشمن حمله مى‌كرد و پهلوانان و یلان كفر را یكى پس از دیگرى از سر راه بر مى‌داشت، روزى پشت پهلوانى همچون عمر بن عبدود را به خاك مى‌مالد و روزى دیگر فرق سر مرهب یهودى را همراه با كلاه خودش مى‌شكافد.

آن روز فرمان خداوند این بود كه دشمنان از ترس ذوالفقارش خواب آسوده نداشته باشند؛ ولى روز دیگر فرمان این است كه همان ذوالفقار در نیام باشد تا اساس اسلام حفظ شود و دشمنان اسلام از نابود كردن آن مأیوس شوند.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

چرا امیرمؤمنان (علیه السلام) از همسرش دفاع نكرد؟ 2

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

احتمال شهادت حضرت زهرا علیها السلام هنگام درگیری:

دفاع از ناموس، از مسائل فطرى و مشترك میان همه انسان‌ها است؛ اما روشن است كه اگر كسى بداند كه قصد دشمن از تعرض به ناموس وى این است كه او را به واكنش وادار كنند تا به مقصود مهمتر و شوم‌ترى دست یابند؛ انسان عاقل، با تدبیر و مسلط بر نفس خویش، هرگز كارى نخواهد كرد كه دشمن به مقصودش برسد.

قصد مهاجمین به خانه وحى این بود كه امیرمؤمنان علیه السلام را به واكنش وادار كنند و با استفاده از این فرصت، ثابت كنند كه شخصى همانند علی علیه السلام براى رسیدن به حكومت دنیوى حاضر شد كه افراد زیادى را از دم شمشیر بگذراند.

و نیز اگر امیرمؤمنان علیه السلام از خود واكنش نشان مى‌داد و با آن‌ها درگیر مى‌شد، ممكن بود كه فاطمه زهرا در این درگیری‌ها كشته شود، سپس دشمنان شایع مى‌كردند كه علی علیه السلام براى به دست آوردن حكومت دنیایى، همسرش را نیز فدا كرد و در حقیقت او بود كه سبب كشتن همسرش شد؛ چنانچه در باره عمار یاسر، یار وفادار امیرمؤمنان علیه السلام چنین كردند.

هنگام ساختن مسجد مدینه، عمار یاسر برخلاف دیگران كه یك خشت برمى‌داشتند، او دو تا دو تا مى‌آورد، پیامبر اسلام او را دید، با دست مباركش، غبار را از سر و صورت نازنین عمار زدود و پس فرمود:

وَیْحَ عَمَّارٍ تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِیَةُ، یَدْعُوهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ، وَیَدْعُونَهُ إِلَى النَّار.

عمار را گروه ستمگر مى‌كشند، او آنان را به بهشت مى‌خواند وآنان او را به جهنّم.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 1، ص172، ح436، كتاب الصلاة،بَاب التَّعَاوُنِ فی بِنَاءِ الْمَسْجِدِ، و ج3، ص1035، ح 2657، الجهاد والسیر، باب مَسْحِ الْغُبَارِ عَنِ النَّاسِ فِی السَّبِیلِ، تحقیق: د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407هـ – 1987م.

صدور این روایت از رسول خدا صلى الله علیه وآله در حق عمّار قطعى بود و تمام مردم از آن آگاه بودند و نیز ثابت مى‌كرد كه معاویه و دار و دسته‌اش همان گروه نابكار هستند؛ از این رو هنگامى كه معاویه شنید عمار كشته شده و لرزه بر دل بسیارى از مردم انداخته، و این فرمایش پیغمبر اكرم صلى الله علیه وآله سر زبان‌ها افتاده است، عمرو عاص را به حضور طلبید و پس از مشورت با او شایع كردند كه علی علیه السلام او را كشته است و این گونه استدلال كردند كه چون عمار در جبهه علی وهمراه او بوده است و علی او را به جنگ فرستاده است؛ پس او قاتل عمار است.

احمد بن جنبل در مسندش مى‌نویسد:

مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ لَمَّا قُتِلَ عَمَّارُ بْنُ یَاسِرٍ دَخَلَ عَمْرُو بْنُ حَزْمٍ عَلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ فَقَالَ قُتِلَ عَمَّارٌ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِیَةُ فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَزِعًا یُرَجِّعُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى مُعَاوِیَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِیَةُ مَا شَأْنُكَ قَالَ قُتِلَ عَمَّارٌ فَقَالَ مُعَاوِیَةُ قَدْ قُتِلَ عَمَّارٌ فَمَاذَا قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَقُولُ تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِیَةُ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِیَةُ دُحِضْتَ فِی بَوْلِكَ أَوَنَحْنُ قَتَلْنَاهُ إِنَّمَا قَتَلَهُ عَلِیٌّ وَأَصْحَابُهُ جَاءُوا بِهِ حَتَّى أَلْقَوْهُ بَیْنَ رِمَاحِنَا أَوْ قَالَ بَیْنَ سُیُوفِنَا.

ابو بكر بن محمد بن عمرو بن حزم از پدرش نقل مى‌كند كه گفت: هنگامى كه عمار یاسر به شهادت رسید، عمرو بن حزم نزد عمرو عاص رفت و گفت: عمار كشته شد، رسول خدا صلى الله علیه وآله فرموده است: گروه ستمگر، عمار را مى‌كشند، عمرو عاص ناراحت شد و جمله «لا حول ولا قوة الا بالله» را مى‌گفت تا نزد معاویه رفت،‌ معاویه پرسید: چه شده است؟ گفت: عمار كشته شده است. معاویه گفت:‌ كشته شد كه شد، حالا چه شده است؟ عمرو گفت: از رسول خدا صلى الله علیه وآله شنیدم كه مى‌فرمود: عمار را گروه باغى وستمگر خواهد كشت، معاویه گفت: مگر ما او را كشته‌ایم، عمار را علی و یارانش كشتند كه او را همراه خویش وادار به جنگ كردند و او را بین نیزه‌ها و شمشیرهاى ما قرار دادند.

الشیبانی، أحمد بن حنبل أبو عبدالله (متوفای241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج4، ص199، ح 17813، ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر؛

البیهقی، أحمد بن الحسین بن علی بن موسى أبو بكر (متوفای 458هـ)، سنن البیهقی الكبرى، ج8، ص189، ناشر: مكتبة دار الباز - مكة المكرمة، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، 1414 - 1994؛

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، سیر أعلام النبلاء، ج 1، ص 420 و ص 426، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: التاسعة، 1413هـ.

هیثمى پس از نقل روایت مى‌گوید:

رواه أحمد وهو ثقة.

الهیثمی، علی بن أبی بكر (متوفای 807 هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج7، ص242، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الكتاب العربی - القاهرة، بیروت – 1407هـ.

و حاكم نیشابورى پس از نقل روایت مى‌‌گوید:

هذا حدیث صحیح على شرط الشخین ولم یخرجاه بهذه السیاقة.

این حدیث با شرائطى كه بخارى و مسلم قبول دارند، صحیح است؛‌ ولى آن‌ها به این صورت نقل نكرده‌اند.

الحاكم النیسابوری، محمد بن عبدالله أبو عبدالله (متوفای 405 هـ)، المستدرك على الصحیحین، ج2، ص155، تحقیق: مصطفى عبد القادر عطا، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت الطبعة: الأولى، 1411هـ - 1990م.

مناوى به نقل از قرطبى مى‌نویسد:

وهذا الحدیث أثبت الأحادیث وأصحّها، ولمّا لم یقدر معاویة على إنكاره قال: إنّما قتله من أخرجه، فأجابه علیّ بأنّ رسول اللّه صلى اللّه علیه وسلم إذن قتل حمزة حین أخرجه.

قال ابن دحیة: وهذا من على إلزام مفحم الذی لا جواب عنه، وحجّة لا اعتراض علیها.

این حدیث از محكم‌ترین و صحیح‌ترین احادیث است و چون معاویه قدرت بر انكارش نداشت، گفت: عمار را كسى كشت كه او را همراه خود آورده است و لذا علی (ع) در پاسخش فرمود: پس بنابراین حمزه را هم در جنگ احد پیامبر كشته است؛ چون آن حضرت بود كه حمزه را همراه خودش آورده بود.

ابن دحیه مى‌گوید: این پاسخ علی چنان كوبنده است كه حرفى براى گفتن باقى نمى‌گذارد ودلیلى است كه انتقادى بر آن نیست.

المناوی، عبد الرؤوف (متوفای: 1031هـ)، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج 6، ص 366، ناشر: المكتبة التجاریة الكبرى - مصر، الطبعة: الأولى، 1356هـ

چرا امیر المؤمنین در هیچ جنگی در زمان خلفاء شركت نكرد؟

این كه امیرمؤمنان علیه السلام شجاعترین فرد زمان خودش بود، هیچ شك و شبهه‌اى در آن نیست؛ آن قدر شجاع و دلاور بود كه شنیدن نامش خواب را از چشمان پهلوانان دشمن مى‌پراند؛ تا جایى كه عمر بن خطاب مى‌گفت:

والله لولا سیفه لما قام عمود الاسلام.

به خدا سوگند! اگر شمشیر علی علیه السلام نبود‌، عمود خیمه اسلام استوار نمى‌شد.

إبن أبی الحدید المدائنی المعتزلی، أبو حامد عز الدین بن هبة الله بن محمد بن محمد (متوفای655 هـ)، شرح نهج البلاغة، ج 12، ص 51، تحقیق محمد عبد الكریم النمری، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1418هـ - 1998م.

حتى در زمانى كه تمام یاران بی‌وفاى رسول خدا صلى الله علیه وآله در جنگ احد و حنین آن حضرت را رها و از معركه گریختند، امام علی علیه السلام پروانه وار اطراف شمع وجود پیامبر گرامى چرخید و از او دفاع مى‌كرد.

 اما چرا همان علی علیه السلام در هیچ یك از جنگ‌هاى زمان خلفاء شركت نكرد؟

همان كسى كه در زمان رسول خدا صلى الله علیه وآله در تمام نبردهاى مسلمانان علیه كفار، یهودیان و... شركت فعال داشت و پیشاپیش تمام سربازان پرچم اسلام را به دوش مى‌كشید و پهلوانان دشمن را یكى پس از دیگرى بر زمین مى‌كوبید، چه اتفاقى افتاده بود كه در زمان خلفاء در هیچ نبردى حضور نمى‌یافت؟

آیا شجاعتش را از دست داده بود، یا جنگ در ركاب خلفاء را جهاد نمى‌دانست؟ یا این كه خلفاء، بر خلاف سنت رسول خدا صلى الله علیه وآله قصد استفاده از آن حضرت را نداشتند؟

امیر المؤمنین علیه السلام بهترین تصمیم را گرفت:

امر دائر بود بین این كه امیرمؤمنان علیه السلام اساس اسلام را حفظ نماید و از حق خود بگذرد؛ یا این كه بر آن عده اندك حمله نموده و آن‌ها را از دم تیغ بگذراند و در عوض دشمنان اسلام و منافقین با استفاده از این فرصت اساس اسلام را به خطر بیندازند، امیرمؤمنان علیه السلام راه دوم را برگزید و با این فداكارى دین اسلام را براى همیشه حفظ و دشمنان اسلام را نا امید كرد و به طور قطع این تصمیم عاقلانه‌تر بوده است.

در خطبه سوم نهج البلاغه مى‌فرماید:

وَطَفِقْتُ أَرْتَئِی بَیْنَ أَنْ أَصُولَ بِیَدٍ جَذَّاءَ أَوْ أَصْبِرَ عَلَى طَخْیَةٍ عَمْیَاءَ. یَهْرَمُ فِیهَا الْكَبِیرُ وَیَشِیبُ فِیهَا الصَّغِیرُ وَیَكْدَحُ فِیهَا مُؤْمِنٌ حَتَّى یَلْقَى رَبَّهُ. فَرَأَیْتُ أَنَّ الصَّبْرَ عَلَى هَاتَا أَحْجَى. فَصَبَرْتُ وَفِی الْعَیْنِ قَذًى وَفِی الْحَلْقِ شَجًا. أَرَى تُرَاثِی نَهْباً.

در این اندیشه فرو رفته بودم كه: با دست تنها (با بى یاورى) به پا خیزم (و حق خود و مردم را بگیرم) و یا در این محیط پر خفقان و تاریكیى كه پدید آورده‏اند صبر كنم، محیطى كه: پیران را فرسوده، جوانان را پیر، و مردان با ایمان را تا واپسین دم زندگى به رنج وا مى‏دارد.

(عاقبت) دیدم بردبارى و صبر به عقل و خرد نزدیكتر است؛ لذا شكیبائى ورزیدم؛ ولى به كسى مى‏ماندم كه: خاشاك چشمش را پر كرده، و استخوان راه گلویش را گرفته، با چشم خود مى‏دیدم، میراثم را به غارت مى‏برند.

و در خطبه پنجم نهج البلاغه، هنگامى كه شخصى همانند ابوسفیان به قصد گرفتن ماهى از آب گل آلود و استفاده از موقعیت به دست آمده، نزد آن حضرت آمد و پشنهاد بیعت و جنگ با أبوبكر را داد، امام علیه السلام خطبه خواند و فرمود:

أَیُّهَا النَّاسُ شُقُّوا أَمْوَاجَ الْفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجَاةِ... أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجَنَاحٍ أَوِ اسْتَسْلَمَ فَأَرَاحَ... فَإِنْ أَقُلْ یَقُولُوا حَرَصَ عَلَى الْمُلْكِ وَإِنْ أَسْكُتْ یَقُولُوا جَزِعَ مِنَ الْمَوْتِ هَیْهَاتَ بَعْدَ اللَّتَیَّا وَالَّتِی وَاللَّهِ لابْنُ أَبِی طَالِبٍ آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْیِ أُمِّهِ. بَلِ انْدَمَجْتُ عَلَى مَكْنُونِ عِلْمٍ لَوْ بُحْتُ بِهِ لاضْطَرَبْتُمْ اضْطِرَابَ الْأَرْشِیَةِ فِی الطَّوِیِّ الْبَعِیدَةِ.

اى مردم امواج كوه پیكر فتنه‏ها را، با كشتی‌هاى نجات در هم بشكنید... (دو كس راه صحیح را پیمودند) آن كس كه با داشتن یار و یاور و نیروى كافى به پا خاست و پیروز شد، و آن كس كه با نداشتن نیروى كافى كناره‏گیرى كرد و مردم را راحت ساخت. اگر سخن گویم (و حقم را مطالبه كنم) گویند: بر ریاست و حكومت حریص است، و اگر دم فرو بندم (و ساكت نشینم) خواهند گفت از مرگ مى‏ترسد. (اما) هیهات پس از آن همه جنگ‌ها و حوادث (این گفته بس ناروا است). به خدا سوگند علاقه فرزند ابوطالب، به مرگ از علاقه طفل شیرخوار به پستان مادر بیشتر است؛ اما من از علوم و حوادثى آگاهم كه اگر بگویم همانند طناب ها در چاه‌هاى عمیق به لرزه درآئید.

چرا رسول خدا (ص) از سمیه و دیگر زنان مسلمان دفاع نکرد؟

امیرمؤمنان علیه السلام، به همان دلیل از خود واكنش نشان نداد كه رسول خدا صلى الله علیه وآله در هنگام كشته شدن سمیه، مادر عمار یاسر توسط مشركان و تعرض آن‌ها به وی، از خود واكنشى نشان نداد.

ابن حجر عسقلانى در الإصابة مى‌نویسد:

( 11342 ) سمیة بنت خباط... والدة عمار بن یاسر كانت سابعة سبعة فی الاسلام عذبها أبو جهل وطعنها فی قبلها فماتت فكانت أول شهیدة فی الاسلام... عذبها آل بنی المغیرة على الاسلام وهی تأبى غیره حتى قتلوها وكان رسول الله صلى الله علیه وسلم یمر بعمار وأمه وأبیه وهم یُعذّبون بالأبطح فی رمضاء مكة فیقول صبرا یا آل یاسر موعدكم الجنة.

سمیه دختر خباط... مادر عمار یاسر هفتمین كسى است كه اسلام آورد، ابوجهل او را اذیت مى‌كرد و آن قدر نیزه بر پایین شكمش زد تا به شهادت رسید، و او نخستین زن شهید در اسلام است. آل بنومغیره، چون مسلمان شده بود و دست بردارد نبود او را آزار و اذیت كردند؛ تا كشته شد. رسول خدا (ص)، منظره شكنجه شدن عمار و مادر و پدرش را در مكه مى‌دید و مى‌فرمود: اى خاندان یاسر! صبور باشید كه وعده‌گاه شما بهشت است.

العسقلانی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل الشافعی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ج 7، ص 712، تحقیق: علی محمد البجاوی، ناشر: دار الجیل - بیروت، الطبعة: الأولى، 1412 - 1992.

با این كه رسول خدا صلى الله علیه وآله مى‌دید كافرى همچون ابوجهل متعرض ناموس مسلمانان مى‌شود؛ ولى در عین حال هیچ واكنشى از خود نشان نمى‌داد و به آنان نیز فرمان مى‌داد كه صبر نمایند.

مگر نه این كه رسول خدا صلى الله علیه وآله غیورترین و شجاع‌ترین فرد عالم است، پس چرا از ناموس مسلمانان دفاع نكرد؟ چرا شمشیرش را برنداشت تا گردن ابوجهل را از تنش جدا كند؟

و نیز زمانى كه عمر بن خطاب، متعرض زنان مسلمان مى‌شد و آن‌ها را به خاطر اسلام آوردنشان كتك مى‌زد، چرا رسول خدا صلى الله علیه وآله از خود واكنشى نشان نمى‌داد.

ابن هشام در السیرة النبویة، مى‌نویسد:

ومر [ابوبكر] بجاریة بنى مؤمل، حی من بنى عدى بن كعب، وكانت مسلمة، وعمر بن الخطاب یعذبها لتترك الاسلام، وهو یومئذ مشرك، وهو یضربها، حتى إذا مل قال: إنی أعتذر إلیك، إنی لم أتركك إلا ملالة، فتقول: كذلك فعل الله بك.

ابوبكر مى‌دید كه كنیز مسلمان شده از بنو مؤمل از خاندان عدى بن كعب،‌ عمر او را كتك مى‌زد تا دست از اسلام بردارد و مسلمان بودن را ترك كند (چون عمر هنوز مشرك بود) آن قدر او را زد تا خسته شد، گفت: اگر تو را كتك نمى‌زنم براى این است كه خسته شده‌ام، از این جهت مرا ببخش. كنیز در پاسخ گفت: بدان كه خدا نیز این گونه با تو رفتار خواهد كرد.

الحمیری المعافری، عبد الملك بن هشام بن أیوب أبو محمد (متوفای213هـ)، السیرة النبویة، ج 2، ص 161، تحقیق طه عبد الرءوف سعد، ناشر: دار الجیل، الطبعة: الأولى، بیروت – 1411هـ؛

الشیبانی، أحمد بن حنبل أبو عبد الله (متوفای241هـ)، فضائل الصحابة، ج 1، ص 120، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ – 1983م؛

الكلاعی الأندلسی، أبو الربیع سلیمان بن موسى (متوفای634هـ)، الإكتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله والثلاثة الخلفاء، ج 1، ص 238، تحقیق د. محمد كمال الدین عز الدین علی، ناشر: عالم الكتب - بیروت، الطبعة: الأولى، 1417هـ؛

الانصاری التلمسانی، محمد بن أبی بكر المعروف بالبری (متوفای644هـ) الجوهرة فی نسب النبی وأصحابه العشرة، ج 1، ص 244؛

الطبری، أحمد بن عبد الله بن محمد أبو جعفر (متوفای694هـ)، الریاض النضرة فی مناقب العشرة، ج 2، ص 24، تحقیق عیسى عبد الله محمد مانع الحمیری، ناشر: دار الغرب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الأولى، 1996م؛

النویری، شهاب الدین أحمد بن عبد الوهاب (متوفای733هـ)، نهایة الأرب فی فنون الأدب، ج 16، ص 162، تحقیق مفید قمحیة وجماعة، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1424هـ - 2004م.

چرا رسول خدا صلى الله علیه وآله جلوى عمر را نگرفت و او را از این كار منع نكرد؟ چرا شمشیرش را برنداشت و گردن عمر را نزد؟

اهل تسنن، هر پاسخى دادند، ما نیز عین همان را در باره صبر امیرمؤمنان علیه السلام و شمشیر نكشیدن آن حضرت خواهیم داد.

چرا عثمان از زنش دفاع نكرد؟

هنگامى كه یاران رسول خدا صلى الله علیه وآله به خانه عثمان ریختند و همسر او را زده و انگشتش را قطع کردند، او از همسرش دفاع نکرد، شما از این عملکرد عثمان چه پاسخى دارید؟

 طبری،‌ در تاریخش مى‌نویسد:

وجاء سودان بن حمران لیضربه فانكبت علیه نائلة ابنة الفرافصة واتقت السیف بیدها فتعمدها ونفح أصابعها فأطن أصابع یدها وولت فغمز أوراكها وقال أنها لكبیرة العجیزة وضرب عثمان فقتله.

سودان بن حمران آمد تا او را كتك بزند، نائله دختر فرافصه (زن عثمان) خود را بر روى او انداخت، سودان شمشیر را گرفت و انگشت او را قطع كرد و سپس دست به پشت او زد و گفت: عجب پشت بزرگى دارد، سپس عثمان را زد و كشت.

الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای310)، تاریخ الطبری، ج 2، ص 676، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت.

همچنین ابن أثیر در الكامل فى التاریخ مى‌نویسد:

وجاء سودان لیضربه فأكبت علیه امرأته واتقت السیف بیدها فنفح أصابعها فأطن أصابع یدیها وولت فغمز أوراكها وقال أنها لكبیرة العجز وضرب عثمان فقتله.

الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد (متوفای630هـ) الكامل فی التاریخ، ج 3، ص 68، تحقیق عبد الله القاضی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة الثانیة، 1415هـ.

ابن كثیر دمشقى سلفى مى‌نویسد:

ثم تقدم سودان بن حمران بالسیف فمانعته نائلة فقطع أصابعها فولت فضرب عجیزتها بیده وقال: أنها لكبیرة العجیزة. وضرب عثمان فقتله.

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، البدایة والنهایة، ج 7، ص 188، ناشر: مكتبة المعارف – بیروت.

چرا عثمان از زنش دفاع نكرد، مگر نه این كه او مرد بود، غیرت داشت و باید از زنش دفاع مى‌كرد؟ پس چرا هیچ واكنشى از خود نشان نداد و حاضر شد كه ببیند یاران رسول خدا به همسر او اهانت كرده و متعرض همسر او شوند؟

چرا عمر از زنش دفاع نكرد؟

اهل سنت اصرار دارند كه امّ‌كلثوم دختر امیر مؤمنان علیه السلام همسر عمر بوده است؛ اما مى‌بینیم كه هنگامى كه مغیرة بن شعبه اهانت زشتى به امّ‌كلثوم كرده و او را با امّ‌جمیل، زنا كار مشهور عرب تشبیه و قیاس مى‌‌كند،‌ عمر هیچ عكس العملى از خود نشان نمى‌دهد.

ابن خلكان در وفیات الأعیان مى‌نویسد:

ثم إن أم جمیل وافقت عمر بن الخطاب رضی الله عنه بالموسم والمغیرة هناك فقال له عمر أتعرف هذه المرأة یا مغیرة قال نعم هذه أم كلثوم بنت علی فقال له عمر أتتجاهل علی والله ما أظن أبا بكرة كذب علیك وما رأیتك إلا خفت أن أرمى بحجارة من السماء.

ام جمیل (كسى كه سه نفر شهادت دادند مغیره با او زنا كرده است، و به خاطر امتناع شاهد چهارم از شهادت، از حد رهایى یافت) در حج، با عمر همراه شده و مغیره نیز در آن زمان در مكه بود. عمر به مغیره گفت: آیا این زن را مى‌شناسی؟

مغیره در پاسخ گفت: آرى این امّ‌كلثوم دختر علی است!

عمر گفت: آیا خودت را به بى خبرى مى‌زنى؟ قسم به خدا من گمان مى‌كنم كه ابوبكرة‌ در باره تو دروغ نگفته است؛ و هر زمان كه تو را مى‌بینم مى‌ترسم كه از آسمان سنگى بر سر من فرود آید!

إبن خلكان، أبو العباس شمس الدین أحمد بن محمد بن أبی بكر (متوفای681هـ)، وفیات الأعیان و انباء أبناء الزمان، ج6، ص366، تحقیق احسان عباس، ناشر: دار الثقافة - لبنان.

و ابوالفرج اصفهانى مى‌نویسد:

حدثنا ابن عمار والجوهری قالا حدثنا عمر بن شبة قال حدثنا علی بن محمد عن یحیى بن زكریا عن مجالد عن الشعبی قال كانت أم جمیل بنت عمر التی رمی بها المغیرة بن شعبة بالكوفة تختلف إلى المغیرة فی حوائجها فیقضیها لها قال ووافقت عمر بالموسم والمغیرة هناك فقال له عمر أتعرف هذه قال نعم هذه أم كلثوم بنت علی فقال له عمر أتتجاهل علی والله ما أظن أبا بكرة كذب علیك وما رأیتك إلا خفت أن أرمى بحجارة من السماء.

ام جمیل همان كسى است كه مغیره را به زناى با او متهم كردند و در كوفه به نزد مغیره رفته و كارهاى او را انجام مى‌داد! این زن در زمان حج با مغیره و عمر همراه شد. عمر به مغیره گفت: آیا این زن را مى‌شناسى؟ پاسخ داد: آرى این امّ‌كلثوم دختر علی است!

عمر گفت‌: آیا در مقابل من خود را به بی‌خبرى مى‌زنی؟ قسم به خدا من گمان ندارم كه ابوبكرة در باره تو دروغ گفته باشد! و تو را نمى‌بینم، مگر آنكه مى‌ترسم از آسمان سنگى بر سر من فرود آید!

الأصبهانی، أبو الفرج (متوفای356هـ)، الأغانی، ج 16، ص 109، تحقیق: علی مهنا وسمیر جابر، ناشر: دار الفكر للطباعة والنشر - لبنان.

زنا كردن مغیره با امّ‌جمیل، مشهور و معروف و امّ‌جمیل به بدكاره بودن شهره شهر و انگشت نماى عام و خاص بود. چرا هنگامى كه مغیرة بن شعبه، دختر رسول خدا را با چنین زنى زناكارى مقایسه مى‌كند، خلیفه دوم او را مجازات نمى‌كند؟

اهل تسنن از این مطلب هر پاسخى دادند، ما نیز همان پاسخ را به آن‌ها خواهیم داد.


 

موفق باشید

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)




نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

آیا روایت «وأنت خلیفتى من بعدی» با سند معتبر در منابع اهل سنت نقل شده است؟

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

پاسخ:

روایات متعددى با این مضمون در منابع اهل سنت با سند‌هاى معتبر نقل شده است كه ما در این مقاله تنها به یك روایت اشاره و سند آن را تصحیح خواهیم كرد.

عمرو بن أبى عاصم در كتاب السنة خود مى‌نویسد:

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا یَحْیَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ یَحْیَى بْنِ سُلَیْمٍ أَبِی بَلْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَیْمُونٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): ...

وَخَرَجَ النَّاسُ فِی غَزْوَةِ تَبُوكَ، فَقَالَ عَلِیٌّ: أَخْرُجُ مَعَكَ، قَالَ: «لا»، قَالَ: فَبَكَى، قَالَ: «أَفَلا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى، إِلا أَنَّكَ لَسْتَ بِنَبِیٍّ، وَأَنْتَ خَلِیفَتِی فِی كُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ بَعْدِی».

ابن عباس از رسول خدا (ص) نقل مى‌كند كه مردم به جنگ تبوك رفتند، على (ع) به رسول خدا (ص) عرض كرد، من هم با شما خارج شوم؟ فرمود: خیر . ابن عباس گفت: پس على (ع) گریه كرد. رسول خدا فرمود: آیا راضى نمى‌شوى كه منزلت تو براى من همانند منزلت هارون براى موسى باشد، جز این كه تو پیامبر نیستى و این كه تو بعد از من ، جانشین من در میان همه مؤمنان هستی؟

الشیبانی، عمرو بن أبی عاصم الضحاك (متوفاى287هـ)، السنة، ج 2، ص603 ، تحقیق: محمد ناصر الدین الألبانی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الأولى، 1400هـ.

نسائى در خصائص امیرمؤمنان علیه السلام، با همان سند و با این تعبیر نقل كرده است:

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ: حَدَّثَنَا یَحْیَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْوَضَّاحُ ، وَهُوَ أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا یَحْیَى، قَالَ: حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَیْمُونٍ، قَالَ: " إِنِّی لَجَالِسٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ... .

وَخَرَجَ بِالنَّاسِ فِی غَزْوَةِ تَبُوكَ، فَقَالَ عَلِیٌّ: أَخْرُجُ مَعَكَ؟ فَقَالَ: لا، فَبَكَى، فَقَالَ: أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى، إِلا أَنَّكَ لَسْتَ بِنَبِیٍّ؟ ثُمَّ قَالَ: أَنْتَ خَلِیفَتِی، یَعْنِی فِی كُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ بَعْدِی.

النسائی، ابوعبد الرحمن أحمد بن شعیب بن علی (متوفاى303 هـ)، خصائص امیرمؤمنان علی بن أبی طالب، ج 1، ص50 ، تحقیق: أحمد میرین البلوشی، ناشر: مكتبة المعلا - الكویت الطبعة: الأولى، 1406 هـ.

<!--[if !supportLists]--><!--[endif]-->بررسی سند روایت:

<!--[if !supportLists]--> <!--[endif]-->محمد بن المثنى :

از روات بخارى، مسلم و سایر صحاح سته، ذهبى او را این چنین مى‌ستاید:

محمد بن المثنى أبو موسى العنزی الحافظ عن بن عیینة وعبد العزیز العمی وعنه الجماعة وأبو عروبة والمحاملی ثقة ورع مات 252 ع .

محمد بن موسى، حافظ (كسى كه یك صد هزار حدیث حفظ است)، ثقه و پرهیزگار بود.

الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفاى 748 هـ)، الكاشف فی معرفة من له روایة فی الكتب الستة، ج2 ص214، رقم: 5134 ، تحقیق محمد عوامة، ناشر: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، مؤسسة علو - جدة، الطبعة: الأولى، 1413هـ - 1992م.

ابن حجر در باره او مى‌گوید:

محمد بن المثنى بن عبید العنزی بفتح النون والزای أبو موسى البصری المعروف بالزمن مشهور بكنیته وباسمه ثقة ثبت من العاشرة وكان هو وبندار فرسی رهان وماتا فی سنة واحدة ع .

محمد بن المثنى، ثقه و استوار بود.

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفاى852هـ)، تقریب التهذیب، ج1 ص505، رقم: 6264 ، تحقیق: محمد عوامة، ناشر: دار الرشید - سوریا، الطبعة: الأولى، 1406 - 1986.

<!--[if !supportLists]-->یحیى بن حماد:

از روات بخارى، مسلم و سایر صحاح سته، ذهبى در شرح حال او مى‌نویسد:

یحیى بن حماد الشیبانی مولاهم ختن أبی عوانة وراویته له عن عكرمة بن عمار وشعبة وعنه البخاری والدارمی والكدیمی ثقة متأله توفی 215 خ م ت س ق

یحیى بن حماد از عكرمه بن عمار و شعبه روایت شنیده و بخارى، دارمى و كدیمى از او نقل كرده، مورد اعتماد و خدا شناس بود.

الكاشف ج2 ص364، رقم: 6158

ابن حجر عسقلانى مى‌گوید:

یحیى بن حماد بن أبی زیاد الشیبانی مولاهم البصری ختن أبی عوانة ثقة عابد من صغار التاسعة مات سنة خمس عشرة خ م خد ت س ق .

یحیى بن حماد، مورد اعتماد و عابد بود.

تقریب التهذیب ج1 ص589، رقم:‌7535

<!--[if !supportLists]-->أَبُو عَوَانَةَ، وضّاح بن عبد الله

از روات، بخارى، مسلم و سایر صحاح سته، ذهبى او را «ثقه» و «متقن» مى‌داند:

وضاح بن عبد الله الحافظ أبو عوانة الیشكری مولى یزید بن عطاء سمع قتادة وابن المنكدر وعنه عفان وقتیبة ولوین ثقة متقن لكتابه توفی 176 ع

الذهبی الشافعی، شمس الدین ابوعبد الله محمد بن أحمد بن عثمان (متوفاى 748 هـ)، الكاشف فی معرفة من له روایة فی الكتب الستة، ج2 ص349، رقم:6049، تحقیق محمد عوامة، ناشر: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، مؤسسة علو - جدة، الطبعة: الأولى، 1413هـ - 1992م.

ابن حجر نیز مى‌نویسد:

وضاح بتشدید المعجمة ثم مهملة الیشكری بالمعجمة الواسطی البزاز أبو عوانة مشهور بكنیته ثقة ثبت من السابعة مات سنة خمس أو ست وسبعین ع

وضاح، ثقه، استوار و از طبقه هفتم روات بود.

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل (متوفاى852هـ)، تقریب التهذیب،ج1، ص580، رقم: 7407، تحقیق: محمد عوامة، ناشر: دار الرشید - سوریا، الطبعة: الأولى، 1406 - 1986.

<!--[if !supportLists]--> <!--[endif]-->أَبِو بَلْجٍ، یحیى بن سلیم بن بلج:

مزى در تهذیب الكمال مى‌نویسد:

أبو بلج الفزاری الواسطی، ویُقال: الكوفی، وهو الكبیر، اسمه: یحیى بن سلیم بن بلج...

قال إسحاق بن منصور، عن یحیى بن مَعِین: ثقة. وكذلك قال محمد بن سعد، والنَّسَائی، والدار قطنی. وقَال البُخارِیُّ: فیه نظر. وَقَال أبو حاتم: صالح الحدیث، لا بأس به.

ابوبلج فزارى، اسحاق بن منصور از یحیى بن معین نقل كرده است كه او «ثقه» است، همچنین محمد بن سعد، نسائى و دارقطنى او را توثیق كرده‌اند. بخارى گفته: در او اشكال است، ابوحاتم گفته: حدیثش صالح است و در خود او اشكالى نیست.

المزی، ابوالحجاج یوسف بن الزكی عبدالرحمن (متوفاى742هـ)، تهذیب الكمال،ج33، ص162، تحقیق: د. بشار عواد معروف، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1400هـ – 1980م.

ذهبى در كتاب الكاشف در باره او مى‌نویسد:

أبو بلج الفزاری یحیى بن سلیم أو بن أبی سلیم عن أبیه وعمرو بن میمون الأودی وعنه شعبة وهشیم وثقه بن معین والدارقطنی وقال أبو حاتم لا بأس به وقال البخاری فیه نظر 4

یحیى بن سلیم، یحیى بن معین و دارقطنى او را توثیق كرده‌اند،‌ ابوحاتم گفته: اشكالى در او نیست و بخارى گفته: در او اشكالى است.

الكاشف ج2 ص414، رقم:6550

و ابن حجر در لسان المیزان مى‌گوید:

یحیى بن سلیم ان أبو بلج الفزاری عن عمرو بن میمون وعنه شعبة وهشیم وثقه بن معین والنسائی والدارقطنی.

یحیى بن معین، نسائى و دارقطنى او را توثیق كرده‌اند.

لسان المیزان ج7 ص432، رقم:5209

و در تقریب التهذیب او را صدوق دانسته؛ اما گفته است كه برخى وقت‌ها اشتباه مى‌كرده:

أبو بلج بفتح أوله وسكون اللام بعدها جیم الفزاری الكوفی ثم الواسطی الكبیر اسمه یحیى بن سلیم أو بن أبی سلیم أو بن أبی الأسود صدوق ربما أخطأ من الخامسة 4

ابو بلج، بسیار راستگو است؛ ولى گاهى اشتباه مى‌كرده است.

تقریب التهذیب ج1 ص625، رقم: 8003.

بدیهى است كه جمله بخارى «فیه نظر»، نمى‌تواند در برابر توثیقات بزرگان علم رجال اهل سنت، تضعیف محسوب شود و به صحت روایت ضرر بزند؛ چرا كه بزرگانى همچون یحیى بن معین، دارقطنى، نسائى، محمد بن سعد و ابن أبى حاتم او را توثیق كرده‌اند و تضعیف بخارى در برابر توثیقات این بزرگان تاب مقاومت ندارد؛ چنانچه بدر الدین عینى در باره روایتى كه از ابوالمنیب عبید الله بن عبد الله نقل شده است مى‌گوید:

فإن قلت: فی إسناده أبو المنیب عبید الله بن عبد الله، وقد تكلم فیه البخاری وغیره. قلت: قال الحاكم: وثقه ابن معین، وقال ابن أبی حاتم: سمعت أبی یقول: هو صالح الحدیث، وأنكر على البخاری إدخاله فی الضعفاء، فهذا ابن معین إمام هذا الشأن وكفى به حجة فی توثیقه إیاه.

اگر بگویى كه در سند آن ابو المنیب عبید الله بن عبد الله است كه بخارى و دیگران به او اشكال گرفته‌اند، مى‌گویم: حاكم گفته كه ابن معین او را توثیق كرده، ابوحاتم گفته كه از پدرم شنیدم كه مى‌گفت: او صالح الحدیث است؛ اما بخارى منكر شده و او را در زمره ضعفاء آورده است؛ اما یحیى بن معین، پیشواى این كار (علم رجال) است، براى حجیت روایت، توثیق او، توسط یحیى بن معین كفایت مى‌كند.

العینی الغیتابی الحنفی، بدر الدین ابومحمد محمود بن أحمد (متوفاى 855هـ)، عمدة القاری شرح صحیح البخاری،ج7، ص11، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

وضعیت یحیى بن سلیم نیز تقریبا به همین صورت است، بخارى او را تضعیف كرده‌ ـ البته اگر بگوییم كه «فیه نظر» تضعیف باشد ـ؛‌ اما یحیى بن معین و دیگر ائمه رجال اهل سنت او را توثیق كرده‌اند؛ پس بر طبق گفته آقاى بدر الدین عینى، تضعیف بخارى ارزشى ندارد و تنها توثیق یحیى بن معین، براى اثبات حجیت روایت كفایت مى‌كند.

حتى اگر فرض كنیم كه اشكال بخارى تأثیر گذار باشد، بازهم روایت از حجیت ساقط نمى‌شود و حد اكثر یحیى بن سلیم مى‌شود «مختلف فیه» و روایت «مختلف فیه» از دیدگاه اهل سنت، دست‌كم داراى درجه «حسن» است و روایت حسن نیز از دیدگاه آن‌ها حجت است و در حجیت با روایت صحیح تفاوتى ندارد.

<!--[if !supportLists]--> <!--[endif]-->عَمْرِو بْنِ مَیْمُونٍ

از روات بخارى، مسلم و سایر صحاح سته:

عمرو بن میمون الأودی عن عمر ومعاذ وعنه زیاد بن علاقة وأبو إسحاق وابن سوقة كثیر الحج والعبادة وهو راجم القردة مات 74 ع

عمرو بن میمیون، زیاد به حج مى‌رفت و اهل عبادت بود، او همان كسى است كه میمون را سنگسار كرد.

الكاشف ج2 ص89، رقم: 4237

عمرو بن میمون الأودی أبو عبد الله ویقال أبو یحیى مخضرم مشهور ثقة عابد نزل الكوفة مات سنة أربع وسبعین وقیل بعدها ع.

عمرو بن میمون كه به او أبویحیى گفته مى‌شود، مخضرم (كسى كه زمان جاهلیت و اسلام را درك كرده)، مشهور، مورد اعتماد و اهل عبادت بود.

تقریب التهذیب ج1 ص427، رقم:5122.

قضیه سنگسار كردن میمون در جاهلیت را بخارى در صحیح خود نقل كرده است:

حدثنا نُعَیْمُ بن حَمَّادٍ حدثنا هُشَیْمٌ عن حُصَیْنٍ عن عَمْرِو بن مَیْمُونٍ قال رأیت فی الْجَاهِلِیَّةِ قِرْدَةً اجْتَمَعَ علیها قِرَدَةٌ قد زَنَتْ فَرَجَمُوهَا فَرَجَمْتُهَا مَعَهُمْ.

نعیم بن حماد از هشیم بن حصین از عمرو بن میمون روایت کرده است که وی گفت: در جاهلیت، میمونی را دیدم که زنا کرده بود، پس گروهی از میمون ها دور وی جمع شده و او را سنگسار کردند؛ من نیز به همراه ایشان او را سنگسار کردم !!!

البخاری الجعفی، ابوعبدالله محمد بن إسماعیل (متوفاى256هـ)، صحیح البخاری،ج3، ص1397، ح3636، کتاب مناقب الأنصار، باب القسامة فی الجاهلیة، تحقیق د. مصطفی دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

<!--[if !supportLists]--> <!--[endif]-->ابْنِ عَبَّاسٍ

صحابى.

حتى البانى وهابى در كتاب ظلال الجنة، ، ج2، ص 337، ح1188، آن را «حسن» دانسته است.

بنابراین سند این روایت اشكالى ندارد و ثابت مى‌كند كه رسول خدا صلى الله علیه وآله، براى امیرمؤمنان علیه السلام از جمله «وَأَنْتَ خَلِیفَتِی فِی كُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ بَعْدِی» استفاده كرده است.

این جمله اشكالات متعددى را دفع مى‌كند؛ از جمله این كه:

هر وقت شیعه‌اى به روایت منزلت استناد كند، فورا اهل سنت اشكال مى‌كنند كه هارون كه بعد از حضرت موسى علیهما السلام، خلیفه نبوده است؛ پس على علیه السلام نیز خلیفه نیست.

در جواب باید گفت: بلى، رسول خدا صلى الله علیه وآله نیز قطعا مى‌دانسته است هارون بعد از موسى زنده و خلیفه بعد از آن حضرت نبوده، از این رو، در این روایت تصریح كرده است كه امیرمؤمنان علیه السلام تمام مقامات حضرت هارون را دارد ؛ جز این كه بین هارون و امیرمؤمنان، دو تفاوت وجود دارد :

الف: امیرمؤمنان، پیامبر نیست و هارون پیامبر بوده؛

ب: هارون قبل از موسى از دنیا رفت و خلیفه بعد از او نشد؛ اما امیرمؤمنان علیه السلام بعد من زنده است و جانشین من خواهد بود.

بنابراین، اشكال با جمله «وَأَنْتَ خَلِیفَتِی فِی كُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ بَعْدِی» به راحتى دفع مى‌شود.

 

موفق باشید


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

باید تخریب قبور بقیع را محکوم کنیم

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

 
تخریب قبور بقیع که حدود 88 سال پیش انجام شد نیز از جمله این تلاش ها بوده که به نتیجه خود دست نیافت. آنان با این کار به دنبال از بین بردن قبور امام حسن، امام سجاد، امام باقر و امام صادق بودند اما به هدف خود دست نیافتند.

به گزارش شیعه آنلاین، آیت الله سید "هادی مدرسی" از علمای سرشناس شیعیان عراق به مناسبت هشتم شوال، سالروز تخریب قبرستان بقیع، طی اظهاراتی گفت: همه باید تخریب قبور بقیع را محکوم کنیم.

وی در ادامه افزود: از اولین روزهای آغاز رسالت دین مبین اسلام، گروه های مشرک و منافق به دنبال نابودی خط اصیل امت اسلامی بودند و برای تحریف مسیر رسالت تلاش کرده اند اما هیچ گاه به هدف خود دست نیافتند.

سید "هادی مدرسی" همچنین گفت: تخریب قبور بقیع که حدود 88 سال پیش انجام شد نیز از جمله این تلاش ها بوده که به نتیجه خود دست نیافت. آنان با این کار به دنبال از بین بردن قبور امام حسن، امام سجاد، امام باقر و امام صادق بودند اما به هدف خود دست نیافتند.

این عالم شیعی افزود: اکنون که در سالروز تخریب قبور بقیع به سر می بریم، باید همه ما و مسلمانان جهان آن جنایت وحشیانه را محکوم کنیم و خواستار بازسازی آن باشیم.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

توطئه آل‌سعود برای محو میراث مکه و مدینه

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

صحبت مسئولان سعودی از طرح های توسعه طلبانه، دروغ محض است؛ زیرا این طرح ها باید اصلاح زیرساخت ها را در شهرهای مکه و مدینه نیز شامل شود، این درحالیست که هنوز مشکلات زیادی در زمینه شبکه آب و فاضلاب و تامین آب آشامیدنی دراین شهرها وجود دارد.

به گزارش شیعه آنلاین، یک کارشناس سیاسی عربستان درباره طرح های مسئولان سعودی برای از بین بردن میراث اسلامی در شهرهای مکه و مدینه هشدار داد.

"فؤاد ابراهیم" در مصاحبه با شبکه العالم گفت: بدون شک امروزه شاهد جنایت‌هایی علیه آثار اسلامی در شهرهای مکه مکرمه و مدینه منوره هستیم و طرحی سازماندهی شده برای از بین بردن این آثار و به طور کلی آثار و تاریخ مسلمانان وجود دارد.

وی گفت: صحبت مسئولان سعودی از طرح های توسعه طلبانه، دروغ محض است؛ زیرا این طرح ها باید اصلاح زیرساخت ها را در شهرهای مکه و مدینه نیز شامل شود، این درحالیست که هنوز مشکلات زیادی در زمینه شبکه آب و فاضلاب و تامین آب آشامیدنی دراین شهرها وجود دارد.

وی توسعه را منحصر به طرح های تجاری دانست که شاهزادگان آل‌سعود آن را با هدف استفاده اقتصادی در جایگاه مسجدالحرام و مسجد نبوی اجرا می کنند.

وی گفت: نبود موانع قانونی و نیز مخالفت‌های مردمی و اسلامی و حتی بین‌المللی در زمینه اجرای طرح های مربوط به از بین بردن آثار اسلامی در شهرهای مکه و مدینه منوره ، باعث شده است که مسئولان سعودی به اجرای این طرح‌ها ادامه دهند.

فؤاد ابراهیم با تاکید بر لزوم بازنگری در سرپرستی و نظارت خاندان سعودی بر اماکن مقدس در حجاز گفت: اکنون به مرحله ای رسیده‌ایم که حتی احتمال تخریب مسجدالحرام نیز در راستای طرح‌های فعلی مسئولان سعودی که به نام توسعه اجرا می‌شود، وجود دارد.

کارشناس مسائل سیاسی عربستان درباره وجود طرح هایی برای خارج کردن مقبره پیامبر اسلام (ص) از مسجد نبوی و تخریب قبة الخضراء(گنبد سبز) که بن عثیمین از طرف علمای وهابیت آن را تصریح کرده است، هشدار داد.

وی درباره میزان تاثیر پذیری عربستان از بهارعربی گفت: احتمال اینکه عربستان هم دستخوش تحولات شود، وجود دارد و آنچه باعث شده است این کشور تاکنون در برابر اعتراض‌ها مصون بماند، توانایی این کشور برای به دست آوردن فرصت بیشتر است.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

استفاده از بمب ممنوعه علیه مردم بحرین

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

 
جریان مردمی از آغاز از هرگونه ورود به گفت وگوهای بیهوده با رژیم خودداری کرد و با مخالفت مطلق با مذاکره و میانجی گری های مطرح شده برای گفت وگوها از مخالفان دولت و گروه های سیاسی در این زمینه پیشی گرفت.

به گزارش شیعه آنلاین، فعال سیاسی بحرینی با اشاره به استفاده از بمب های شبیه ناپالم علیه تظاهرکنندگان بحرینی،از اقدام آمریکا و دیگر کشورهای غربی برای صادرات انواع بمب های حاوی گازهای ممنوعه به بحرین پرده برداشت.

کریم محروس روز سه شنبه در مصاحبه با شبکه خبری العالم اظهار داشت: خطرناک ترین این بمب ها، بمب هایی است که بحرینی ها از آن به عنوان پودر زرد یاد می کنند.

وی تصریح کرد: این بمب ها حاوی ماده ای شبیه ماده موجود در بمب ممنوعه ناپالم است. با این تفاوت که در آن بنزین و برخی مواد دیگر وجود ندارد.

محروس اظهار داشت: این بمب ها بسیار خطرناک هستند. زیرا در آنها مواد آتش زایی وجود دارد که به مدت 12 ساعت به سوختن ادامه می دهد. همچنین آثار آن چندین ساعت بر روی انسان باقی می ماند.

این فعال بحرینی افزود: آمریکا و انگلیس منبع اصلی واردات این بمب ها به بحرین هستند. همچنین برزیل نیز برخی مواد خطرناک را به بحرین صادر می کند که بر روی دستگاههای تنفسی و عصبی انسان تأثیر مخربی دارد و باعث ابتلای افراد به بیماری های مزمن می شود.

محروس خاطرنشان کرد: آمریکا نه تنها این بمب های خطرناک بلکه دیگر انواع سلاح ها را نیز در اختیار رژیم آل خلیفه قرار می دهد بلکه در ترسیم سیاست امنیتی رژیم آل خلیفه برای مقابله با تظاهرات مسالمت آمیز مردم نقش موثری دارد.

ناپالم بمبی است آتش‌زا که آن را می توان با درنظر گرفتن محتویات امروزه اش جنگ‌افزار شیمیایی نامید.

ناپالم عموما متشکل است از بنزین یا نفت است، بعلاوه مواد افزودنی که به این مایعات سوزنده خاصیت ژلاتینی و چسبندگی می‌دهند.

این مواد "آرام سوز" و چسبنده، بدنه اجسام (یا انسان) را به تدریج و به طرز فجیعی می‌سوزانند. چند قطره از مایع بمب ناپالم کافی است تا جسمی در ابعاد تقریبا دو متر مکعب را بتوان نابود کرد.

مواد ناپالم "هیدروفوب" (ضد آب) هستند و آتش ناپالم را نمی‌توان به راحتی با آب خاموش کرد. ناپالم قادر است بدون تماس مستقیم نیز با حرارتی بین 800 تا 1200 درجه سانتی گراد اجسام را نابود کند.

محروس فعال سیاسی بحرینی در ادامه درباره به بن بست رسیدن گفت وگوها با رژیم آل خیلفه گفت: جریان مردمی از آغاز از هرگونه ورود به گفت وگوهای بیهوده با رژیم خودداری کرد و با مخالفت مطلق با مذاکره و میانجی گری های مطرح شده برای گفت وگوها از مخالفان دولت و گروه های سیاسی در این زمینه پیشی گرفت.

محروس اظهار داشت: ملت بحرین در زمینه تلاش برای سرنگونی رژیم دیکتاتوری آل خلیفه دستاوردهای خوبی داشته است و امکان ندارد که از جایگاه کنونی خود عقب نشینی کند.



نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

استدلال به «غیرت عرب» برای انكار شهادت حضرت زهرا (س) 1

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

طرح شبهه:

با بررسى سطحى در فرهنگ عرب به این نکته پى خواهیم برد که عرب‌ها بیش از هر قوم و ملتى نسبت به زنان، سخت داراى غیرت بودند و زیر بار ننگ و عار نمى‌‌رفتند؛ تا جائى كه یك یهودى از قبیله بنى قینقاع را به خاطر اهانت به زن مسلمان كشتند و...

با این وجود چگونه مى‌توان پذیرفت كه عمر بن خطاب یك زن را؛ آن هم فاطمه زهرا، جگر گوشه رسول خدا (ص) را كتك زده باشد و مردم با غیرت عرب هیچ واكنشى از خود نشان نداده باشند!

نقد و بررسی:

عرب جاهلی و ارزش زن:

یكى از خصلت‌هاى عرب جاهلى بدون تردید زنده به گور كردن دختران بود كه هم قرآن بر آن صحه گذاشته است وهم شواهد زنده تاریخى آن را تأیید مى‌كند.

اكنون سؤال ما این است كه این غیرتى كه شما آن را با آب و تاب نقل مى‌كنید، هنگام دفن دخترانشان كجا رفته بود؟ خداوند كریم با یادآورى این قضیه تلخ مى‌فرماید:

وَإِذَا الْمَوْءُدَةُ سُئلَت‏. بِأَىّ‏ِ ذَنبٍ قُتِلَت‏. تكویر / 8 و 9.

و در آن هنگام كه از دختران زنده به گور شده سؤال شود: به كدامین گناه كشته شدند؟!.

محمد بن جریر طبرى در تفسیرش مى‌نویسد:

حدثنا بشر، قال: ثنا یزید، قال: ثنا سعید، عن قتادة وإذا الموؤودة سئلت: هی فی بعض القراءات: سألت بأی ذنب قتلت؟ لا بذنب، كان أهل الجاهلیة یقتل أحدهم ابنته، ویغذو كلبه، فعاب الله ذلك علیهم.

مردم زمان جاهلیت دخترانشان را مى‌كشتند و سگها را پرورش مى‌دادند، خداوند این عمل را براى آن‌ها زشت شمرده است.

الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای 310هـ)، جامع البیان عن تأویل آی القرآن، ج 30، ص 72، ناشر: دار الفكر، بیروت – 1405هـ

قرطبى مى‌نویسد:

 قوله تعالى: وإذا الموؤودة سئلت. بأی ذنب قتلت الموؤودة المقتولة، وهی الجاریة تدفن وهی حیة، سمیت بذلك لما یطرح علیها من التراب، فیوءودها أی یثقلها حتى تموت.

موؤودة، به معناى كشته شده است كه كنایه از دختران زنده به گور شده مى‌باشد و به این جهت این نام را بر آن گذاشته‌اند كه آن قدر خاك روى بدنشان مى‌ریختند تا سنگین شوند و بمیرند.

الأنصاری القرطبی، أبو عبد الله محمد بن أحمد (متوفای671، الجامع لأحكام القرآن، ج 19، ص 232، ناشر: دار الشعب – القاهرة.

ابن كثیر سلفى دمشقى مى‌نویسد:

وإذا الموؤودة سئلت بأی ذنب قتلت " وقد كانوا أیضا یقتلون الأولاد من الاملاق وهو الفقر أو خشیة الاملاق أن یحصل لهم فی تلف المال.

مردم زمان جاهلیت گاهى از ترس فقر فرزندانشان را مى‌كشتند و یا این كه مى‌ترسیدند با كمبود آذوقه روبرو شوند، فرزندانشان را مى‌كشتند.

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 2، ص 181، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

و نیز مى‌نویسد:

والموؤدة: هی التی كان أهل الجاهلیة یدسونها فی التراب كراهیة البنات.

موؤوده، همان دختران زنده به گور شده‌اى هستند كه مردم جاهلى انجام مى‌دادند؛ چون از فرزند دختر بدشان مى‌آمد.

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 4، ص 478، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

و در ادامه این داستان را نقل مى‌كند:

قال قدم قیس بن عاصم على رسول الله صلى الله علیه وسلم فقال یا رسول الله: إنی وأدت اثنتی عشرة ابنة لی فی الجاهلیة أو ثلاث عشرة قال " أعتق عددهن نسما.

قیس بن عاصم بر رسول خدا (ص) وارد شد و گفت: اى رسول خدا! من در زمان جاهلیت دوازده یا سیزده دختر از دخترانم را زنده به گور كردم. پیامبر خدا (ص) فرمود: باید به تعداد آنان بنده آزاد كنی.

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 4، ص 479، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

كتك زدن و ربودن لباس دختران رسول خدا در كربلا:

همان اعرابى كه این همه از غیرت آن‌ها تعریف و تمجید مى‌شود و غیرت آنان را مانع كتك زدن دختران و زنان مى‌دانند، در حادثه خونین سال 61هجری، ودر قضیه شهادت ریحانة الرسول امام حسین علیه السلام در سرزمین كربلا، دختران رسول خدا صلى الله علیه وآله را با فجیع‌ترین وضع كتك ‌زدند.

آیا در این فاجعه غمناك چیزى به نام غیرت در میان اعراب وجود نداشت، یا در زمان كتك زدن دختران رسول خدا صلى الله علیه وآله فراموش كرده بودند كه عرب هستند و غیرتشان باید مانع كتك زدن زنان و دختران شود؟!

شیخ صدوق رضوان الله تعالى علیه به نقل از فاطمه دختر امام حسین علیه السلام مى‌نویسد:

قَالَ دَخَلَتِ الْغَانِمَةُ [الْعَامَّةُ] عَلَیْنَا الْفُسْطَاطَ وَأَنَا جَارِیَةٌ صَغِیرَةٌ وَفِی رِجْلِی خَلْخَالانِ مِنْ ذَهَبٍ فَجَعَلَ رَجُلٌ یَفُضُّ الْخَلْخَالَیْنِ مِنْ رِجْلِی وَهُوَ یَبْكِی فَقُلْتُ مَا یُبْكِیكَ یَا عَدُوَّ اللَّهِ فَقَالَ كَیْفَ لا أَبْكِی وَأَنَا أَسْلُبُ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ فَقُلْتُ لا تَسْلُبْنِی قَالَ أَخَافُ أَنْ یَجِی‏ءَ غَیْرِی فَیَأْخُذَهُ قَالَتْ وَانْتَهَبُوا مَا فِی الْأَبْنِیَةِ حَتَّى كَانُوا یَنْزِعُونَ الْمَلاحِفَ عَنْ ظُهُورِنَا.

فاطمه دختر امام حسین علیه السلام مى‌گوید: غارتگران به خیمه ما هجوم كردند و من دختر خردسالى بودم و خلخال طلا به پایم بود. مردى آن‌ها را مى‏ربود و مى‏گریست، گفتم: دشمن خدا چرا گریه مى‌كنى؟ گفت:‏ چرا گریه نكنم كه دختر رسول خدا را غارت مى‌كنم. گفتم: مرا واگذار. گفت: مى‌ترسم دیگرى آن را برباید. فرمود: هر چه در خیمه‏هاى ما بود غارت كردند تا اینكه چادر از سر ما برداشتند.

الصدوق، أبو جعفر محمد بن علی بن الحسین (متوفای381هـ)، الأمالی، ص229، تحقیق و نشر: قسم الدراسات الاسلامیة - مؤسسة البعثة مركز الطباعة والنشر فی مؤسسة البعثة، الطبعة: الأولى، 1417هـ.

حمید بن مسلم، یكى از شاهدان حادثه مى‌گوید:

قَالَ حُمَیْدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى الْمَرْأَةَ مِنْ نِسَائِهِ وَ بَنَاتِهِ وَ أَهْلِهِ تُنَازَعُ ثَوْبَهَا عَنْ ظَهْرِهَا حَتَّى تُغْلَبَ عَلَیْهِ فَیُذْهَبَ بِهِ مِنْهَا.

به خدا من زنى از خاندان آن جناب را دیدم كه جامه‏اش را به تن نگه مى‌داشت كه نبرند و در این باره پافشارى مى‌كرد؛ ولى سرانجام به زور از تنش كشیده و بردند.

الشیخ المفید، محمد بن محمد بن النعمان ابن المعلم أبی عبد الله العكبری، البغدادی (متوفای413 هـ)، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج‏2، ص113، تحقیق: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لتحقیق التراث، ناشر: دار المفید للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة، 1414هـ - 1993 م.

و در باره كتك زدن زنان در روز عاشورا، مى‌توانید به روایتى كه علامه مجلسى رضوان الله تعالى علیه در بحار الأنوار، ج45، ص61 نقل كرده است، مراجعه فرمایید.

شكنجه كردن سمیه و كشتن وی:

اگر واقعاً غیرت عرب مانع از آن مى‌شود كه زنان را كتك بزنند، پس چرا سمیه، مادر عمار یاسر را نه تنها كتك زدند؛ بلكه آن قدر شكنجه كردند كه در زیر شكنجه به شهادت رسید؟ ابن حجر عسقلانى در الإصابة مى‌نویسد:

( 11342 ) سمیة بنت خباط... والدة عمار بن یاسر كانت سابعة سبعة فی الاسلام عذبها أبو جهل وطعنها فی قبلها فماتت فكانت أول شهیدة فی الاسلام... عذبها آل بنی المغیرة على الاسلام وهی تأبى غیره حتى قتلوها وكان رسول الله صلى الله علیه وسلم یمر بعمار وأمه وأبیه وهم یُعذّبون بالأبطح فی رمضاء مكة فیقول صبرا یا آل یاسر موعدكم الجنة.

سمیه دختر خباط... مادر عمار یاسر هفتمین كسى است كه اسلام آورد، ابوجهل او را اذیت مى‌كرد و آن قدر نیزه بر پایین شكمش زد تا به شهادت رسید، و او نخستین زن شهید در اسلام است. آل بنومغیره، چون مسلمان شده بود و دست بردارد نبود او را آزار و اذیت كردند؛ تا كشته شد. رسول خدا (ص)، منظره شكنجه شدن عمار و مادر و پدرش را در مكه مى‌دید و مى‌فرمود: اى خاندان یاسر! صبور باشید كه وعده‌گاه شما بهشت است.

العسقلانی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل الشافعی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ج 7، ص 712، تحقیق: علی محمد البجاوی، ناشر: دار الجیل - بیروت، الطبعة: الأولى، 1412 - 1992.

عمر و خشونت با زنان:

با بررسى سطحى در زندگى عمر بن خطاب، به این نكته پى خواهیم برد كه وى در هیچ یك از دوره‌هاى زندگی‌اش رفتار شایسته‌اى با زنان نداشته است؛ چه آن زمان كه مشرك بود، چه آن زمان كه مسلمان شد و چه آن زمان كه بر مردم حكومت مى‌كرد.

موارد متعددى مى‌توان براى هر یك از این موارد ذكر كرد؛ ولى به اختصار به چند مورد اشاره مى‌كنیم.

رفتار عمر با زنان، پیش از مسلمان شدن:

عمر، خواهرش را كتك زد:

برخى از عالمان اهل تسنن؛ از جمله شمس الدین ذهبى در تاریخ الإسلام، محمد بن سعد در الطبقات الكبرى و... نقل كرده‌اند كه پس از اطلاع عمر بن خطاب از اسلام آوردن داماد و خواهرش، به خانه آن‌ها آمد و شوهر خواهرش را مورد ضرب و شتم قرار داد، خواهرش براى دفاع از شوهرش مداخله كرد، عمر چنان با مشت به صورت او كوبید كه خون از تمام صورتش جارى شد.

فمشى عمر فأتاهما وعندهما خباب فلما سمع بحس عمر توارى فی البیت فدخل فقال: ما هذه الهینمة؟ وكانوا یقرءون طه قالا: ما عدا حدیثا تحدثناه بیننا قال: فلعلكما قد صبأتما؟ فقال له ختنه: یا عمر إن كان الحق فی غیر دینك؟ فوثب علیه فوطئه وطئا شدیدا فجاءت أخته لتدفعه عن زوجها فنفحها نفحة بیده فدمی وجهها.

عمر نزد آن دو (خواهر و همسر خواهرش) رفت؛ خباب نیز آنجا بود و هنگامی که احساس کرد عمر به آن جا مى‌آید، در خانه پنهان شد؛ عمر گفت: این سر و صداها چیست؟ ـ آنان سوره طه را تلاوت مى‌کردند ـ پاسخ دادند: چیزى جز سخنانى که به هم مى‌گفتیم نبود؛ عمر گفت: شاید شما از دین بیرون رفته‌اید؟

شوهر خواهرش پاسخ داد: اى عمر؛ اگر حق در غیر دین تو باشد چه خواهى کرد؟

عمر به او حمله كرد و او را لگد کوب نمود، خواهرش آمد تا از شوهرش دفاع کند؛ اما عمر با دست بر صورت او کوبید که صورتش خونین شد.

النمیری البصری، أبو زید عمر بن شبة (متوفای262هـ)، تاریخ المدینة المنورة، ج 1، ص 348، تحقیق علی محمد دندل ویاسین سعد الدین بیان، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1417هـ-1996م؛

البلاذری، أحمد بن یحیى بن جابر (متوفای279هـ)، أنساب الأشراف، ج 3، ص 386؛

المقدسی الحنبلی، أبو عبد الله محمد بن عبد الواحد بن أحمد (متوفای643هـ)، الأحادیث المختارة، ج 7، ص 141، تحقیق عبد الملك بن عبد الله بن دهیش، ناشر: مكتبة النهضة الحدیثة - مكة المكرمة، الطبعة: الأولى، 1410هـ؛

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام، ج 1، ص 174، تحقیق د. عمر عبد السلام تدمرى، ناشر: دار الكتاب العربی - لبنان/ بیروت، الطبعة: الأولى، 1407هـ - 1987م؛

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل (متوفای852 هـ)، المطالب العالیة بزوائد المسانید الثمانیة، ج 17، ص 259، تحقیق: د. سعد بن ناصر بن عبد العزیز الشتری، ناشر: دار العاصمة/ دار الغیث - السعودیة، الطبعة: الأولى، 1419هـ .

ابن كثیر دمشقى نیز این گونه نقل مى‌كند:

فقامت إلیه أخته فاطمة بنت الخطاب لتكفه عن زوجها فضربها فشجها.

فاطمه دختر خطاب آمد تا از شوهرش دفاع كند، عمر آن چنان او را زد كه سرش شكست!!!.

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، البدایة والنهایة، ج 3، ص 80، ناشر: مكتبة المعارف – بیروت.

عمر، زن مسلمان را كتك مى‌زد:

و نیز بزرگان اهل سنت، از آزار و اذیت عمر نسبت به زنان و كنیزانى خبر مى‌دهند كه مسلمان شده بودند :

ومر [ابوبكر] بجاریة بنى مؤمل، حی من بنى عدى بن كعب، وكانت مسلمة، وعمر بن الخطاب یعذبها لتترك الاسلام، وهو یومئذ مشرك، وهو یضربها، حتى إذا مل قال: إنی أعتذر إلیك، إنی لم أتركك إلا ملالة، فتقول: كذلك فعل الله بك.

ابوبكر مى‌دید كه كنیز مسلمان شده از بنو مؤمل از خاندان عدى بن كعب،‌ عمر او را كتك مى‌زد تا دست از اسلام بردارد و مسلمان بودن را ترك كند (چون عمر هنوز مشرك بود) آن قدر او را زد تا خسته شد، گفت: اگر تو را كتك نمى‌زنم براى این است كه خسته شده‌ام، از این جهت مرا ببخش. كنیز در پاسخ گفت: بدان كه خدا نیز این گونه با تو رفتار خواهد كرد.

الحمیری المعافری، عبد الملك بن هشام بن أیوب أبو محمد (متوفای213هـ)، السیرة النبویة، ج 2، ص 161، تحقیق طه عبد الرءوف سعد، ناشر: دار الجیل، الطبعة: الأولى، بیروت – 1411هـ؛

الشیبانی، أحمد بن حنبل أبو عبد الله (متوفای241هـ)، فضائل الصحابة، ج 1، ص 120، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ – 1983م؛

الكلاعی الأندلسی، أبو الربیع سلیمان بن موسى (متوفای634هـ)، الإكتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله والثلاثة الخلفاء، ج 1، ص 238، تحقیق د. محمد كمال الدین عز الدین علی، ناشر: عالم الكتب - بیروت، الطبعة: الأولى، 1417هـ؛

الانصاری التلمسانی، محمد بن أبی بكر المعروف بالبری (متوفای644هـ) الجوهرة فی نسب النبی وأصحابه العشرة، ج 1، ص 244؛

الطبری، أحمد بن عبد الله بن محمد أبو جعفر (متوفای694هـ)، الریاض النضرة فی مناقب العشرة، ج 2، ص 24، تحقیق عیسى عبد الله محمد مانع الحمیری، ناشر: دار الغرب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الأولى، 1996م؛

النویری، شهاب الدین أحمد بن عبد الوهاب (متوفای733هـ)، نهایة الأرب فی فنون الأدب، ج 16، ص 162، تحقیق مفید قمحیة وجماعة، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1424هـ - 2004م.

رفتار عمر با زنان در زمان پیامبر (ص) :

شواهدى وجود دارد كه عمر بن خطاب، حتى در حضور رسول خدا صلى الله علیه وآله متعرض زنان مسلمان مى‌شد و آن‌ها را به بهانه‌هاى واهى كتك مى‌زد.

عمر، زنان سوگوار را كتك زد:

احمد بن حنبل در مسند خود مى‌نویسد:

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ... فَلَمَّا مَاتَتْ زَیْنَبُ ابْنَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ الْحَقِی بِسَلَفِنَا الصَّالِحِ الْخَیْرِ عُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ فَبَكَتْ النِّسَاءُ فَجَعَلَ عُمَرُ یَضْرِبُهُنَّ بِسَوْطِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِیَدِهِ وَقَالَ مَهْلًا یَا عُمَرُ ثُمَّ قَالَ ابْكِینَ وَإِیَّاكُنَّ وَنَعِیقَ الشَّیْطَان....

زینب دختر رسول خدا (ص) از دنیا رفت، فرمود: خداوند او را به سلف صالح عثمان بن مظعون ملحق نمود. زنان با شنیدن این سخن پیامبر (ص) گریستند، عمر با تازیانه‌اى که در دستش بود در حضور رسول خدا آغاز به كتك زدن زنان نمود که با برخورد تند پیامبر رحمت مواجه شد، حضرت تازیانه را از او گرفت و فرمود: آرام باش، تورا با این زن‌ها چکار؛ بگذار گریه کنند، سپس به زن‌ها فرمود: گریه كنید؛ ولى از ناله‌هاى شیطانى ( ناله هایى که با گناه و اعتراض به خداوند همراه است ) بر حذر باشید....

الشیبانی، أحمد بن حنبل أبو عبدالله (متوفای241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج 1، ص 237، ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر؛

النیسابوری، محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاكم (متوفای405 هـ)، المستدرك على الصحیحین، ج 3، ص 210، تحقیق: مصطفى عبد القادر عطا، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1411هـ - 1990م؛

الشوكانی، محمد بن علی بن محمد (متوفای 1255هـ)، نیل الأوطار من أحادیث سید الأخیار شرح منتقى الأخبار، ج 4، ص 149، ناشر: دار الجیل، بیروت – 1973؛

المباركفوری، محمد عبد الرحمن بن عبد الرحیم أبو العلا (متوفای1353هـ)، تحفة الأحوذی بشرح جامع الترمذی، ج 4، ص 75، ناشر: دار الكتب العلمیة – بیروت.

كسى كه این چنین جسور است و در حضور رسول خدا صلى الله علیه وآله زنان مسلمان را كتك مى‌زند، آیا در زمانى كه حكومت در دست او است و چماق به دستانى همچون خالد بن ولید، مغیرة بن شعبة، قنفذ العدوى و... وى را همراهى مى‌كنند، از كتك زدن زنان خوددارى خواهد كرد؟

در میان زنانى كه براى زینب گریه مى‌كرده‌اند، به احتمال زیاد از خانواده رسول خدا نیز افرادى بوده‌اند، و كسى كه در حضور رسول خدا متعرض زنان و اهل و عیال آن حضرت مى‌شود، پس از آن حضرت و در زمانى كه مسأله مهم براى او رسیدن به قدرت و تكیه زدن بر مسند خلافت است، آیا جسارتش چند برابر نمى‌شود؟


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

استدلال به «غیرت عرب» برای انكار شهادت حضرت زهرا (س) 2

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

عمر، سوده همسر رسول خدا را اذیت مى‌كرد:

محمد بن اسماعیل بخارى در سه جاى از كتابش داستان بیرون رفتن سوده را در تاریكى شب از عائشه نقل مى‌كند و مى‌نویسد:

عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها، قَالَتْ خَرَجَتْ سَوْدَةُ بَعْدَ مَا ضُرِبَ الْحِجَابُ لِحَاجَتِهَا، وَكَانَتِ امْرَأَةً جَسِیمَةً لاَ تَخْفَى عَلَى مَنْ یَعْرِفُهَا، فَرَآهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ یَا سَوْدَةُ أَمَا وَاللَّهِ مَا تَخْفَیْنَ عَلَیْنَا، فَانْظُرِى كَیْفَ تَخْرُجِینَ، قَالَتْ فَانْكَفَأَتْ رَاجِعَةً، وَرَسُولُ اللَّهِ، صلى الله علیه وسلم، فِى بَیْتِى، وَإِنَّهُ لَیَتَعَشَّى. وَفِى یَدِهِ عَرْقٌ فَدَخَلَتْ فَقَالَتْ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّى خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِى فَقَالَ لِى عُمَرُ كَذَا وَكَذَا. قَالَتْ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَیْهِ ثُمَّ رُفِعَ عَنْهُ وَإِنَّ الْعَرْقَ فِى یَدِهِ مَا وَضَعَهُ فَقَالَ « إِنَّهُ قَدْ أُذِنَ لَكُنَّ أَنْ تَخْرُجْنَ لِحَاجَتِكُنَّ ».

پس از واجب شدن حجاب، سوده همسر رسول خدا (ص) براى انجام كارى از منزل خارج شد و چون زن تنومندى بود، شناخته مى‌شد،‌ عمر بن خطاب او را دید و گفت: اى سوده از نظر و نگاه ما مخفى نمى‌مانی، مواظب باش كه چگونه بیرون مى‌روی، سوده برگشت، در آن لحظه رسول خدا (ص) در اتاق من مشغول غذا خوردن بود، سوده وارد شد و گفت: اى پیامبر خدا! از منزل براى كارى بیرون رفتم و عمر به من چنین و چنان گفت. پیك وحى نازل شد، رسول خدا فرمود: به شما اجازه داده شده كه براى برآوردن امور و انجام حاجات از منزل خارج شوید.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 1، ص 67،‌ ح146، كتاب الوضوء، باب خُرُوجِ النِّسَاءِ إِلَى الْبَرَازِ و ج 4، ص 1780، ح4479، كتاب التفسیر، باب قَوْلِهِ ( لاَ تَدْخُلُوا بُیُوتَ النَّبِیِّ إِلاَّ أَنْ یُؤْذَنَ لَكُمْ و ج 4، ص 1800، ح4517، كتاب النكاح، باب خُرُوجِ النِّسَاءِ لِحَوَائِجِهِنَّ، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

چه كسى به عمر اجازه داده است كه با مادران مؤمنین این گونه اهانت آمیز صحبت كند؟ مگر نه این كه آنان نیز همانند دیگر انسان‌ها مجبور بودند براى انجام بعضى از امور زندگى بیرون بروند و طبق نص روایت، این كار با اجازه نبى مكرم اسلام صورت گرفته بود.

آیا عمر بن الخطاب، غیرتش بیشتر از پیامبر بوده است؟

جالب این است كه برخى از عالمان اهل تسنن، این داستان را از مناقب عمر بن خطاب و آزردن امّ‌المؤمنین سوده را از فضائل بی‌نظیر وى شمرده‌اند.

آلوسى مفسر مشهور اهل تسنن در این باره مى‌نویسد:

وعد الشیعة ما وقع منه رضی الله تعالى عنه فی خبر ابن جریر من المثالب قالوا: لما فیه من سوء الأدب وتخجیل سودة حرم رسول الله صلى الله علیه وسلم وإیذائها بذلك. وأجاب أهل السنة بعد تسلیم صحة الخبر أنه رضی الله تعالى عنه رأى أن لا بأس بذلك لما غلب على ظنه من ترتب الخیر العظیم علیه....

شیعه، عمر را به جهت آنچه از او سر زده است ملامت مى‌كنند و از عیب‌هاى او برمى‌شمرند؛ چون این حركت وى را بى ادبى به خانواده پیغمبر و خجالت كشیدن همسر رسول خدا (ص) و آزار او مى‌دانند.

اهل سنت پاسخ داده‌اند كه: بر فرض كه روایت درست باشد؛ ولى او فكر مى‌كرده است كه این حركت صحیح و باعث بركات خواهد شد.

الآلوسی البغدادی، العلامة أبی الفضل شهاب الدین السید محمود (متوفای1270هـ)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج 22، ص 72، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

آری، احدى غیر از عمر بن خطاب جرأت و توان چنین جسارتى را نداشت. كسى كه در زمان حیات نبى مكرم اسلام، همسران او را اذیت مى‌كند و با جملات اهانت آمیز با آنان صحبت كرده و سبب شرمندگى آنان مى‌شود، پس از نبى مكرم و در زمانى كه حكومت و قدرت در دست او است، آیا از اذیت خاندان رسول خدا صلى الله علیه وآله خوددارى خواهد كرد؟

رفتار عمر با زنان در زمان حكومتش:

عمر بن خطاب كه خشونت جزء ذات وى شده و در وجود او نهفته بود، سخت‌گیری‌ها و رفتارهاى خشونت آمیزش با زنان در زمان خلافتش شدت بیشترى گرفت؛ تا جائى كه اگر یكى از زنان مسلمان را احضار مى‌كرد، چنان ترس و وحشت او را فرامى‌گرفت كه حتى در مواردى فرزند در رحمشان را از شدت هیبت و خشونت عمر، سقط مى‌كردند.

در ذیل به چند نمونه اشاره مى‌كنیم:

1. سقط جنین از ترس عمر:

عبد الرزاق صنعانى در كتاب المصنف مى‌نویسد:

أَرْسَلَ عُمَرُ بنُ الْخَطَّابِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ إِلى امْرَأَةٍ مُغِیبَةٍ كَانَ یُدْخَلُ عَلَیْهَا، فَأَنْكَرَ ذالِكَ، فَأَرْسَلَ إِلَیْهَا، فَقِیلَ لَهَا: أَجِیبِی عُمَرَ، فَقَالَتْ: یَا وَیْلَهَا مَا لَهَا وَلِعُمَرَ! فَبَیْنَمَا هِیَ فی الطَّرِیقِ فَزِعَتْ، فَضَرَبَهَا الطَّلْقُ، فَدَخَلَتْ دَارَاً فَأَلْقَتْ وَلَدَهَا، فَصَاحَ الصَّبِیُّ صَیْحَتَیْنِ ثُمَّ مَاتَ.

عمر زنى را كه نزد وى رفت و آمد بود احضار كرد، آن زن پس از شنیدن خبر فریاد زد: واى بر من مرا با عمر چكار! در بین راه كه مى‌آمد ناگهان درد زایمان آن زن را فرا گرفت، واردخانه‌اى شد، فرزندش را به دنیا آورد؛ اما آن كودك دو بار فریاد زد و مرد.

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 9، ص 458، ح18010، باب من أفزعه السلطان، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

قطعیت این مطلب از دیدگاه‌ عالمان اهل تسنن آن چنان بوده است كه حتى در كتاب‌هاى فقهى نیز به آن استناد كرده‌اند.

محیى الدین نووى در المجموع مى‌نویسد:

( فصل ) وان بعث السلطان إلى امرأة ذكرت عنده بسوء ففزعت فألقت جنینا میتا وجب ضمانه لما روى ( أن عمر رضی الله عنه أرسل إلى امرأة مغیبة كان یدخل علیها، فقالت یا ویلها مالها ولعمر، فبینا هی فی الطریق إذا فزعت فضربها الطلق، فألقت ولدا فصاح الصبی صیحتین ثم مات.

اگر از زنى نزد حاكم و فرماندهى بدگویى كرده و وى را متهم كنند، سپس حاكم كسى را نزد وى به فرستد تا وى را احضار كنند و آن زن از ترس،‌ فرزند در رحمش را سقط نماید، بر حاكم است كه دیه وى را بپردازد؛‌ زیرا روایت شده است كه به عمر خبر دادند: زنى مردان نزد وى رفت و آمد مى‌كنند، عمر كسى را مأمور كرد تا زن را احضار كند، هنگامى كه شنید گفت: مرا با عمر چه كار؟ در بین راه كه مى‌آمد، از شدت ترس درد زایمان وى را گرفت و فرزندش را به دنیا آورد، طفل سقط شده دوبار فریاد زد و مرد.

و در ادامه مى‌نویسد:

( مسألة ) إذا بعث السلطان إلى امرأة ذكرت عنده بسوء وكانت حاملا ففزعت فأسقطت جنینها وجب على الامام ضمانه. وقال أبو حنیفة لا یجب....

وقال أحمد: تجب الدیة فی المرأة أیضا لأنها نفس هلكت بارساله إلیها فضمنها كجنینها، أو نفس هلكت بسببه فغرمها، كما لو ضربها فماتت.

اگر زنى پیش حاكم و خلیفه از كار زشت وى شكایت كنند، و آن زن باردار باشد و جنینش را سقط كند، بر امام مسلمین واجب است دیه وى را بپردازد، این فتوا از ابوحنیفه است. و احمد پیشواى حنبلیها گفته است: افزون بر طفل براى زن هم باید دیه بدهند؛ چون حاكم او را احضار كرده است؛ پس ضامن حفظ زن هم هست؛ مانند آن كه زن را بزنند و او به میرد.

النووی، أبی زكریا محیی الدین (متوفای676 هـ)، المجموع، ج 19، ص 12، ناشر: دار الفكر للطباعة والنشر والتوزیع، التكملة الثانیة.

و نیز ابن قدامه مقدسی، فقیه مشهور حنابله مى‌نویسد:

( فصل ) إذا بعث السلطان إلى امرأة لیحضرها فأسقطت جنینا میتا ضمنه لما روی أن عمر رضی الله عنه بعث إلى امرأة مغیبة كان یدخل علیها فقالت یا ویلها مالها ولعمر فبینا هی فی الطریق إذا فزعت فضربها الطلق فألقت ولدا فصاح الصبی صیحتین فمات.

اگر حاكمى زنى را احضار نماید و آن زن جنینش را مرده به دنیا آورد، حاكم ضامن است....

المقدسی، عبد الله بن أحمد بن قدامة أبو محمد (متوفای620هـ)، المغنی فی فقه الإمام أحمد بن حنبل الشیبانی، ج 8، ص 338، ناشر: دار الفكر - بیروت، الطبعة: الأولى، 1405هـ.

همین مطلب را در كتاب الكافى فى فقه ابن حنبل نیز آورده است:

المقدسی، عبد الله بن أحمد بن قدامة أبو محمد (متوفای620هـ)، الكافی فی فقه الإمام المبجل أحمد بن حنبل، ج 4، ص 60، ناشر: المكتب الاسلامی - بیروت

بهوتى حنبلى نیز مى‌نویسد:

( ضمن السلطان ما كان بطلبه ابتداء ) أما الجنین فلما روی: أن عمر بعث إلى امرأة نفیسة مغنیة كان رجل یدخل إلیها فقالت: یا ویلها ما لها ولعمر؟ فبینما هی فی الطریق إذ فزعت فضربها الطلق فألقت ولدا فصاح الصبی صیحتین ثم مات.

حاكم در برابر آن چه احضار مى‌كند ضامن است؛ اما در برابر جنین،‌ از عمر روایت شده است كه....

البهوتی، منصور بن یونس بن إدریس (متوفای1051هـ)، كشاف القناع عن متن الإقناع، ج 6، ص 16، ناشر: تحقیق: هلال مصیلحی مصطفى هلال، دار الفكر - بیروت – 1402هـ.

ابوإسحاق شیرازى نیز در كتاب المهذب به همین روایت استناد كرده است:

الشیرازی، إبراهیم بن علی بن یوسف أبو إسحاق (متوفای476هـ، المهذب فی فقه الإمام الشافعی، ج 2، ص 192، ناشر: دار الفكر - بیروت

2. ادرار كردن زن، از ترس عمر:

عن إبراهیم قال: طاف عمر بن الخطاب فی صفوف النساء، فوجد ریحا طیبة من رأس امرأة، فقال: لو أعلم أیتكن هی لفعلت ولفعلت، لتطیب إحداكن لزوجها، فإذا خرجت لبست أطمار (ثوب البالى) ولیدتها (أمة).

 قال: فبلغنی أن المرأة لتی كانت تطیبت، بالت فی ثیابها من الفرق (أى الخوف).

عمر در بین صف‌هاى بانوان عبور مى‌كرد، بوى خوشى از یكى از خانم‌ها به مشامش رسید، گفت: اگر مى‌دانستم كه كدام زن خودش را خوشبو كرده است با وى چنین و چنان مى‌كردم، شما زنان باید خودتان را براى همسرتان خوشبو كنید و هنگام بیرون آمدن ازمنزل لباس‌هاى كهنه بپوشید.

راوى مى‌گوید: شنیدم زنى كه خود را خوشبو كرده بود، از ترس خودش را نجس كرده بود.

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 4، ص 374، ح 8117، باب من أفزعه السلطان، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

3. عمر، زنانی را كه در خانه ام المؤمنین میمونه جمع شده بودند، كتك زد:

عبدالرزاق صنعانى در المُصَنّف مى‌نویسد:

لَمَّا مَاتَ خَالِدُ بنُ الْوَلِیدِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ اجْتَمَعَ فی بَیْتِ مَیْمُونَةَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا نِسَاءٌ یَبْكِینَ، فَجَاءَ عُمَرُ وَمَعَهُ ابنُ عَبَّاسٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَمَعَهُ الدرَّةُ، فَقَالَ: یَا عَبْدَ اللَّهِ ادْخُلْ عَلى أُم المُؤْمِنِینَ فَأْمُرْهَا فَلْتَحْتَجِبْ، وَأَخْرِجْهُنَّ عَلَیَّ، فَجَعَلَ یُخْرِجُهُنَّ عَلَیْهِ وَهُوَ یَضْرِبُهُنَّ بِالدرَّةِ، فَسَقَطَ خِمَارُ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ، فَقَالُوا: یَا أَمِیرَ المُؤْمِنِینَ خِمَارُهَا فَقَالَ: دَعُوهَا، وََلاَ حُرْمَةَ لَهَا.

زمانى که خالد بن ولید (در زمان خلافت عمر) از دنیا رفت، زنان در خانه میمونه همسر رسول خدا (ص) گردآمدند و بر وى گریه مى‌كردند، عمر تازیانه به دست همراه ابن عباس از راه رسید و خطاب به ابن عباس گفت: یا عبدالله! بر امّ‌المؤمنین میمونه وارد شو و او را امر کن حجاب بپوشد و بگو زنانى که در خانه جمع شده‌اند نزد من بیایند. ابن عباس مى‌گوید: زنان خارج شدند و عمر آن‌ها را با تازیانه مى‌زد، همین‌طور که عمر زنان را مى‌زد، پوشش یکى از زنان افتاد، به عمر گفتند: پوشش (چادرش) از سرش افتاد (رهایش کن)، عمر گفت: شما را با او چکار؟ (پس از این گریه ها) او احترامى ندارد.

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 3، ص 557، ح6681، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

4. عمر، شبانه وارد خانه مردم مى‌شد و زنان را كتك مى‌زد:

أَنَّ عُمَرَ بن الخطاب رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعَ نَوَّاحَةً بِالمَدِینَةِ لَیْلاً، فَأَتَی عَلَیْهَا فَدَخَلَ، فَفَرَّقَ النسَاءُ، فَأَدْرَكَ النَّائِحَةَ فَجَعَلَ یَضْرِبُهَا بِالدرَّةِ، فَوَقَعَ خِمَارُهَا، فَقَالُوا: شَعْرُهَا یَا أَمِیرَ المُؤْمِنِینَ فَقَالَ: أَجَلْ، فَلاَ حُرْمَةَ لَهَا.

شبى در مدینه صداى نوحه و گریه و زارى به گوش عمر بن خطاب رسید، در پى صدا رفت و داخل خانه‌اى شد که صدا از آنجا بیرون مى‌آمد، زنان را پراكنده كرد تا رسید به زن نوحه خوان، آغاز کرد به تازیانه زدن او در این هنگام روپوش (چادر) زن نوحه خوان از سرش افتاد، به عمر گفتند: روپوش او از سرش افتاد، گفت: آرى ولیکن این زن احترامى ندارد.

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 3، ص 557، ح6682، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ.

آیا حاكم اسلامی، حق دارد كه بدون اجازه وارد خانه مردم بشود؟ با این كه خداوند مى‌فرماید:

یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ لا تَدْخُلُواْ بُیُوتًا غَیرَْ بُیُوتِكُمْ حَتىَ‏ تَسْتَأْنِسُواْ وَ تُسَلِّمُواْ عَلىَ أَهْلِهَا ذَالِكُمْ خَیرٌْ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُون‏.

فَإِن لَّمْ تجَِدُواْ فِیهَا أَحَدًا فَلا تَدْخُلُوهَا حَتىَ‏ یُؤْذَنَ لَكمُ‏ْ وَ إِن قِیلَ لَكُمُ ارْجِعُواْ فَارْجِعُواْ هُوَ أَزْكىَ‏ لَكُمْ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیم‏. النور / 27 و 28.

اى افرادى كه ایمان آورده‏اید! در خانه‏هایى غیر از خانه خود وارد نشوید تا اجازه بگیرید و بر اهل آن خانه سلام كنید این براى شما بهتر است شاید متذكّر شوید!. و اگر كسى را در آن نیافتید، وارد نشوید تا به شما اجازه داده شود و اگر گفته شد: «بازگردید!» بازگردید، این براى شما پاكیزه‏تر است و خداوند به آنچه انجام مى‏دهید آگاه است!.

معلوم مى‌شود كه وارد شدن به خانه دیگران و تعرض به زنان خانه، از كارهاى همیشگى عمر بن خطاب بوده است و تنها خانه فاطمه نبود كه او به زور واردش شده است. و فاطمه زهرا سلام الله علیها، تنها زنى نیست كه عمر او را كتك زده باشد.

5. عمر، به خانه عائشه هجوم ‌آورد:

نمیرى در تاریخ المدینه و طبرى در تاریخش مى‌نویسند:

حدثنی یونس قال أخبرنا ابن وهب قال أخبرنا یونس بن یزید عن ابن شهاب قال حدثنی سعید بن المسیب قال لما توفى أبو بكر رحمه الله أقامت علیه عائشة النوح فأقبل عمر بن الخطاب حتى قام ببابها فنهاهن عن البكاء على أبى بكر فأبین أن ینتهین فقال عمر لهشام بن الولید ادخل فأخرج إلى ابنة أبى قحافة أخت أبى بكر فقالت عائشة لهشام حین سمعت ذلك من عمر إنی أحرج علیك بیتی فقال عمر لهشام ادخل فقد أذنت لك فدخل هشام فأخرج أم فروة أخت أبى بكر إلى عمر فعلاها الدرة فضربها ضربات فتفرق النوح حین سمعوا ذلك.

از سعید بن مسیب نقل شده است كه گفت: ابوبكر از دنیا رفت، عائشه به عزادارى و گریه پرداخت،‌ عمر درِ خانه عائشه آمد و زنان را از گریه و عزادارى نهى كرد؛ ولى زن‌ها گوش نكردند، عمر به هشام بن ولید دستور داد تا وارد خانه شود و خواهر ابوبكر را بیرون بیاورد. عائشه هنگامى كه سخن عمر را شنید به هشام گفت: من بر خانه‌ام از تو سزاوارترم، عمر به هشام گفت: به تو اجازه مى‌دهم داخل خانه شوی،‌ هشام داخل خانه شد و امّ‌فروه خواهر ابوبكر را بیرون آورد و نزد عمر برد، عمر تازیانه را به حركت در آورد و ضرباتى چند بر پیكرش نواخت، زنان هنگامى كه این خبر را شنیدند، متفرق شدند.

النمیری البصری، أبو زید عمر بن شبة (متوفای262هـ)، تاریخ المدینة المنورة، ج 1، ص 358، تحقیق علی محمد دندل ویاسین سعد الدین بیان، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1417هـ-1996م؛

الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای310)، تاریخ الطبری، ج 2، ص 350، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت؛

تصحیح سند روایت:

سعید بن مسیب: ابن حجر در باره او مى‌گوید:

أحد العلماء الأثبات الفقهاء الكبار من كبار الثانیة اتفقوا على أن مرسلاته أصح المراسیل وقال ابن المدینی لا أعلم فی التابعین أوسع علما منه.

او یكى از فقیهان بزرگ واز طبقه دوم است، علما اتفاق كرده‌اند كه اخبار مرسل او صحیح‌ترین است، ابن مدینى گفته است: از تابعانى است كه در وسعت علم و دانش از او بهتر ندیدم.

تقریب التهذیب، ابن حجر، ج 1، ص 241،‌ رقم: 2396.

ابن شهاب (محمد بن مسلم الزهرى) ابن ججر در باره او مى‌گوید:

الفقیه الحافظ متفق على جلالته وإتقانه وهو من رؤوس الطبقة الرابعة.

دانشمندى فقیه است كه بر بزرگى مقام واستوارى او اتفاق شده واز بزرگان طبقه چهارم است.

تقریب التهذیب، ابن حجر، ج 1، ص 506، رقم 6296.

یونس بن یزید: از راویان بخاری، مسلم و بقیه صحاح سته اهل سنت است.

ذهبى در باره او مى‌گوید:

یونس بن یزید الأیلی، أحد الأثبات، عن الزهری، والقاسم، وعكرمة...

الكاشف فی معرفة من له روایة فی كتب الستة، الذهبی، ج 2، ص 404، 6480.

ابن وهب (عبد الله بن وهب بن مسلم القرشى مولاهم الفهرى، ابومحمد المصرى الفقیه) از راویان بخارى مسلم و بقیه صحاح سته.

ابن حجر در باره او مى‌گوید:

عبد الله بن وهب بن مسلم القرشی مولاهم أبو محمد المصری الفقیه ثقة حافظ عابد.

تقریب التهذیب، ابن حجر، ج 1، ص 328، رقم: 3694.

یونس (یونس بن عبد الأعلی بن میسرة).

ذهبى در باره او مى‌نویسد:

یونس بن عبد الأعلى أبو موسى الصدفی، أحد الأئمة... ثقة محدث مقرئ من العقلاء النبلاء.

الكاشف فی معرفة من له روایة فی كتب الستة، الذهبی، ج 2 ص 403، رقم: 6471.

چگونه عمر بن خطاب به خود اجازه مى‌دهد كه به زور وارد خانه رسول خدا شود و زنان مسلمان را كتك بزند؟ با این كه خداوند مى‌فرماید:

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُیُوتَ النَّبِیِّ إِلاَّ أَنْ یُؤْذَنَ لَكُم‏... احزاب / 53.

اى افرادى كه ایمان آورده‏اید! در خانه‏هاى پیامبر داخل نشوید؛ مگر به شما اجازه داده شود.

آیا كسى كه از همسر رسول خدا حیا نمى‌كند و به زور وارد خانه او مى‌شود، مى‌توان انتظار داشت كه در زمان حمله به خانه دختر رسول خدا، خجالت بكشد و به زور وارد نشود؟

6. عمر، خواهر ابوبكر را كتك زد:

ابن سعد در الطبقات الكبرى و ابن اثیر در تاریخش مى‌نویسند:

لما تُوُفیَ أَبُو بَكْرٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ أَقَامَتْ عَائِشَةُ عَلَیْهِ النَّوْحَ فَبَلَغَ عُمَرُ فَنَهَاهَا عَنِ النَّوْحِ عَلاى أَبِی بَكْرٍ، فَأَبَیْنَ أَنْ یَنْتَهَینَ، فَقَالَ لِهَشام بن الْوَلِیدِ: أُخْرُجْ إِلاى ابنَةِ أَبِی قُحَافَةَ فَعَلاَهَا بِالدُّرَّةِ ضَرَبَاتِ، فَتَفَرَّقَ النَّوَائِحُ حِینَ سَمِعْنَ ذالِكَ، فَقَالَ: تُرِدْنَ أَنْ یُعَذَّبَ أَبُو بَكْرٍ بِبُكَائِكُنَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: إِنَّ المیتَ یُعَذبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَیْهِ.

از سعید بن مسیب نقل شده است كه گفت: هنگامى كه ابوبكر مُرد، عائشه مجلس عزادارى برپا كرد، عمر این خبر را شنید و زنان را از گریه و عزادارى نهى كرد؛ اما آنان توجهى نكردند، به هشام بن ولید گفت: دختر ابوقحافه (خواهر ابوبكر) را نزد من بیاور، هنگامى كه آمد، چندین ضربه بر بدنش زد، زنانى كه عزادارى مى‌كردند، با شنیدن این خبر متفرق شدند.

الزهری، محمد بن سعد بن منیع أبو عبدالله البصری (متوفای230هـ)، الطبقات الكبرى، ج 3، ص 208، ناشر: دار صادر - بیروت.

الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد (متوفای630هـ) الكامل فی التاریخ، ج 2، ص 267، تحقیق عبد الله القاضی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة الثانیة، 1415هـ.

ابن حجر پس از تصریح به صحیح بودن سند این روایت مى‌نویسد:

وصله ابن سعد فی الطبقات بإسناد صحیح من طریق الزهری عن سعید بن المسیب قال لما توفی أبو بكر أقامت عائشة علیه النوح فبلغ عمر فنهاهن فأبین فقال لهشام بن الولید أخرج إلى بیت أبی قحافة یعنی أم فروة فعلاها بالدرة ضربات فتفرق النوائح حین سمعن بذلك ووصله إسحاق بن راهویه فی مسنده من وجه آخر عن الزهری وفیه فجعل یخرجهن امرأة امرأة وهو یضربهن بالدرة.

ابن سعد در طبقاتش به سند صحیح از سعید بن مسیب نقل مى‌كند كه گفت: هنگامى كه ابوبكر از دنیا رفت، عائشه مجلس عزادارى برپا كرد، خبر به عمر رسید، آنان را از گریه و عزادارى منع كرد؛ ولى زن‌ها نپذیرفتند. عمر به هشام بن ولید گفت: برو داخل خانه و امّ‌فروه را بیرون بیاور!!! هنگامى كه هشام وارد خانه شد، ضرباتى با تازیانه بر بدن امّ‌فروه نواخت كه بقیه زن‌ها گریختند. اسحاق بن راهویه به شكل دیگرى این قصه را نقل كرده است و در آخرش مى‌گوید: زنان را یكى پس از دیگرى از خانه ابوبكر بیرون مى‌آوردند و عمر آنان را با تازیانه مى‌زد.

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل (متوفای852 هـ)، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج 5، ص 74، تحقیق: محب الدین الخطیب، ناشر: دار المعرفة - بیروت.

محمد بن اسماعیل بخارى نیز این روایت را نقل كرده است؛ اما همانند همیشه، دست‌هاى امانت دارش روایت را تحریف و طورى نقل كرده است كه به آبروى خلیفه برنخورد.

وَقَدْ أَخْرَجَ عُمَرُ أُخْتَ أَبِی بَكْر حِینَ نَاحَتْ.

صحیح البخاری، ج 3، ص 91 و ج 8، ص 127، ح قبل رقم 2420.

عمر، خواهر ابوبكر را هنگامى كه گریه مى‌كرد، از خانه بیرون آورد.

البخاری الجعفی، محمد بن إسماعیل أبو عبدالله (متوفای256هـ)، صحیح البخاری، ج 2، ص 852 و ج 6، ص 2640، بَاب إِخْرَاجِ الْخُصُومِ وَأَهْلِ الرِّیَبِ من الْبُیُوتِ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ، تحقیق د. مصطفى دیب البغا، ناشر: دار ابن كثیر، الیمامة - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1407 - 1987.

ابن جوزى پس از نقل روایت، این گونه توجیه مى‌كند كه چون عمر زورش به عایشه نمى‌رسید، خواهر ابوبكر را كتك زد!!!

قلت: ابنة أبی قحافة هی أم فروة أخت أبی بكر، فلما لم یمكنه أن یكلم عائشة هیبة لها واحتراما، أدب هذه.

ابن الجوزی، أبو الفرج عبد الرحمن بن علی بن محمد (متوفای 597 هـ)، كشف المشكل من حدیث الصحیحین، ج 1، ص 59، تحقیق: علی حسین البواب، ناشر: دار الوطن - الریاض - 1418هـ - 1997م.

7. خواهر ابوبكر، نخستین كسی كه طعم تازیانه عمر را چشید:

ابن أبی‌الحدید معتزلى مى‌نویسد:

وأول من ضرب عمر بالدرة أم فروة بنت أبی قحافة، مات أبو بكر فناح النساء علیه، وفیهن أخته أم فروة، فنهاهن عمر مرارا، وهن یعاودن، فأخرج أم فروة من بینهن، وعلاها بالدرة فهربن وتفرقن.

كان یقال: درة عمر أهیب من سیف الحجاج. وفی الصحیح أن نسوة كن عند رسول الله صلى الله علیه وآله قد كثر لغطهن، فجاء عمر فهربن هیبة له، فقال لهن: یا عدیات أنفسهن! أتهبننی ولا تهبن رسول الله! قلن: نعم، أنت أغلظ وأفظ.

نخستین كسى كه عمر او را با تازیانه زد، امّ‌فروه دختر ابوقحافه بود، ابوبكر مرده بود و زن‌ها براى او گریه مى‌كردند كه در میان آن‌ها امّ‌فروه خواهر ابوبكر نیز بود. عمر آن‌ها را چندین بار منع كرد؛ ولى آن‌ها توجه نكردند. عمر، امّ‌فروه را از میان زن‌ها خارج كرد و با تازیانه بر سر او زد، زنان دیگر ترسیدند و متفرق شدند.

در مقام تشبیه گفته مى‌شد: تازیانه عمر وحشتناكتر از شمشیر حجاج بود، در خبر صحیح آمده است: سر و صداى زنانى كه خدمت پیامبر (ص) بودند، زیاد شده بود، هنگامى كه عمر آمد از ترس وى همه گریختند، به آنان گفت: اى افرادى كه به خودتان رحم نمى‌كنید، آیا از من مى‌ترسید و از رسول خدا (ص) نه؟ گفتند: آری، تو خشن و تند خو هستی.

إبن أبی الحدید المدائنی المعتزلی، أبو حامد عز الدین بن هبة الله بن محمد بن محمد (متوفای655 هـ)، شرح نهج البلاغة، ج 1، ص 114، تحقیق محمد عبد الكریم النمری، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1418هـ - 1998م.

8. عمر، فرزندش را به خاطر پوشیدن لباس زیبا كتك ‌زد:

خشونت‌هاى عمر منحصر به زنان نمى‌شد؛ بلكه حتى كودكان خردسال نیز طعم تازیانه معروف عمر را چشیده‌اند.

معمر بن راشد در الجامع، عبد الرزاق صنعانى در المصنف و جلال الدین سیوطى در تاریخ الخلفاء مى‌نویسند:

دَخَلَ ابنٌ لِعُمَرَ بنِ الْخَطَّابِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَلَیهِ وَقَدْ تَرَجَّلَ وَلَبِسَ ثِیَابَاً حِسَانَاً، فَضَرَبَهُ عُمَرُ بِالدرَّةِ حَتَّى أَبْكَاهُ، فَقَالَتْ لَهُ حَفْصَةُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا: لَمْ یَكُنْ فَاحِشاً، لِمَ ضَرَبْتَهُ؟ قَالَ: رَأَیْتُهُ قَدْ أَعْجَبَتْهُ نَفْسُهُ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أُصَغرَهَا إِلَیْهِ.

از عكرمه بن خالد نقل شده است كه گفت: پسر عمر نزد پدرش رفت؛ در حالى كه لباس زیبا و خوبى پوشیده بود، عمر آن قدر او را با تازیانه زد تا به گریه افتاد، حفصه گفت: او كه كار بدى نكرده، چرا او را كتك مى‌زنى؟ عمر گفت: احساس كردم كه از پوشیدن لباس دچار غرور شده است و خواستم غرورش را بشكنم.

الأزدی، معمر بن راشد (متوفای151هـ، الجامع، ج 10، ص 416، تحقیق: حبیب الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ؛

الصنعانی، أبو بكر عبد الرزاق بن همام (متوفای211هـ)، المصنف، ج 10، ص 416، تحقیق حبیب الرحمن الأعظمی، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت، الطبعة: الثانیة، 1403هـ؛

السیوطی، عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، تاریخ الخلفاء، ج 1، ص 142، تحقیق: محمد محی الدین عبد الحمید، ناشر: مطبعة السعادة - مصر، الطبعة: الأولى، 1371هـ - 1952م.

این كودك خردسال چه گناهى كرده بود كه این چنین مورد ضرب و شتم عمر قرار مى‌گیرد؟ آیا لباس نو پوشیدن نوجوان حرام است؟ آیا یك كودك حق ندارد لباس نو به پوشد و خوشحال باشد؟


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

استدلال به «غیرت عرب» برای انكار شهادت حضرت زهرا (س)3

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

9. عمر، زنش را نیمه شب كتك ‌زد:

با این كه در روایت‌هاى بسیارى خوشرفتارى و آسان گرفتن بر اهل و عیال سفارش شده و نبى مكرم اسلام صلى الله علیه وآله نیز همواره با اهل و عیالش رفتار شایسته داشته است؛ اما متأسفانه عمر بن خطاب كه خود را جانشین رسول خدا صلى الله علیه وآله مى‌دانست، بر خلاف این سیره الهی، با اهل و عیالش رفتار خشونت آمیز داشت و همواره آن‌ها را به هر بهانه‌اى كتك مى‌زد.

عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ قَیْسٍ قَالَ ضِفْتُ عُمَرَ لَیْلَةً فَلَمَّا كَانَ فِى جَوْفِ اللَّیْلِ قَامَ إِلَى امْرَأَتِهِ یَضْرِبُهَا فَحَجَزْتُ بَیْنَهُمَا فَلَمَّا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ لِى یَا أَشْعَثُ احْفَظْ عَنِّى شَیْئًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ،صلى الله علیه وسلم، «لاَ یُسْأَلُ الرَّجُلُ فِیمَ یَضْرِبُ امْرَأَتَهُ وَلاَ تَنَمْ إِلاَّ عَلَى وِتْرٍ». وَنَسِیتُ الثَّالِثَةَ

از اشعث بن قیس نقل شده است كه گفت: شبى مهمان عمر بودم، نیمه‌هاى شب عمر از جایش حركت كرد و زنش را كتك مى‌زد! بین آن دو قرار گرفته و مانع شدم. هنگامى كه عمر به رختخوابش برگشت، گفت: اى اشعث! سخنى از من بشنو كه از رسول خدا (ص) شنیده‌ام: كسى كه همسرش را مى‌زند از وى نمى‌پرسند كه چرا او را كتك زدى؟ و همیشه پس از خواندن نماز وتر بخواب؛ ولى سومى را فراموش كردم.

القزوینی، محمد بن یزید أبو عبدالله (متوفای275هـ)، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 639 ح1986، بَاب ضَرْبِ النِّسَاءِ، تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار الفكر - بیروت.

احمد بن حنبل نیز روایت را همانند قبل نقل كرده و مى‌‌نویسد:

عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَیْسٍ قَالَ ضِفْتُ عُمَرَ فَتَنَاوَلَ امْرَأَتَهُ فَضَرَبَهَا وَقَالَ یَا أَشْعَثُ احْفَظْ عَنِّی ثَلاثًا حَفِظْتُهُنَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ لا تَسْأَلْ الرَّجُلَ فِیمَ ضَرَبَ امْرَأَتَهُ وَلا تَنَمْ إِلا عَلَى وَتْرٍ وَنَسِیتُ الثَّالِثَةَ.

الشیبانی، أحمد بن حنبل أبو عبدالله (متوفای241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج 1، ص 20، ح122، باب مسند عمر بن الخطاب، ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر؛

المقدسی الحنبلی، أبو عبد الله محمد بن عبد الواحد بن أحمد (متوفای643هـ)، الأحادیث المختارة، ج 1، ص 189، تحقیق عبد الملك بن عبد الله بن دهیش، ناشر: مكتبة النهضة الحدیثة - مكة المكرمة، الطبعة: الأولى، 1410هـ؛

المزی، یوسف بن الزكی عبدالرحمن أبو الحجاج (متوفای742هـ)، تهذیب الكمال، ج 18، ص 31، تحقیق: د. بشار عواد معروف، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1400هـ – 1980م؛

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 1، ص 493، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

حاكم نیشابورى نیز روایت را این گونه نقل مى‌كند:

عن الأشعث بن قیس قال تضیفت عمر بن الخطاب رضی الله عنه فقام فی بعض اللیل فتناول امرأته فضربها ثم نادانی یا أشعث قلت لبیك قال احفظ عنى ثلاثا حفظتهن عن رسول الله صلى الله علیه وآله لا تسأل الرجل فیم یضرب امرأته ولا تسأله عمن یعتمد من إخوانه ولا یعتمدهم ولا تنم الا على وتر.

هذا حدیث صحیح الاسناد ولم یخرجاه.

اشعث بن قیس مى‌گوید: بر عمر بن خطاب میهمان شدم، در قسمتى از شب نزد همسرش رفت و وى را كتك زد، سپس مرا صدا زد و گفت: سه چیز را از من بیاموز كه آن را از رسول خدا (ص) شنیده‌ام: 1. از كسى كه همسرش را مى‌زند، نباید پرسید؛ 2. و نباید پرسید كه به چه كسى اعتماد دارد و به چه كسى نه؛ 3. و نخواب مگر پس از خواندن نماز وتر.

النیسابوری، محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاكم (متوفای405 هـ)، المستدرك على الصحیحین، ج 4، ص 194، تحقیق: مصطفى عبد القادر عطا، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1411هـ - 1990م.

بدون شك، مطلبى كه عمر بن خطاب به رسول خدا صلى الله علیه وآله نسبت مى‌دهد، واقعیت ندارد؛ چرا كه كتك زدن و بد رفتارى با همسر، با روح اسلام و حتى با عقل و فطرت انسان در تضاد است. دین مبین اسلام براى زن ارزش ویژه‌اى قائل است و هرگز كتك زدن زن را جایز نمى‌داند. و نیز حتى یك روایت ضعیف وجود ندارد كه رسول خدا صلى الله علیه وآله زنانش را زده باشد و یا حتى با آن‌ها با خشونت رفتار كرده باشد و حتى روایات بسیارى در منابع شیعه و سنى وجود دارد كه رسول خدا همواره با خانواده خود مهربان و خوشرفتارترین شخص نسبت به همسران خود بود. ابن مجاه به نقل از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل مى‌كند كه آن حضرت فرمود:

خَیْرُكُمْ خَیْرُكُمْ لِأَهْلِهِ وأنا خَیْرُكُمْ لِأَهْلِی.

بهترین شما كسى است كه با خانواده اش بهترین باشد و من براى خانواده‌ام بهترینم.

القزوینی، محمد بن یزید أبو عبدالله (متوفای275هـ)، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 636، ح 1977، بَاب حُسْنِ مُعَاشَرَةِ النِّسَاءِ، تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار الفكر - بیروت.

همچنین فرمود:

خِیَارُكُمْ خِیَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ.

بهترین شما كسى است كه نسبت به همسرانشان بهترین باشد.

القزوینی، محمد بن یزید أبو عبدالله (متوفای275هـ)، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 636، ح 1978، بَاب حُسْنِ مُعَاشَرَةِ النِّسَاءِ، تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار الفكر - بیروت.

أنس بن مالك كه سال‌ها خادم رسول خدا صلى الله علیه وآله بوده است در باره اخلاق و رفتار آن حضرت با خانواده مى‌گوید:

مَا رَأَیْتُ أَحَدًا كَانَ أَرْحَمَ بِالْعِیَالِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله علیه وسلم.

هیچ كسى را مهربانتر از رسول خدا با خانواده‌اش ندیدم.

النیسابوری، مسلم بن الحجاج أبو الحسین القشیری (متوفای261هـ)، صحیح مسلم، ج 4، ص 1808، ح2316، بَاب رَحْمَتِهِ (ص) الصِّبْیَانَ وَالْعِیَالَ وَتَوَاضُعِهِ وَفَضْلِ ذلك، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت.

از عایشه نقل شده است كه گفت:

عن عَائِشَةَ قالت ما ضَرَبَ رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم شیئا قَطُّ بیده ولا امْرَأَةً ولا خَادِمًا.

رسول خدا (ص) هرگز چیزى را با دست خود نزد و هیچ خادم و زنى را كتك نزد.

النیسابوری، مسلم بن الحجاج أبو الحسین القشیری (متوفای261هـ)، صحیح مسلم، ج 4، ص 1814، ح2328، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت.

10. دختر ابوبكر دوست نداشت با عمر ازدواج كند:

اخلاق تند و رفتار خشن عمر با خانواده‌اش آن قدر مشهور شده بود كه كسى دوست نداشت با وى ازدواج نماید؛ تا جایى كه همین اخلاق تند، او را در بسیارى از خواستگاری‌ها با شكست مواجه كرده است.

طبرى و ابن أثیر، دو تاریخ نویس معروف اهل سنت مى‌نویسند:

وخطب أم كلثوم ابنة أبی بكر الصدیق إلى عائشة فقالت أم كلثوم: لا حاجة لی فیه إنه خشن العیش شدید على النساء.

عمر بن خطاب ابتدا به خواستگارى امّ‌كلثوم دختر ابوبكر رفت، عایشه این پیشنهاد را با خواهرش مطرح كرد. در پاسخ گفت: مرا با او كارى نیست. عایشه گفت: آیا امیرالمؤمنین را نمى خواهى؟ گفت: آرى نمى خواهم، او در زندگى سخت و خشن و با زنان تندخو و بد رفتار است.

الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای310)، تاریخ الطبری، ج 2، ص 564، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت؛

الأندلسی، احمد بن محمد بن عبد ربه (متوفای: 328هـ)، العقد الفرید، ج 6، ص 98، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت / لبنان، الطبعة: الثالثة، 1420هـ - 1999م؛

الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد (متوفای630هـ) الكامل فی التاریخ، ج 2، ص 450، تحقیق عبد الله القاضی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة الثانیة، 1415هـ .

همچنین مقریزى و ابوالفرج اصفهانى مى‌نویسند كه مغیرة بن شعبة به عمر گفت:

إلا إنك یا أمیر المؤمنین رجل شدید الخلق على أهلك، وهذه صبیة حدیثة السن، فلا تزال تنكر علیها الشئ فتضربها، فتصیح، فیغمك ذلك، وتتألم له عائشة...

تو اى امیرمؤمنان، مردى سخت‌گیر و بد اخلاق نسبت به خانواده‌ات هستى و امّ‌كلثوم دختر خردسالى است، مى‌ترسم به زور چیزى از او بخواهى و او اطاعت نكند و تو او را كتك بزنی، داد و فریاد بزند و تو را ناراحت كند و عایشه نیز از این عمل غمگین شود...

عمر با شنیدن سخنان مغیره، سخن او را تأیید و دست از خواستگارى برداشت.

الأصبهانی، أبو الفرج (متوفای356هـ)، الأغانی، ج 16، ص 103، تحقیق: علی مهنا وسمیر جابر، ناشر: دار الفكر للطباعة والنشر - لبنان.

المقریزی، تقی الدین أحمد بن علی بن عبد القادر بن محمد متوفاى845 هـ) إمتاع الأسماع بما للنبی صلى الله علیه وسلم من الأحوال والأموال والحفدة والمتاع، ج6، ص207،‍ تحقیق وتعلیق: محمد عبد الحمید النمیسی ناشر: دار الكتب العلمیة ـ بیروت، الطبعة الأولى، 1420 هـ - 1999 م.

ابن عبد البر نیز مى‌نویسد:

خطب عمر بن الخطاب أم كلثوم بنت أبی بكر إلى عائشة فأطمعته وقالت أین المذهب بها عنك فلما ذهبت قالت الجاریة تزوجینی عمر وقد عرفت غیرته وخشونة عیشه والله لئن فعلت لأخرجن إلى قبر رسول الله صلى الله علیه وسلم ولأصیحن به.

عمر، امّ‌كلثوم دختر ابوبكر را از عایشه خواستگارى كرد، عایشه او را امیدوار كرد و به امّ‌كلثوم گفت، رأى تو در این باره چیست؟ امّ‌كلثوم گفت: تو مرا به ازدواج عمر در مى‌آوری؛ در حالى كه مى‌دانى او در زندگى چه قدر سخت‌گیر و خشن است؛ به خدا اگر این كار را انجام دهی، من كنار قبر رسول خدا خواهم رفت وفریاد خواهم زد.

القرطبی، یوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر (متوفای463 هـ)، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج 4، ص 1807، تحقیق: علی محمد البجاوی، ناشر: دار الجیل - بیروت، الطبعة: الأولى، 1412هـ.

البته همین ازدواج اتفاق افتاد و خلیفه دوم بدون توجه به مخالفت‌های دختر ابوبكر و عائشه با او ازدواج كرد كه این مطلب را ما در مقاله بررسی شبهه ازدواج ام كلثوم با عمر بررسى كرده‌ایم .

11. عمر، عبوس وارد خانه شده و عبوس خارج مى‌شد:

بلاذرى در انساب الأشراف، طبری، ابن أثیر و ابن كثیر در تاریخشان مى‌نویسند:

وخطب أم أبان بنت عتبة بن ربیعة فكرهته وقالت یغلق بابه ویمنع خیره ویدخل عابسا ویخرج عابسا.

عمربن خطاب از «ام ابان بنت عتبه» خواستگارى كرد آن دختر نمى پذیرفت و مى گفت: در خانه‌اش را مى بندد، خیرش به كسى نمى رسد، عبوس مى آید و عبوس مى رود.

البلاذری، أحمد بن یحیى بن جابر (متوفای279هـ)، أنساب الأشراف، ج 3، ص 260؛

الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای310)، تاریخ الطبری، ج 2، ص 564، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت؛

الآبی، أبو سعد منصور بن الحسین (متوفای421هـ)، نثر الدر فی المحاضرات، ج 4، ص 43، : تحقیق: خالد عبد الغنی محفوط، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت /لبنان، الطبعة: الأولى، 1424هـ - 2004م؛

الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد (متوفای630هـ) الكامل فی التاریخ، ج 2، ص 451، تحقیق عبد الله القاضی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة الثانیة، 1415هـ؛

القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر أبو الفداء (متوفای774هـ)، البدایة والنهایة، ج 7، ص 139، ناشر: مكتبة المعارف – بیروت.

12. عمر و ازدواج اجباری با عاتكه:

محمد بن سعد در الطبقات الكبرى مى‌نویسد:

أَنَّ عَاتِكَةَ بِنْتَ زَیْدٍ كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ اللَّهِ بنِ أَبی بَكْرٍ، فَمَاتَ عَنْهَا وَاشْتَرَطَ عَلَیْهَا أَلاَّ تَزَوَّجَ بَعْدَهُ، فَتَبَتَّلَتْ وَجَعَلَتْ لاَ تَزَوَّجُ، وَجَعَلَ الرجَالُ یَخْطِبُونَهَا وَجَعَلَتْ تَأْبَى، فَقَالَ عُمَرُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ لِوَلِیهَا: اذْكُرْنِی لَهَا، فَذَكَرَهُ لَهَا فَأَبَتْ عَلى عُمَرَ أَیْضَاً، فَقَالَ عُمَرُ: زَوجْنِیهَا: فَزَوَّجَهُ إِیَّاهَا، فَأَتَاهَا عُمَرُ فَدَخَلَ عَلَیْهَا فَعَارَكَهَا حَتَّى غَلَبَهَا عَلى نَفْسِهَا فَنَكَحَهَا، فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ: أُفَ أُفَ أُفَ، أَفَّفَ بها ثُمَّ خَرَجَ مِنْ عِنْدِهَا وَتَرَكَهَا لاَ یَأْتِیهَا، فَأَرْسَلَتْ إِلَیْهِ مَوْلاَةً لَهَا أَنْ تَعَالَ فَإِنی سَأَتَهِیَّأُ لَكَ.

علی بن زید مى‌گوید: عاتكه دختر زید، همسر عبد الله بن ابوبكر بود،‌ و عبد الله با او شرط كرده بود كه اگر او مُرد، شوهر نكند. عاتكه پس از مرگ عبد الله بدون شوهر مانده بود و هر كس از وى خواستگارى مى‌‌كرد، نمى‌پذیرفت، عمر به كسى كه ولایت بر عاتكه داشت گفت كه براى من از او خواستگارى كن، آن زن عمر را نیز قبول نكرد. عمر به سرپرست او گفت: تو او را به همسرى من دربیاور. مراسم ازدواج انجام شد، عمر بر او وارد و با وى درگیر شد تا سرانجام با زور با وى همبستر شد. هنگامى كه كارش تمام شد، عاتكه با اظهار نفرت چندین مرتبه گفت: اُف اُف... سپس عمر خارج شد و نزد وى بازنگشت تا آن كه عاتكه كنیزش را فرستاد و به عمر گفت: بیا من در اختیار تو هستم.

الزهری، محمد بن سعد بن منیع أبو عبدالله البصری (متوفای230هـ)، الطبقات الكبرى، ج 8، ص 265، ناشر: دار صادر - بیروت.

13. عمر، كنیز‌ها را كتك مى‌زد و اجازه نمى‌داد كه حجاب داشته باشند:

رفتار عمر با كنیزان نیز خشن و تند بوده است؛ تا جایى كه هر وقت مى‌دید یكى از آن‌ها مقنعه پوشیده است، آن قدر او را كتك مى‌زد تا مقنعه از سرش مى‌افتاد.

سرخسی، از عالمان مشهور حنفى مذهب در كتاب المبسوط مى‌نویسد:

وكان عمر رضی الله عنه إذا رأی أمة متقنعة علاها بالدرة وقال القی عنك الخمار یا دفار وقال عمر رضی الله عنه ان الأمة ألقت قرونها من وراء الجدار أی لا تتقنع.

 قال أنس رضی الله عنه كن جواری عمر رضی الله عنه یخد من الضیفان كاشفات الرؤس مضطربات البدن ولان الأمة تحتاج إلى الخروج لحوائج مولاها وإنما تخرج فی ثیاب مهنتها وحالها مع جمیع الرجال فی معنى البلوى بالنظر والمس كحال الرجل فی ذوات محارمه ولا یحل له أن ینظر إلى ظهرها وبطنها كما فی حق ذوات المحارم.

عمر هنگامى كه كنیزى را مى‌دید كه روسرى بر سر دارد، او را با تازیانه مى‌زد و مى‌گفت آن را از سرت بردار و مى‌گفت: كنیز نباید روسرى بر سر كند.

أنس مى‌گوید: كنیزان عمر با سر برهنه و در حالى كه اندامشان در حركت و لرزش بود، از میهمان‌ها پذیرائى مى‌كردند و با همان لباس كار و معمولى در منزل براى فراهم كردن ما یحتاج بیرون مى‌رفتند و رفتار مردم از نظر نگاه و تماس بدن با آنان مانند همسر و دیگر محارمشان بود و فقط به پشت و شكمشان نباید نگاه مى‌كردند؛ همان گونه كه نسبت به محارم چنین بودند.

السرخسی، شمس الدین (متوفای483هـ، المبسوط، ج 10، ص 151، ناشر: دار المعرفة – بیروت.

ابن عابدین نیز كه از عالمان حنفى مذهب به شمار مى‌رود، در این باره مى‌نویسد:

وكان عمر رضی الله عنه إذا رأى جاریة متقنعة علاها بالدرة وقال: ألقی عنك الخمار یا دفار، أتتشبهین بالحرائر؟.

عمر،‌ هر وقت كنیزى را مى‌دید كه روسرى بر سر دارد، او را با تازیانه مى‌زد و مى‌گفت: اى كثیف بد بود! روسرى را از سرت بردار، آیا مى‌خواهى به زنان آزاده خودت را همانند كنى؟.

محمد أمین الشهیر بابن عابدین، (متوفای1252هـ)، حاشیة رد المختار على الدر المختار شرح تنویر الأبصار فقه أبو حنیفة، ج 6، ص 367، ناشر: دار الفكر للطباعة والنشر. - بیروت. - 1421هـ - 2000م.

 

محمد ناصر البانى كه وهابی‌ها از او با عنوان بخارى دوران یاد مى‌كنند، در كتاب إرواء الغلیل، در این باره مى‌نویسد:

1796. قال ابن المنذر: ثبت «أن عمر قال لأمة رآها متقنعة: اكشفی رأسك ولا تشبهی بالحرائر وضربها بالدرة » صحیح. أخرجه ابن أبی شیبة فی المصنف ( 2 / 82 / 1 ) .

ابن منذر گفته: ثابت است كه عمر به كنیزى كه مقنعه مى‌پوشید مى‌گفت: سرت را برهنه كن و خودت را به زنان آزاده شبیه نكن، و او را با تازیانه مى‌زد.

این روایت را ابن أبی شیبه نقل كرده و صحیح است.

و در ادامه مى‌نویسد:

حدثنا وكیع، قال: حدثنا شعبة عن قتادة عن أنس قال: " رأى عمر أمة لنا مقنعة، فضربها وقال: لا تشبهین بالحرائر ". قلت: وهذا إسناد صحیح.

از انس نقل شده است كه عمر كنیزى را دید كه مقنعه پوشیده بود، او را كتك زد و گفت: خودت را به زنان آزاده شبیه مگردان.

سند این روایت صحیح است.

و نیز مى‌نویسد:

حدثنا علی بن مسهر عن المختار بن فلفل عن أنس بن مالك قال: " دخلت على عمر بن الخطاب أمة قد كان یعرفها لبعض المهاجرین أو، الأنصار، وعلیها جلباب متقنعة به، فسألها: عتقت؟ قالت: لا: قال: فما بال الجلباب؟! ضعیه عن رأسك، إنما الجلباب على الحرائر من نساء المؤمنین، فتلكأت، فقام إلیها بالدرة، فضرب بها رأسها حتى ألقته عن رأسها ".

قلت: وهذا سند صحیح على شرط مسلم.

أنس بن مالك مى‌گوید: كنیزى از كنیزان مهاجر یا انصار با بدن پوشیده و مقنعه بر سر نزد عمر رفت، عمر پرسید: آیا آزاد شده‌اى؟ گفت:‌ نه. عمر گفت: پس این روسرى و مقنعه چیست؟! آن را از سرت بردار؛ چون این پوشش مخصوص زنان آزاده و مؤمن است. كنیز لحظه‌اى اهمال كرد، عمر از جایش برخواست و با تازیانه بر سرش زد تا روسرى را بردارد.

این حدیث با نقل مسلم صحیح است.

و باز به نقل از أنس بن مالك مى‌نویسد:

ثم روى من طریق حماد بن سلمة قالت: حدثنی ثمامة بن عبد الله بن أنس عن جده أنس بن مالك قال: «كن إماء عمر رضی الله عنه یخدمتنا كاشفات عن شعورهن، تضطرب ثدیهن».

قلت: وإسناده جید رجاله كلهم ثقات غیر شیخ البیهقی أبی القاسم عبد الرحمن بن عبید الله الحربی وهو صدوق كما قال الخطیب ( 10 / 303 )

وقال البیهقی عقبه: «والآثار عن عمر بن الخطاب رضی الله عنه فی ذلك صحیحة».

كنیزان عمر با سرهاى برهنه و در حالى كه پستانهایشان بالا و پایین حركت مى‌كرد و مى‌لرزید، از ما پذیرائى كردند.

ألبانی، محمد ناصر (متوفای1420هـ)، إرواء الغلیل، ج 6 ص 203 ـ 204، باب عدم جواز تشبه الإماء بالحرائر، تحقیق: إشراف: زهیر الشاویش، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة، 1405 - 1985 م.

نتیجه:

با سیر اجمالى در زندگى عمر، درمى‌یابیم كه وى همواره با زنان رفتارهایى ناشایست داشته و زنان بسیارى طعم تلخ تازیانه و كتك‌هاى وى را چشیده‌اند و عرب‌ها كه به قول مستشكل غیرت و حساسیت زیادى نیز نسبت به زنان نشان مى‌دادند، در این موارد سكوت كرده و بر عمر خرده نگرفته‌اند.

قضیه هجوم عمر بن خطاب و دار و دسته‌اش به خانه فاطمه زهرا سلام الله علیها نیز یكى از ده‌ها مواردى است كه در تاریخ ثبت شده و دلائل محكم و سندهاى صحیحى از كتاب‌هاى اهل تسنن نیز آن را تأیید مى‌كند.

همان افرادى كه در قضیه حمله عمر به خانه‌هاى مردم و كتك زدن زن‌هاى مسلمان، هیچ واكنشى از خود نشان ندادند و از ترس شلاق عمر سكوت اختیار كردند، در قضیه شهادت فاطمه زهرا سلام الله علیها و كتك زدن دار و دسته عمر به ناموس رسول خدا صلى الله علیه وآله نیز سكوت اختیار كرده و هیچ اعتراضى نكردند.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

ماجرای ضایع شدن یک وهابی توسط مجری مسیحی

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

 
رسوایی این مرد سعودی به قدری ناگوار بود که مجری مسیحی با کمال تعجب گفت: آیا مطمئنی تو یک فرد مسلمان هستی؟! آیا به قرآن ایمان داری؟! آیا تا به حال قرآن خوانده ای؟! چگونه پرسش به این آسانی را بلد نیستی؟!
به گزارش شیعه آنلاین، شبکه ماهواره ای MBC چندی پیش قسمت جدید مسابقه معروف "چه کسی برنده یک میلیون دلار می شود؟" را پخش کرد. مجری این مسابقه "جرج قرداحی" است. او یک مجری مسیحی سرشناس در جهان عرب است.

در این قسمت از این مسابقه یک وهابی سعودی شرکت کرده بود. پرسشی که مجری از او پرسید، در مورد تعداد سوره های قرآن کریم بود. نکته تعجب برانگیز این بود که نه تنها این مرد وهابی نتوانست پاسخ این پرسش را بدهد، بلکه به صورت تلفنی از پدر خود کمک گرفت اما او هم پاسخ درست را نیافت.


رسوایی این مرد سعودی به قدری ناگوار بود که مجری مسیحی با کمال تعجب گفت: آیا مطمئنی تو یک فرد مسلمان هستی؟! آیا به قرآن ایمان داری؟! آیا تا به حال قرآن خوانده ای؟! چگونه پرسش به این آسانی را بلد نیستی؟!
 
 


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

اقرار ابوبكر به هجوم به خانه حضرت زهرا سلام الله علیها

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

طرح شبهه

عبد الرحمن دمشقیه، نویسنده معاصر وهّابى، در مقاله‌اش با عنوان «قصة حرق عمر رضی الله عنه لبیت فاطمة رضی الله عنها» كه در سایت «فیصل نور» آمده، در باره روایت إبن أبی‌شیبه مى‌نویسد:

1. وددت أنی لم أحرق بیت فاطمة... (قول أبی بكر). فیه عُلْوان بن داود البجلی (لسان المیزان، ج4، ص218، ترجمه رقم 1357- 5708 و میزان الاعتدال، ج3، ص108، ترجمه رقم 5763) قال البخاری وأبو سعید بن یونس وابن حجر والذهبی «منكر الحدیث» وقال العُقیلی (الضعفاء للعُقیلی، ج3، ص420).

در روایت ابوبكر، نام داوود بن عُلْوان بَجَلِى وجود دارد كه بخارى، ابوسعید بن یونس،‌ ابن حجر و عقیلى وى را منكر الحدیث مى‌دانند.

اصل روایت در منابع اهل سنت

ابن زنجویه در الأموال، ابن قتیبه دینورى در الإمامة والسیاسة، طبرى در تاریخش، ابن عبد ربه در العقد الفرید، مسعودى در مروج الذهب، طبرانى در المعجم الكبیر، مقدسى در الأحادیث المختاره، شمس الدین ذهبى در تاریخ الإسلام و... داستان اعتراف ابوبكر را با اندك اختلافى نقل كرده‌اند كه متن آن را از كتاب الأموال ابن زنجویه،‌ از دانشمندان قرن سوم اهل سنّت نقل مى‌كنیم:

أنا حمید أنا عثمان بن صالح، حدثنی اللیث بن سعد بن عبد الرحمن الفهمی، حدثنی علوان، عن صالح بن كیسان، عن حمید بن عبد الرحمن بن عوف، أن أباه عبد الرحمن بن عوف، دخل على أبی بكر الصدیق رحمة الله علیه فی مرضه الذی قبض فیه ... فقال [أبو بكر] : « أجل إنی لا آسى من الدنیا إلا على ثَلاثٍ فَعَلْتُهُنَّ وَدِدْتُ أَنِّی تَرَكْتُهُنَّ، وثلاث تركتهن وددت أنی فعلتهن، وثلاث وددت أنی سألت عنهن رسول الله (ص)، أما اللاتی وددت أنی تركتهن، فوددت أنی لم أَكُنْ كَشَفْتُ بیتَ فاطِمَةَ عن شیء، وإن كانوا قد أَغْلَقُوا على الحرب... .

عبد الرحمن بن عوف به هنگام بیمارى ابوبكر به دیدارش رفت و پس از سلام و احوال‌پرسى، با او گفت و گوى كوتاهى داشت. ابوبكر به او چنین گفت:

من در دوران زندگى بر سه چیزى كه انجام داده‌ام تأسف مى‌خورم ، دوست داشتم كه مرتكب نشده بودم ، یكی از آن‌ها هجوم به خانه فاطمه زهرا بود ، دوست داشتم خانه فاطمه را هتك حرمت نمى‌كردم؛ اگر چه آن را براى جنگ بسته بودند... .

الخرسانی، أبو أحمد حمید بن مخلد بن قتیبة بن عبد الله المعروف بابن زنجویه (متوفاى251هـ) الأموال، ج 1، ص 387؛

الدینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبة (متوفای276هـ)، الإمامة والسیاسة، ج 1، ص 21، تحقیق: خلیل المنصور، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1418هـ - 1997م، با تحقیق شیری، ج1، ص36، و با تحقیق، زینی، ج1، ص24؛

الطبری، محمد بن جریر (متوفای 310هـ)، تاریخ الطبری، ج 2، ص 353، ناشر: دار الكتب العلمیة – بیروت؛

الأندلسی، احمد بن محمد بن عبد ربه (متوفای: 328هـ)، العقد الفرید، ج 4، ص 254، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت / لبنان، الطبعة: الثالثة، 1420هـ - 1999م؛

المسعودی، أبو الحسن على بن الحسین بن على (متوفاى346هـ) مروج الذهب، ج 1، ص 290؛

الطبرانی، سلیمان بن أحمد بن أیوب أبو القاسم (متوفای360هـ)، المعجم الكبیر، ج 1، ص 62، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مكتبة الزهراء - الموصل، الطبعة: الثانیة، 1404هـ – 1983م؛

العاصمی المكی، عبد الملك بن حسین بن عبد الملك الشافعی (متوفای1111هـ)، سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوائل والتوالی، ج 2، ص 465، تحقیق: عادل أحمد عبد الموجود- علی محمد معوض، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1419هـ- 1998م.

نقد و بررسى شبهه عبد الرحمن دمشقیه

پاسخ اول: نقل روایت با سند‌هاى دیگر

این روایت با چندین سند نقل شده است كه تنها در یكى از آن‌ها «علوان بن داوود» وجود دارد؛ از جمله شمس الدین ذهبى پس از نقل روایت مى‌گوید:

رواه هكذا وأطول من هذا ابن وهب، عن اللیث بن سعد، عن صالح بن كیسان، أخرجه كذلك ابن عائذ.

ابن وهب و نیز ابن عائذ، این روایت را با تفصیل بیشترى نقل كرده‌اند.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام، ج 3، ص 118، تحقیق د. عمر عبد السلام تدمرى، ناشر: دار الكتاب العربی - لبنان/ بیروت، الطبعة: الأولى، 1407هـ - 1987م.

در این سند هیچ نامى از علوان بن داوود به میان نیامده و لیث بن سعد به طور مستقیم‌ از صالح بن كیسان روایت را نقل كرده است.

ابن عساكر نیز با این سند روایت را نقل مى‌كند:

أخبرنا أبو البركات عبد الله بن محمد بن الفضل الفراوی وأم المؤید نازیین المعروفة بجمعة بنت أبی حرب محمد بن الفضل بن أبی حرب قالا أنا أبو القاسم الفضل بن أبی حرب الجرجانی أنبأ أبو بكر أحمد بن الحسن نا أبو العباس أحمد بن یعقوب نا الحسن بن مكرم بن حسان البزار أبو علی ببغداد حدثنی أبو الهیثم خالد بن القاسم قال حدثنا لیث بن سعد عن صالح بن كیسان عن حمید بن عبد الرحمن بن عوف عن أبیه... .

و پس از نقل روایت مى‌گوید:

كذا رواه خالد بن القاسم المدائنی عن اللیث وأسقط منه علوان بن داود وقد وقع لی عالیا من حدیث اللیث وفیه ذكر علوان.

مدائنى نیز این روایت را از لیث نقل كرده و در از آن علوان بن داوود نامى‌نبرده و روایتى كه من از لیث نقل كرده‌ام و علوان در آن وجود دارد، با سلسه سند كوتاه‌ترى نقل شده است.

ابن عساكر الشافعی، أبی القاسم علی بن الحسن إبن هبة الله بن عبد الله (متوفای571هـ)،‌ تاریخ مدینة دمشق وذكر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، ج 30، ص417 ـ 419، تحقیق محب الدین أبی سعید عمر بن غرامة العمری، ناشر: دار الفكر - بیروت - 1995.

بلاذرى در انساب الأشراف همین روایت را با سند ذیل نقل مى‌كند:

حدثنی حفص بن عمر، ثنا الهیثم بن عدی عن یونس بن یزید الأیلی عن الزهری أن عبد الرحمن بن عوف قال: دخلت على أبی بكر فی مرضه... .

البلاذری، أحمد بن یحیى بن جابر (متوفای279هـ) أنساب الأشراف، ج 3، ص 406 ، طبق برنامه الجامع الكبیر.

استفاضه و تقویت روایت با سندهاى متعدد

بنابراین، دست كم این روایت با سه سند گوناگون نقل شده است. حتّى اگر فرض كنیم كه همه این اسناد مشكل داشته باشند، بازهم نمى‌توانیم از حجیّت آن دست برداریم؛ زیرا بر مبناى قواعد علم رجال اهل سنّت، اگر سند روایت از سه عدد گذشت، حتّى اگر همه آن‌ها ضعیف باشد، یك‌دیگر را تقویت كرده و حجّت مى‌شود؛ چنانچه بدر الدین عینى (متوفای 855هـ) در عمدة القارى به نقل از محیى الدین نووى مى‌نویسد:

وقال النووی فی (شرح المهذب): إن الحدیث إذا روی من طرق ومفرداتها ضعاف یحتج به، على أنا نقول: قد شهد لمذهبنا عدة أحادیث من الصحابة بطرق مختلفة كثیرة یقوی بعضها بعضا، وإن كان كل واحد ضعیفا.

نووى در شرح مهذب گفته است: اگر روایتى با سند‌هاى گوناگون نقل شود؛ ولى برخى از راویان آن ضعیف باشند، بازهم به آن احتجاج مى‌شود، افزون بر این كه ما مى‌گوییم: تعدادى حدیث از صحابه و از راه‌هاى گوناگونى نقل شده است كه برخى از آن برخى دیگر را تقویت مى‌كنند؛ اگرچه هریك از آن احادیث ضعیف باشند.

العینی، بدر الدین محمود بن أحمد (متوفای 855هـ)، عمدة القاری شرح صحیح البخاری، ج 3، ص 307، ناشر: دار إحیاء التراث العربی – بیروت.

ابن تیمیه حرّانى در مجموع فتاوى مى‌نویسد:

تعدّد الطرق وكثرتها یقوی بعضها بعضا حتى قد یحصل العلم بها ولو كان الناقلون فجّارا فسّاقا فكیف إذا كانوا علماء عدولا ولكن كثر فی حدیثهم الغلط.

زیادى و تعدد راه‌هاى نقل حدیث برخى برخى دیگر را تقویت مى‌كند كه خود زمینه علم به آن را فراهم مى‌كند؛ اگر چه راویان آن فاسق و فاجر باشند؛ حال چگونه خواهد بود حال حدیثى كه تمام راویان آن افراد عادلى باشند كه خطا و اشتباه هم در نقلشان فراوان باشد.

ابن تیمیه الحرانی، أحمد عبد الحلیم أبو العباس (متوفای 728 هـ)، كتب ورسائل وفتاوى شیخ الإسلام ابن تیمیة، ج 18، ص 26، تحقیق: عبد الرحمن بن محمد بن قاسم العاصمی النجدی، ناشر: مكتبة ابن تیمیة، الطبعة: الثانیة.

هنگامى كه روایتى طرق متعدد داشته باشد و راویان آن همگى فاسق و فاجر باشند، هم‌دیگر را تقویت كرده و حجت مى‌شود، روایت اقرار ابوبكر كه تنها یكى از راویان آن متّهم به «منكر الحدیث» بودن شده است، به یقین حجّت خواهد بود.

محمد ناصر البانى در ارواء الغلیل پس از نقل طُرُق یك روایت مى‌گوید:

وجملة القول: أن الحدیث طرقه كلها لا تخلو من ضعف ولكنه ضعف یسیر إذ لیس فی شئ منها من اتهم بكذب وإنما العلة الارسال أو سوء الحفظ ومن المقرر فی « علم المصطلح » أن الطرق یقوی بعضها بعضا إذا لم یكن فیها متهم.

خلاصه آن كه، تمام سند‌هاى این حدیث بدون ضعف نیست؛ اگر چه ضعف مهمى نیست؛ زیرا كسى كه متهم به دروغ باشد، در طُرُق حدیث وجود ندارد و علّت ضعف یا ارسال آن است و یا كم حافظه بودن راوى. از مسائل ثابت شده در علم رجال این است كه سند هاى متعدد درصورتى كه در سلسله سند فرد متّهمى نباشد، یك‌دیگر را تقویت مى‌كنند.

البانی، محمد ناصر، إرواء الغلیل فی تخریج أحادیث منار السبیل، ج 1، ص 160، تحقیق: إشراف: زهیر الشاویش، ناشر: المكتب الإسلامی - بیروت - لبنان، الطبعة: الثانیة، 1405 - 1985 م.

در نتیجه، این روایات حتّى اگر از نظر سند هم ضعیف باشند‌، بازهم حجّت و قابل استدلال هستند.

پاسخ دوم: شهادت عالمان اهل سنت بر صحت روایت

1. تحسین سعید بن منصور (متوفاى 227هـ.)

سعید بن منصور، از بزرگان حدیث در قرن سوم هجرى در سنن خود این روایت را نقل كرده و گفته كه این روایت «حسن» است.

جلال الدین سیوطى در جامع الأحادیث و مسند فاطمة و متقى هندى در كنز العمّال پس از نقل این روایت مى‌گویند:

أَبو عبید فی كتاب الأَمْوَالِ، عق وخیثمة بن سلیمان الطرابلسی فی فضائل الصحابة، طب، كر، ص، وقال: إِنَّه حدیث حسن إِلاَّ أَنَّهُ لیس فیه شیءٌ عن النبی.

این روایت را ابوعبید در كتاب الأموال، عقیلى، طرابلسى در فضائل الصحابه، طبرانى در معجم الكبیر، ابن عساكر در تاریخ مدینه دمشق و سعید بن منصور در سنن خود نقل كرده‌اند و سعید بن منصور گفته: این حدیث «حسن» است؛ مگر این كه در آن سخنى از رسول خدا نیست.

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، جامع الاحادیث (الجامع الصغیر وزوائده والجامع الكبیر)، ج 13، ص 101 و ج 17، ص 48؛

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ) مسند فاطمه، ص34 و 35، ناشر: مؤسسة الكتب الثقافیة ـ بیروت، الطبعة‌ الأولی.

الهندی، علاء الدین علی المتقی بن حسام الدین (متوفای975هـ)، كنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، ج 5، ص 252، تحقیق: محمود عمر الدمیاطی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1419هـ - 1998م.

طبق آن چه سیوطى و متّقى هندى در مقدّمه كتابشان گفته‌اند، مقصود از (ص) سعید بن منصور در سنن او است؛ چنانچه مى‌گوید:

 (ص) لسعید ابن منصور فی سننه.

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، الشمائل الشریفة، ج 1، ص 16، تحقیق: حسن بن عبید باحبیشی، ناشر: دار طائر العلم للنشر والتوزیع؛

القاسمی، محمد جمال الدین (متوفای1332هـ)، قواعد التحدیث من فنون مصطلح الحدیث، ج 1، ص 244، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1399هـ - 1979م؛

الهندی، علاء الدین علی المتقی بن حسام الدین (متوفای975هـ)، كنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، ج 1، ص 15، تحقیق: محمود عمر الدمیاطی، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولی، 1419هـ - 1998م.

شرح حال سعید بن منصور

ذهبى در باره او مى‌نویسد:

سعید بن منصور. ابن شعبة الحافظ الإمام شیخ الحرم... وكان ثقة صادقا من أوعیة العلم... وقال أبو حاتم الرازی هو ثقة من المتقنین الأثبات ممن جمع وصنف.

سعید بن منصور، حافظ و امام و شیخ حرم بود... وى فردى دانشمند، مورد اعتماد و راست‌گو بود، ابوحاتم رازى او را مورد اعتماد و از نویسندگان و مؤلّفان قوى معرّفى كرده است.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، سیر أعلام النبلاء، ج 10، ص 586، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، محمد نعیم العرقسوسی، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: التاسعة، 1413هـ.

و در تذكرة‌ الحفاظ مى‌گوید:

سعید بن منصور بن شعبة الحافظ الإمام الحجة... .

سعید بن منصور، حافظ ، امام و حجت بود.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ)، تذكرة الحفاظ، ج 2، ص 416، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى.

اعتراف شخصى مانند سعید بن منصور در قرن سوم هجرى و تعبیر او از این روایت به «حسن»، نشان‌دهنده این است كه این روایت در قرون نخستین اسلامى مطرح و مورد قبول دانشمندان اهل سنت بوده است.

2 . تحسین ضیاء المقدسى (متوفاى 643 هـ)

مقدسى حنبلی، از مشاهیر قرن هفتم هجرى و از بزرگان علم حدیث اهل سنت، این روایت را «حسن» دانسته، مى‌گوید:

قلت وهذا حدیث حسن عن أبی بكر إلا أنه لیس فیه شیء من قول النبی (ص).

این روایت از ابوبكر «حسن» است؛ گرچه در آن سخنى از رسول خدا (ص) نیست.

المقدسی الحنبلی، أبو عبد الله محمد بن عبد الواحد بن أحمد (متوفای643هـ)، الأحادیث المختارة، ج 1، ص 90، تحقیق عبد الملك بن عبد الله بن دهیش، ناشر: مكتبة النهضة الحدیثة - مكة المكرمة، الطبعة: الأولى، 1410هـ.

شرح حال مقدسى حنبلى

ذهبى در باره او مى‌نویسد:

الضیاء الإمام العالم الحافظ الحجة محدث الشام شیخ السنة ضیاء الدین أبو عبد الله محمد بن عبد الواحد... الحنبلی صاحب التصانیف النافعة... وحصل أصولا كثیرة ونسخ وصنف وصحح ولین وجرح وعدل وكان المرجوع إلیه فی هذا الشأن.

قال تلمیذه عمر بن الحاجب: شیخنا أبو عبد الله شیخ وقته ونسیج وحده علما وحفظا وثقة ودینا من العلماء الربانیین وهو أكبر من أن یدل علیه مثلی كان شدید التحری فی الروایة مجتهدا فی العبادة كثیر الذكر منقطعا متواضعا سهل العاریة.

رأیت جماعة من المحدثین ذكروه فأطنبوا فی حقه ومدحوه بالحفظ والزهد سألت الزكی البرزالی عنه فقال: ثقة جبل حافظ دین قال بن النجار: حافظ متقن حجة عالم بالرجال ورع تقی ما رأیت مثله فی نزاهته وعفته وحسن طریقته وقال الشرف بن النابلسی: ما رأیت مثل شیخنا الضیاء.

ضیاء مقدسى، پیشواى حافظ، دانشمند و محدّث اهل شام، استاد حدیث، صاحب آثار مفید بود... دو بار به اصفهان رفت و از آن جا بهره‌هاى فراوانى برد كه قابل وصف نیست؛ از جمله نسخه‌بردارى تألیف و تصحیح و جرح و تعدیل راویان و مصنّفان كه مرجع دیگران نیز بود، از آثار و بركات حضورش در این شهر بود.

عمر بن حاجب، شاگرد مقدسى در باره وى گفته است: استاد ما ابوعبدالله یگانه روزگار و تنها دانشمند زمانش از نظر عمل و دین بود، مورد اعتماد و از دانشمندان بنام به شمار مى‌رفت، من كوچك‌تر از آن هستم كه در باره او سخن بگویم، او روایت شناس، در راز و نیاز با خداوند پرتلاش و از دنیا بریده بود و اهل تواضع و فروتنى بود.

گروهى از محدّثان و راویان را دیدم كه در حقّ وى زیاد سخن مى‌گفتند و با الفاظى مانند: حافظ و زاهد او را وصف مى‌كردند، از زكى برزانى در باره وى پرسیدم، گفت: مقدسى مورد اعتماد، حافظ و دین‌دار بود، ابن نجار او را با وصف حافط، حجّت، آگاه به علم رجال، اهل ورع و تقواى كه مانند او ندیدم، مى‌ستاید. و شرف نابلسى در حق وى گفته است: مانند استادم ضیاء مقدسى كسى را ندیدم.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ) تذكرة الحفاظ، ج 4، ص 1405، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى.

همین مطالب را ابن رجب حنبلى ، جلال الدین سیوطى و عكرى حنبلى نقل كرده‌اند.

إبن رجب الحنبلی، عبد الرحمن بن أحمد (متوفای795هـ)، ذیل طبقات الحنابلة، ج 1، ص 279.

السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بكر (متوفای911هـ)، طبقات الحفاظ، ج 1، ص 497، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ.

العكری الحنبلی، عبد الحی بن أحمد بن محمد (متوفای1089هـ)، شذرات الذهب فی أخبار من ذهب، ج 5، ص 225، تحقیق: عبد القادر الأرنؤوط، محمود الأرناؤوط، ناشر: دار بن كثیر - دمشق، الطبعة: الأولی، 1406هـ.

با تعریف و تمجیدى كه بزرگان اهل سنت از مقدسى كرده‌اند، براى اعتبار روایت كفایت مى‌كند.

پاسخ سوم: صحت سند روایت

در این بخش ابتدا به بررسى سند روایت پرداخته و سپس سخنان عبد الرحمن دمشقیه و دیگر همفكران او را كه در تضعیف روایت به دلیل «منكر الحدیث بودن عُلوان» استناد كرده‌اند بررسى و ثابت مى‌كنیم كه اولاً: وثاقت عُلوان ثابت است؛‌ ثانیاً: نسبت «منكر الحدیث» به وى صحت ندارد؛ ثالثاً: بر فرض صحت این انتساب، منكر الحدیث بودن علوان ضررى به اعتبار روایت وارد نمى‌سازد.

حمید بن مخلد بن قتیبة بن عبد الله الأزدى (متوفاى 248 یا 251هـ)، صاحب كتاب الأموال. ابن حجر در باره او مى‌گوید:

حمید بن مخلد بن قتیبة بن عبد الله الأزدی أبو أحمد بن زنجویه وهو لقب أبیه ثقة ثبت له تصانیف.

العسقلانی، ابن حجر، تقریب التهذیب، ج 1، ص 182، رقم: 1558.

عثمان بن صالح بن صفوان السهمى (متوفاى 219هـ)، از روات بخارى، نسائى و ابن ماجه.

عثمان بن صالح بن صفوان السهمی مولاهم أبو یحیى المصری صدوق.

العسقلانی، ابن حجر، تقریب التهذیب، ج 1، ص 384، رقم4480.

اللیث بن سعد بن عبد الرحمن الفهمی (متوفاى175هـ) ، از روات بخارى ، مسلم و …

اللیث بن سعد بن عبد الرحمن الفهمی أبو الحارث المصری ثقة ثبت فقیه إمام مشهور.

العسقلانی، ابن حجر، تقریب التهذیب، ج 1، ص 464، رقم: 5684.

علوان بن داوود ، به صورت تفصیلى بررسى خواهد شد

صالح بن كیسان (متوفاى بعد از 130 یا 140 هـ) ، از روات صحیح بخارى ، مسلم و…

صالح بن كیسان المدنی أبو محمد أو أبو الحارث مؤدب ولد عمر بن عبد العزیز ثقة ثبت فقیه.

العسقلانی، ابن حجر، تقریب التهذیب، ج 1، ص 273، رقم: 2884.

حمید بن عبد الرحمن بن عوف (متوفاى 105هـ)، از روایت صحیح بخاری و مسلم.

حمید بن عبد الرحمن بن عوف الزهری المدنی ثقة.

العسقلانی، ابن حجر، تقریب التهذیب، ج 1، ص 182، رقم: 1552.

عبد الرحمن بن عوف. صحابی

آیا عُلْوَانَ بن داوود، منكر الحدیث است؟

تنها اشكال سندى كه به این روایت وارد كرده‌اند،‌ این است كه علوان بن داوود، منكر الحدیث است. ذهبى و ابن حجر عسقلانى پس از نقل روایت اقرار ابوبكر مى‌گویند:

قال البخاری: عُلْوَانُ بن دَاوُد، ویقال ابن صالح. منكر الحدیث.

بخارى گفته: علوان بن داوود منكر الحدیث است.

الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای748هـ) میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج 5، ص 135، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض والشیخ عادل أحمد عبدالموجود، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1995م؛

العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل (متوفای852 هـ) لسان المیزان، ج 4، ص 189، تحقیق: دائرة المعرف النظامیة - الهند، ناشر: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - بیروت، الطبعة: الثالثة، 1406هـ – 1986م.

این سخن اشكالات متعددى دارد كه به آن‌ها مى‌پردازیم.


نظرات() 



پنجشنبه 1390/06/17

از تخریب بقیع تا پلمپ قبر أبولؤلؤ

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

 
موافقت شیخ "محمدعلی تسخیری" با پلمپ قبر أبولؤلؤ با هدف و نیت خاصی انجام گرفت، اما بهتر بود که وی از خود کیاست نشان می داد و با رفتاری دیپلماتیک در ازای اعلام موافقت جمهوری اسلامی ایران با پلمپ قبر أبولؤلؤ، از قرضاوی درخواست می کرد که گامی مؤثر برای بازسازی قبرستان بقیع بردارد.

به گزارش شیعه آنلاین، در هشتم شوال سال 1344 هجری قمری یعنی حدود 87 سال پیش، پس از اشغال مکه مکرمه، وهابیون به سرکردگی "عبدالعزیز بن سعود" بنیانگذار عربستان سعودی روی به مدینه آوردند و پس از محاصره و جنگ با مدافعان شهر، سرانجام آن را اشغال نموده، مأمورین عثمانی را بیرون کردند و به تخریب قبور ائمه بقیع و غیره پرداختند.

حمله کنندگان ، ضریح فولادی ائمه بقیع را که در اصفهان ساخته شده بود و روی قبور حضرات معصومین امام مجتبی، امام سجاد، امام باقر و امام صادق (علیهم السلام) قرار داشت را از جا در آورده و بردند. اما این اولین حمله آنان به مدینه نبود. آنان در سال 1221 هجری نیز یک بار دیگر به مدینه هجوم برده، پس از یک سال و نیم محاصره توانسته بودند آن شهر را تصرف کنند و پس از تصرف اقدام به غارت اشیای گرانبهای حرم پیامبر (ص) و تخریب و غارت قبرستان بقیع نمودند.

از زمان تخریب قبور بقیع تا به امروز، شیعیان و پیروان اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) همواره انتظار لحظه ای را کشیده اند که تسلط رژیم منحرف آل سعود بر سرزمین حجاز پایان یابد تا بتوان قبرستان بقیع و قبور ائمه را بازسازی کرد. اگر بخواهیم خوش بینانه به این مسأله نگاه کنیم باید آرزوی زمانی را داشته باشیم که میان تصمیم گیرندگان در عربستان و بزرگان شیعه در جهان توافقی صورت گیرد تا به موجب آن آل سعود با ساخت و بازسازی قبرستان بقیع موافقت کند.

بدون شک وظیفه انجام این گونه مذاکرات بر عهده چهره های سرشناس دینی کشورمان و چهره های شیعی جهان است. از نمونه این چهره های سرشناس کشورمان می توان به حجة الإسلام شیخ "محمدعلی تسخیری" دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی اشاره کرد.

بررسی پرونده فعالیت و یا تلاش حجة الإسلام تسخیری برای بازسازی قبرستان بقیع نشان می دهد که وی نه تنها گام مفید و مثبتی در این زمینه برنداشته، بلکه عامل اصلی پلمپ شدن بارگاه أبولؤلؤ در شهر کاشان شد.

در مورد ماجرای پلمپ شدن بارگاه أبولؤلؤ یک منبع آگاه به خبرنگار شیعه آنلاین، گفت: حدود سه سال پیش که به همراه شیخ "محمدعلی تسخیری" برای شرکت در یک کنفرانس اسلامی به کشور قطر سفر کرده بودیم، در راهروی محل برگزاری کنفرانس ناگهان شیخ "یوسف قرضاوی" چهره سرشناس اهل سنت جهان عرب جلوی ما سبز شد و با خشم، ناراحت و لحنی تمسخر آمیز خطاب به شیخ "تسخیری" گفت: شما فقط دم از تقریب مذاهب می زنید، اما گامی مؤثر و واقعی برای این مسأله بر نمی داریم.

این منبع آگاه به نقل از قرضاوی ادامه داد "اگر می خواهید یک گام واقعی بردارید، باید در مرحله اول قبر أبولؤلؤ را خراب کنید". آقای تسخیری از قرضاوی چند دقیقه وقت خواست تا نظر خود در این مورد را اعلام کند. حدود یک ربع بعد پیش قرضاوی رفت و گفت "ما موافقیم، قبر أبولؤلؤ را پلمپ می کنیم". چند روز بعد هم بارگاه أبولؤلؤ در کاشان پلمپ شد.

گفتنی است؛ بدون شک موافقت شیخ "محمدعلی تسخیری" با پلمپ قبر أبولؤلؤ با هدف و نیت خاصی انجام گرفت، اما بهتر بود که وی از خود کیاست نشان می داد و با رفتاری دیپلماتیک در ازای اعلام موافقت جمهوری اسلامی ایران با پلمپ قبر أبولؤلؤ، از قرضاوی درخواست می کرد که گامی مؤثر برای بازسازی قبرستان بقیع بردارد.



نظرات() 



چهارشنبه 1390/06/16

کتاب درباره اوشو

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

در نظر اوشو، انسان باید از هر چیزی که آزادیش را محدود می‌کند فاصله بگیرد، حتی اگر آن چیز خدا و دستورات او باشد؛ چنان که با صراحت ابراز می‌دارد؛ همه چیز را باید فدای آزادی کرد حتی زندگی را... حتی می‌توان خدا را فدای آزادی کرد، اما نمی‌توان آزادی را فدای خدا کرد!
نویسنده در این کتاب توضیح می‌دهد كه در عبادت مورد توصیه اشو، خدا نقش چندانی ندارد. در نگاه اوشو، آنچه عبادت را سودمند یا بی‌فایده می‌سازد، حالات انسانی و توان روانی اوست. خدا در آموزه‌های عبادی اوشو در موقعیت انفعال قرار دارد. در نگاه او پیش از آن که خدا به یاری انسان آید،‌ شادی درون خود افراد سبب این امر می‌شود!

به گزارش ایبنا، اوشو مدعی است انسان تنها موجودی است که هیچ فرمانروایی برای او فرمان صادر نکرده است؛ بنا بر همین اعتقاد پیوسته به شریعت حمله می‌کند و از آن گریزان است. در نظر اوشو، انسان باید از هر چیزی که آزادیش را محدود می‌کند فاصله بگیرد، حتی اگر آن چیز خدا و دستورات او باشد؛ چنان که با صراحت ابراز می‌دارد؛ همه چیز را باید فدای آزادی کرد حتی زندگی را... حتی می‌توان خدا را فدای آزادی کرد، اما نمی‌توان آزادی را فدای خدا کرد!


دینداری اوشو منطبق با اهداف سکولاریستی است. در دینی که اوشو معرفی می‌کند، احکام، دستورات، آیین‌ها و کتاب‌های مقدس جایی ندارد. دین او دینی کاملاً فردی و خصوصی است که هیچ برنامه‌ای برای ساعات مختلف زندگی انسان ندارد. اصرار اوشو برای منفی جلوه دادن نهادهای دینی نیز از این روست.

اوشو از شادی به عنوان یگانه معیار انسانی نام می‌برد. البته شادی و خنده‌ای که او معرفی می‌کند، هیچ پشتوانه معرفتی‌ ندارد و نشات‌ گرفته از جهان‌بینی خاص اوشو است. او به همه چیز با دید سرگرمی می‌نگرد و عقیده دارد هیچ چیز را نباید جدی گرفت. این مساله تا جایی پیش می‌رود که مرگ هم از نظر او یک بازی و سرگرمی تلقی می‌شود!

کتاب «اوشو؛ از واقعیت تا خلسه» اثری از دکتر هادی وکیلی و آزاده مدنی با هدف واکاوی و نقد اندیشه‌های اوشو منتشر شد این کتاب در چهار فصل به معرفی زندگی‌نامه و شالوده فکری اوشو می‌پردازد. الهیات اشو، دیدگاه‌های دیگر او و نقد آرای اوشو از دیگر مطالب این كتاب‌اند.

نظرات() 



چهارشنبه 1390/06/16

اوشو

• نوشته شده توسط: عبد.. اسماعیل زهی

یک استاد حوزه و دانشگاه، گفت: «تمامی جریان های فکری مروج معنویت های نوپدید، علیه دین و مذهب و مخصوصا ادیان آسمانی، رسما اظهار نظر کرده و مکتب را یک حقیقت بی معنا معرفی می کنند، که می توان آن را ترویج پلورالیسم دینی دانست.»



به گزارش خبرنگار دیپنا، حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه، سه شنبه شب در نشستی با عنوان نقد و بررسی جنبش های معنوی نوپدید، در محل سالن اجتماعات مدرسۀ فیضیه اظهار داشت: «اگر بخواهیم در مورد معنویت های نوظهور صحبت کنیم، به دو صورت مختلف می توان در بارۀ آن صحبت کرد که یکی آن است که یک نگاه کلی به این جریان داشته باشیم و آن را بررسی کنیم.»

وی گفت: «در تمام این جریان های فکری که مروج معنویت های نوپدید هستند، علیه دین و مذهب و مخصوصا ادیان آسمانی، رسما اظهار نظر می شود و مکتب را یک حقیقت بی معنا معرفی می کنند، که می توان آن را ترویج پلورالیسم دینی دانست.»

استاد دانشگاه تهران، گفت: «یکی از وظایف حوزۀ علمیه و همچنین مراکز علمی، شناخت جریان های فکری زمان معاصر خود و به ویژه، این فرقه های نوپدید معنوی است.»

وی افزود: «در دین اسلام، در حال حاضر سه گرایش به صورت کلی وجود دارد که عبارتند از جریان سنتی، روشنفکری و معنویت گرایی که هر کدام نیز به نوبۀ خود، انشعاباتی دارند.»

حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه، در بیان فرقه های مختلف جریان های معنویت گرایی در زمان معاصر گفت: «برخی از گرایش های جریان معنویت گرایی، جریان هایی سنتی مانند جریان تصوف و ... هستند و برخی از آن ها به عنوان جریان مدرن این گرایش، شناخته می شوند.»

وی در تشریح فرقه های مدرن جریان معنویت گرایی، گفت: «اصل این جریان ها، گرچه به ظاهر جدید شناخته می شوند، اما مکتب و مبنای آن ها، بر اساس همان جریان ها، همانند جریان قدیمی است که برخی جریان های فکری که در آمریکا به وجود آمده اند یا جریان هایی مانند آیین اوشو، از این جمله اند.»

این استاد حوزه و دانشگاه، اضافه کرد: «اولین وجه مشترک فرقه های نوپدید معنوی، این است که علیه دین و مذهب و مخصوصا ادیان آسمانی، رسماً اظهار نظر می کنند و مکتب را یک حقیقت بی معنا معرفی می کنند، که می توان آن را ترویج پلورالیسم دینی دانست.»

وی افزود: «حتی افکاری که در این راستا، خود را خنثی نشان می دهند هم رویکردی سلبی نسبت به دین دارند و همین خصلت مشترک بین تمامی مکاتب نوظهور معنوی است.»

حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه، در مورد دومین وجه مشترک فرقه های معنوی نوپدید، گفت: «دومین وجه مشترک بین فرقه های معنوی نوپدید، عقل ستیزی است؛ به گونه ای که وقتی به سردمداران تمامی این فرقه ها نگاه می کنیم، مشاهده می کنیم که تمامی آن ها عنوان می کنند که ما را با عقل، کاری نیست.»

وی در بیان مؤلفه و شاخصۀ سوم مشترک میان این فرقه ها، گفت: «سومین وجه مشترک میان تمامی فرقه های نوپدید معنوی که در آثار آن ها هم به وضوح دیده می شود، اباحی گری است.»

حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه، گفت: «همۀ ما می دانیم که دین الاهی برای این آمده است تا رفتار ما را کنترل کند، اما این ادیان نوظهور، اباحی گری را ترویج می کنند که درست در نقطۀ مقابل دین قرار دارند.»

وی افزود: «حتی جالب است که این ادیان نوظهور معنوی، گاهی توصیه به روابط نامشروع کرده و گذشته از آن توصیه به همجنس بازی می کنند و می گویند این کارها برای کمال انسان، ضروری است.»

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، تصریح کرد: «وقتی مجموع این افکار نوظهور را - که چه در ایران و چه در خارج از ایران - نگاه می کنیم، متوجه می شویم که یک سیاست غربی و فراماسونری، آن ها را هدایت می کند که نمونه اش رواج یک بارۀ آثار اوشو در جهان است.»

وی گفت: «اوشو کسی است که خودش حتی یکی از کتاب های منسوب به خود را ننوشته است و تمام این کتاب ها که امروزه به نامش وجود دارد، مجموع سخنرانی های او است که در حدود 600 الی 700 کتاب می شود و به 300 زبان دنیا نیز ترجمه شده است و این ها همه در 20 تا 30 سال اخیر اتفاق افتاده است.»

حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه با انتقاد از برهه ای از زمان که در مملکت ما تمامی کتاب های اوشو و صادق هدایت رواج پیدا کرده بود، گفت: «در برهه ای از زمان، آثاری مانند آثار صادق هدایت و اوشو چنان رواج یافته بود که حتی در روستاها می توانستیم آن ها را بیابیم؛ این کتاب ها همان طور که گفتم همواره از اعمال خلاف اخلاق همچون همجنس گرایی حمایت کرده و از این رو، مروج اباحی گری هستند.»

وی گفت: «تمامی ادیان نوظهور معنوی که به اصطلاح، نگاه مدرن دارند، یک نسبی گرایی معرفتی دارند که این نسبی گرایی معرفتی به نسبی گرایی عملی و رفتاری، منجر خواهد شد.»

استاد دانشگاه تهران، با بیان این که اگر از من بپرسند نام دیگر عرفان اوشو چیست، می گویم عرفان سکس است، گفت: «اوشو می گوید که ازدواج دو زن و دو مرد با یکدیگر با وجود این که غیر علمی است، اما قابل قبول است.»

وی گفت: «اوشو دربارۀ عشق نیز می گوید: وقتی می گوییم عشق یعنی باید تمام ارکان آن از محبت تا سکس، در نظر گرفته شود.»

حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه تأکید کرد: «البته اوشو جوری صحبت می کند که تمام ادیان الاهی آن را قبول کنند؛ چرا که افکار خود را مخلوطی از تمامی ادیان کرده است.»

وی خاطر نشان کرد: «جالب است با وجود این که اوشو به ظاهر از عشق دفاع می کند، اما در مقابل گاندی، موضع گرفته و با او مخالفت می کند.»

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، گفت: «نمی خواهم بگویم که افکار ادیان نوظهور و به ویژه افکار اوشو را غرب به وجود آورده است، اما معتقدم که غرب آن ها را رواج داده است؛ البته برخی از این ادیان نوظهور نیز مستقیما از سوی غرب به وجود آمده است.»

نظرات()