تبلیغات
فرق و ادیان شافعی حنفی شیعه مالكی دواعش American dollars against Shia - سن ازدواج دختران
سه شنبه 1394/03/26

سن ازدواج دختران

• نوشته شده توسط: به لطف مولی هدایت شدم

سن ازدواج دختران

زهرا آیت الهى

مدتى است سن 9 سال براى بلوغ دختر و واداشتن او به تكالیف اجتماعى در این سنّ و به طور خاص, سن ازدواج در 9 سالگى مورد سؤال قرار گرفته است.
موارد قانونى در این باره بدین قرار است:
ماده 1210 قانون مدنى اصلاحى سال 1361:
(هیچ كس را نمى توان بعداز رسیدن به سن بلوغ, به عنوان جنون یا عدم رشد, محجور نمود, مگر آن كه رشد یا جنون او ثابت شده باشد.
تبصره 1: سن بلوغ در پسر 15 سال تمام قمرى و در دختر 9 سال تمام قمرى است.
تبصره 2: اموال صغیرى را كه بالغ شده است, در صورتى مى توان به او داد كه رشد او ثابت شده باشد.)
ماده 1041 اصلاحى سال 1370:
(نكاح قبل از بلوغ ممنوع است.
تبصره: عقد نكاح, قبل از بلوغ با اجازه ولى, به شرط رعایت مصلحت مولى علیه صحیح مى باشد.)
در قانون مدنى, پیش از انقلاب اسلامى ایران, قانون بدین صورت بوده است.
ماده 1041:
(نكاح اناث, قبل ازرسیدن به سن 15 سال تمام و نكاح ذكور, قبل ازرسیدن به سن 18 سال, تمام ممنوع است. مع ذلك در مواردى كه مصالحى اقتضا كند, با پیشنهادمدعى العموم و تصویب محكمه, ممكن است استثنائاً معافیت از شرط سن اعطا شود, ولى در هر حال این معافیت نمى تواند به اناثى داده شود كه كم تر از 13 سال تمام و به ذكورى شامل گردد كه كم تر از 15 سال تمام دارند.)
براى آن كه این ماده قانونى ضمانت اجرا داشته باشد و افراد به دلیل عرف رایج اجتماعى خویش یا دلیلهاى دیگر, در زیر سن قانونى ازدواج نكنند, ماده دیگرى نیز, تصویب شده بود.
ماده سوم قانون ازدواج مصوب 20 مرداد 1310:
(هر كس بر خلاف مقررات ماده 1041 قانون مدنى, با كسى كه هنوز به سن قانونى براى ازدواج نرسیده است, مزاوجت كند به 6 ماه الى 2 سال حبس تأدیبى محكوم خواهد شد. در صورتى كه دختر به سن 13 سال تمام نرسیده باشد, لااقل به دو الى سه سال حبس تأدیبى محكوم مى شود و در هر دو مورد, ممكن است علاوه بر مجازات حبس به جزاى نقدى از 2000 ریال الى 20000 ریال محكوم گردد و اگر در اثر ازدواج برخلاف مقررات فوق, مواقعه, منتهى به نقص یكى از اعضا یا مرض دائم زن گردد, مجازات زوج از 5 الى 10 سال, حبس با اعمال شاقه است و اگر منتهى به فوت زن شود, مجازات زوج حبس دائم با اعمال شاقه است. عاقد و خواستگار و سایر اشخاصى كه شركت در جرم داشته اند نیز, به همان مجازات یا مجازاتى كه براى معاون جرم مقرر است, محكوم مى شوند.)
در این نوشتار, سعى شده سن ازدواج دختر از نظر فقهى مورد بررسى قرار گیرد و با نگاهى مختصر به دیدگاه پزشكى و روان شناسى در این موضوع, این امر مورد بحث قرار گیرد كه آیا دستاوردهاى علوم تجربى, با آنچه در روایات بیان شده, ناسازگارند, یا خیر؟
امید آن كه, این تلاش مورد قبول خداوند قرار گیرد و روشن گرِ پاره اى از ابهامها در موضوع مورد بحث باشد.

بلوغ در قرآن

بلوغ حُلم:

(واذا بلغ الاطفال منكم الحُلُم فلیستأذنوا كما استأذن الذین من قبلهم كذلك یبیّن اللّه لكم آیاته واللّه علیم حكیم.)1
آن گاه كه كودكان شما به حد بلوغ و احتلام رسیدند, باید مانند سایر بالغان با اجازه وارد شوند. خدا آیات خود را براى شما به این روشنى بیان مى كند كه او دانا و محكم كاراست.
(یا ایها الذین آمنوا لیستأذنكم الذین ملكت ایمانكم والذین لم یبلغوا الحلم منكم ثلاث مرات من قبل صلاة الفجر وحین تضعون ثیابكم من الظهیرة ومن بعد صلاة العشاء ثلاث عورات لكم.)2
اى ایمان آورندگان, باید بندگان شما كه مالك آنها هستید و اطفالى كه هنوز به وقت احتلام نرسیده اند در شبانه روز سه مرتبه براى ورود اجازه بخواهند: پیش از نماز صبح, پس از نماز عشا و هنگام ظهر, آنگاه كه جامه از تن بر مى گیرید كه این سه وقت هنگام خلوت شماست.

بلوغ نكاح:

(وابتلوا الیتامى حتى اذا بلغوا النكاح فان انستم منهم رشداً فارفعوا الیهم اموالهم.)3
ییتیمان را آزمایش كنید, تا هنگامى كه بالغ شده و به ازدواج گرایش پیدا كردند, اگر آنان را به درك مصالح زندگانى خود دانا یافتید, اموالشان را به آنان بدهید.

بلوغ اشدّ:

(ولا تقربوا مال الیتیم الا بالتى هى احسن حتى یبلغ اشدّه.)4
به مال یتیم نزدیك نشوید, مگر آن كه راه بهترى را برگزینید, تا آن كه به حد رشد برسد.
(ولمّا بلغ أشدّه اتیناه حكماً و علماً وكذلك نجزى المحسنین.)5
چون یوسف به رشد رسید, او را حكمفرمایى و دانش بخشیدیم و چنین نیكوكاران را پاداش مى دهیم.
(وامّا الجدار فكان لغلامین یتیمین فى المدینة وكان تحته كنز لهما وكان ابوهما صالحاً فاراد ربك ان یبلغا اشدهما و یستخرجا كنزهما رحمة من ربّك.)6
اما بازسازى دیوار به آن جهت بود كه زیر آن گنجى از دو كودك یتیمى كه پدرى صالح داشتند, پنهان بود. خدا خواست تا آن كودكان به حد رشد برسند, تا به لطف خدا خودشان گنج را بیرون آورند.
(یا ایها الناس ان كنتم فى ریب من البعث فانا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغیر المخلّقة لنبیّن لكم ونقر فى الارحام ما نشاء الى اجل مسمى ثم نخرجكم طفلاً ثم لتبلغوا اشدكم.)7
اى مردم, اگر شما در روز قیامت و قدرت خدا بر برانگیخته شدن مردگان شك دارید, بدانید كه ما شما را ابتدا از خاك آفریدیم, آنگاه از نطفه, سپس از خون بسته, بعد از پاره گوشت تمام و ناتمام, تا قدرت خود را بر شما آشكار سازیم و از نطفه ها آنچه را مشیت ما تعلق گیرد, در رحمها قرار دهیم, تا در وقتى معین, كودكى از رحم بیرون آوریم تا زندگى كرده و به حد رشد برسد.
(ولمّا بلغ اشدّه واستوى اتیناه حكماً و علماً وكذلك نجزى المحسنین.)8
و هنگامى كه موسى به رشد رسید و كمال یافت, ما به او حكم و علم بخشیدیم و چنین به مردم نیكوكار پاداش مى دهیم.
(هو الّذى خلقكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم یخرجكم طفلاً ثم لتبلغوا اشدّكم ثم لتكونوا شیوخاً.)9
او خدایى است كه شما را از خاك آفرید, سپس از نطفه, آن گاه از خون بسته, پس از آن شما را از رحم مادر, كودكى بیرون آورد, تا آن كه به سنّ رشد رسیده و سپس پیر شوید.
(و وصینا الانسان بوالدیه احساناً حملته امه كرهاً ووضعته كرها و حمله و فصاله ثلاثون شهراً حتى اذا بلغ اشده و بلغ اربعین سنة قال ربّ او زعنى ان اشكر نعمتك التى انعمت على و على والدى وان اعمل صالحاً ترضیه واصلح لى فى ذریتى انى تبت الیك وانى من المسلمین.)10
ما انسان را به احسان در حق پدر و مادر سفارش كردیم. مادر, با رنج, بار حمل را تحمل كرد و با مشقت وضع حمل كرد و سى ماه مدت حمل و شیرخوارى بود, تا وقتى كه به حد رشد رسید و چهل ساله شد آن گاه سزاوار است كه بگوید: خدایا مرا بر نعمتى كه به من و پدر و مادر من بخشیدى شكر بیاموز و به كار شایسته اى كه خشنودى تو در آن است, موفق بدار و فرزندان مرا صالح گردان. بارالها! من به سوى تو بازگشتم به درستى كه من از تسلیم شدگانم.

بلوغ در روایات

روایات 9 سال

1. امام صادق(ع) مى فرماید:
(حدّ بلوغ المرأة تسع سنین.)11
حد بلوغ زن نُه سالگى است.
2. همان بزرگوار مى فرماید:
(اذا بلغ الغلام ثلاث عشرة سنة كتبت له الحسنة وكتبت علیه السیئة وعوقب واذا بلغت الجاریة تسع سنین فكذلك وذلك انها تحیض لتسع سنین.)12
هنگامى كه پسر سیزده ساله شد, خوبیها و بدیهاى او نوشته مى شود و بر بدیها كیفر مى شود. زمانى كه دختر نُه ساله شد همان حكم را دارد; زیرا در نُه سالگى حیض مى شود.
3 . همان بزرگوار مى فرماید:
(اذا بلغت الجاریة تسع سنین دفع الیها مالها و جاز امرها فى مالها و اقیمت الحدود التامة لها و علیها.)13
زمانى كه (دختر) به نُه سالگى رسید, دارایى او, به او بازگردانده مى شود و رواست كه در مال خود تصرف كند و حدود تامه, به سود او و علیه او جارى مى شود.
4 . امام باقر(ع) مى فرماید:
(الجاریة اذا بلغت تسع سنین ذهب عنها الیتم وزوجت واقیمت علیها الحدود التامة علیها و لها….)14
هنگامى كه دختر نُه ساله شد, كودكى او پایان مى پذیرد و ازدواج مى كند و حدود عمومى علیه او و به سود او جارى مى شود.
5 . همان بزرگوار مى فرماید:
(فى حدیث قال: ان الجاریة لیست مثل الغلام ان الجاریة اذا تزوجت و دخل بها ولها تسع سنین ذهب عنها الیتم و دفع الیها مالها و جاز امرها فى الشراء والبیع و اقیمت علیها الحدود التامة و اخذت لها وبها….)15
به درستى كه دختر مانند پسر نیست, همانا دختر نُه ساله هنگامى كه ازدواج و پیوند زناشویى برقرار كند, از كودكى خارج شده و دارایى او را مى توان به او واگذارد و خرید و فروش او نیز نافذ است و حدود تامه بر او جارى مى شود و براى او نیز, علیه دیگرى حدود تامه اجرا مى شود.
6. امام صادق(ع) مى فرماید:
(اذا تم للغلام ثمان سنین فجائز امره و قد و جبت علیه الفرائض والحدود و اذا تم للجاریة تسع سنین كذلك.)16
زمانى كه پسر هشت ساله شد, تصرفات مالى او روا مى شود واجبات و حدود بر او جارى مى گردد و زمانى كه دختر نُه ساله شد, همان حكم را دارد.
7 . امام باقر(ع) مى فرماید:
(لایدخل بالجاریة حتى یأتى لها تسع سنین او عشر سنین.)17
همبستر شدن با دختر تا پیش از نُه یا ده سالگى جایز نیست.
8 . امام صادق(ع) مى فرماید:
(اذا تزوج الرجل الجاریة وهى صغیرة فلایدخل بها حتى یأتى لها تسع سنین.)18
هنگامى كه مردى با دختر كوچكى ازدواج كرد, نباید با او پیوند زناشویى برقرار كند, تا دختر نُه ساله شود.
9. امام صادق(ع) به مردى فرمود: برو به قاضى بگو: رسول خدا(ص) فرمود:
(حد امرأة ان یدخل بها على زوجها ابنة تسع سنین.)19
حد زنى كه شوهرش مى تواند با او پیوند زناشویى برقرار كند, دختر نُه ساله است [از نُه سالگى به بعد].
10. امام صادق(ع) فرمود:
(ثلاث یتزوجن على كل حال: التى لم تحض ومثلها لاتحیض.
قال: قلت: و ما حدها؟ قال(ع): اذا اتى لها اقل من تسع سنین.)20
سه گروه از زنان هستند كه عده ندارند: زنى كه حیض نشده است و مانند او نیز حیض نمى شوند.
راوى گوید: پرسیدم: حد آن چیست؟
حضرت فرمود: هنگامى كه كم تر از نُه سال داشته باشد.
روایتى دیگر بمانند این روایت بیان شده است: راوى مى گوید: شنیدم امام صادق(ع) مى فرماید:
(ثلاث یتزوجن على كل حال التى قد یئست من المحیض… والتى تحض ومثلها لاتحیض.
قلت: و متى تكون كذلك؟
قال: ما لم تبلغ تسع سنین فانها لاتحیض و مثلها لاتحیض.)21
توضیح: روایاتى كه دلالت مى كنند: (صبیه التى لاتحیض مثلها لا عدة علیها) بسیارند ولى در این روایت, سن مطرح شده است.
11. از امام رضا(ع) درباره كنیز كم سنى كه بالغ نشده و لازم نیست مرد او را استبرا كند(با خبر شود كه حامله است یا خیر) فرمود:
(اذا لم تبلغ استبرأت شهر.
قلت: و ان كانت ابنة سبع سنین او نحوها مما لاتحمل؟
فقال: هى صغیرة ولایضرك ان لاتستبرأها.
فقلت: ما بینها وبین تسع سنین؟
فقال: نعم, تسع سنین.)22
هنگامى كه بالغ نشده, یك ماه استبرا مى شود.
راوى گوید پرسیدم: اگر هفت سال یا مانند آن داشت كه امكان حاملگى وجود ندارد چه باید كرد؟
حضرت فرمود: چنین دخترى كوچك است و براى تو ضررى ندارد كه استبرا نكنى.
سپس گفتم: بین هفت تا نُه سال چطور؟
حضرت فرمود:
بله 9 سال [از 9 سال به بعد باید روشن شود كه حامله است یا نه.]
12 . امام صادق(ع) مى فرماید:
(ان من دخل بامرأته قبل تسع سنین فأصابها عیب فهو ضامن.)23
كسى كه با همسر خود پیش از نُه سالگى پیوند زناشویى برقرار كند و به دختر آسیبى وارد آید, مرد ضامن است.
13 . امام على(ع) مى فرماید:
(من تزوج بكراً فدخل بها فى اقل من تسع سنین فعیبت ضمن.)24
كسى كه با دخترى ازدواج كند و پیش از نُه سالگى, با او در آمیزد و به دختر آسیبى وارد آید شوهر ضامن است.
14. از امام صادق(ع) درباره دختر نابالغى پرسش شد كه مردى با او در آمیخته و دختر آسیب دیده و مجراى ادرار, یا نشیمنگاه با واژن او یكى شده است؟
امام فرمود:
(ان كان دخل بها حین دخل بها ولها تسع سنین فلا شیئ علیه و ان كانت لم تبلغ تسع سنین او كان لها اقل من ذلك بقلیل حین دخل بها فافتضها فانه قد افسدها و عطلها على الازواج فعلى الامام ان یغرمه دیتها وان امسكها ولم یطلقها حتى تموت فلاشیئ علیه.)25
اگر هنگام آمیزش, دختر نُه سال داشته, مرد ضامن نیست, ولى اگر نُه سال نداشته, اگرچه اندكى از نُه سال كم تر داشته در صورتى كه با او آمیزش شده و دختر آسیب دیده و مجراى ادرار با واژن او یكى شده, در حقیقت, مرد او را فاسد كرده و امكان ازدواج را از او سلب كرده, پس بر امام واجب است كه دیه زن را بپردازد و اگر مرد تا پایان زندگى زن, او را نگاه دارد و طلاقش ندهد, چیزى بر مرد نیست.
15 . از امام باقر(ع) درباره مردى كه به زن خود آسیب برساند و مجراى ادرار با واژن او را یكى كند, پرسیده شد, امام فرمود:
(علیه الدیة ان كان دخل بها قبل ان تبلغ تسع سنین.)26
اگر مرد پیش از نُه سالگى با دختر در آمیزد, باید دیه او را بپردازد.
16 . از امام صادق(ع)روایت شده كه حضرت على(ع) مى فرمود:
(من وطىء امرأة من قبل ان یتم لها تسع سنین فأعنف ضمن.)27
كسى كه قبل از به پایان رسیدن نُه سالگى, با همسر خود درآمیزد و به او آسیب برساند, ضامن است.
17 . امام صادق(ع)مى فرماید:
(اذا خطب الرجل المرأة فدخل بها قبل ان تبلغ تسع سنین فرق بینهما و لم تحل له ابدا.)28
هنگامى كه مردى با دخترى كه نُه ساله نشده ازدواج كند و با او درآمیزد, باید بین آن مرد و همسرش جدایى افكند و آن زن تا ابد بر آن مرد حرام است.
18. از امام باقر(ع) درباره مردى كه با همسر خود درآمیخته و به وى آسیب رسانده پرسیده شد, امام فرمود:
(علیه الدیه ان كان دخل بها قبل ان تبلغ تسع سنین قال: وان امسكها ولم یطلقها فلاشیئى علیه ان شاء امسك وان شاء طلق.)29
اگر آمیزش, پیش از نُه سالگى دختر بوده, مرد باید به او دیه بپردازد. البته اگر زن را نگهدارد و طلاق ندهد, لازم نیست دیه بپردازد. حال اگر خواست او را نگهدارد و اگر خواست او را طلاق دهد.
19. امام على(ع) مى فرماید:
(اذا تزوجت البكر بنت تسع سنین فلیست مخدوعة.)30
هنگامى كه دختر نُه ساله ازدواج كرد, فریب خورده نیست.
20. از امام صادق(ع) پرسیده شد: دختر از چه زمانى كودك به شمار نمى آید؟ شش, یا هفت ساله؟ امام فرمود:
(لا ابنة تسع لاتستصبى واجمعوا كلهم على ان ابنة تسع لاتستصبى الا ان یكون فى عقلها ضعف والافهى اذا بلغت تسعا فقد بلغت.)31
خیر, دختر نُه ساله كودك به حساب نمى آید و همگى اتفاق دارند بر این كه دختر نُه ساله كودك به شمار نمى آید, مگر آن كه در عقل او ضعفى وجود داشته باشد. در غیر این صورت, دختر هنگامى كه نُه ساله شد بالغ شده است.
21 . راوى مى گوید: از امام باقر(ع) پرسیدم:
(متى یجوز للأب ان یزوج ابنة ولایستأمرها؟
قال: اذا جازت تسع سنین فان زوجها قبل بلوغ التسع سنین كان الخیار لها اذا بلغت تسع سنین. قلت: فان زوجها ابوها و لم تبلغ تسع سنین فبلغها ذلك فسكتت ولم تأت ذلك أیجوز علیها؟ قال: لیس یجوز علیها رضاء فى نفسها ولایجوز لها تأب ولاسخط فى نفسها حتى تستكمل تسع سنین واذا بلغت تسع سنین جاز لها القول فى نفسها بالرضا والتأبى و جاز علیها بعد ذلك وان لم تكن ادركت مدرك النساء قلت: افتقام علیها الحدود و تؤخذ بها و هى فى تلك الحال وانما لها تسع سنین ولم تدرك مدرك النساء فى الحیض؟ قال: نعم اذا دخلت على زوجها و لها تسع سنین ذهب عنها الیتم ودفع الیها مالها و اقیمت علیها الحدود التامة علیها و لها.)32
چه زمانى پدر مى تواند دخترش را شوهر بدهد و با او مشورت نكند؟
امام فرمود: تا زمانى كه نُه ساله شود. پس اگر پیش از نُه سالگى او را شوهر بدهد, وقتى او نُه ساله شد در قبول یا رد ازدواج مختار است.
راوى گوید: گفتم: اگر پدر, دختر را پیش از نُه سالگى شوهر داد و دختر اطلاع یافت و مخالفت نكرد, آیا این ازدواج بر دختر لازم مى شود؟
امام فرمود: خیر, او قبل از نُه سالگى نمى تواند رضایت دهد یا رد كند, ولى وقتى نُه ساله شد این اختیار را دارد و پس از اختیار, ازدواج قطعى مى شود, اگر چه هنوز حیض نشده باشد.
راوى گوید: گفتم: در حالى كه نُه ساله شد, ولى حیض نشد آیا حدود بر او جارى مى شود؟
امام فرمود: بله, وقتى وارد بر شوهر شد و نُه سال داشت, كودكى او پایان یافته است, مالش را در اختیارش مى گذارند و حدود علیه او و به سود او اقامه مى شود.
دو روایت نیز ذكر شده كه در آن حكم به قطع دست دزد نُه ساله شده, ولى چون در روایت واژه (صبى) آمده و به طور خاص در مورد دختر مطلبى بیان نشده از ذكر آن خوددارى مى كنیم.33

روایت 7 سال:

1. امام حسن عسكرى مى فرماید:
(اذا بلغ الغلام ثمانى سنین فجائز امره فى ماله وقد وجب علیه الفرائض والحدود واذ اتم للجاریة سبع سنین فكذلك.)24
زمانى كه پسران هشت ساله شدند, جایز است كه در دارایى خود تصرف كنند و واجبات و حدود بر آنها واجب مى شود و همین گونه اند دختران, وقتى كه هفت سال آنان تمام شد.

ییادآورى:

1. سند روایت ضعیف است.
2 . اصحاب همگى از آن روى برگردانده و كسى به مضمون آن عمل نكرده است.
3. احتمال دارد واژه تسع بوده كه در نسخه بردارى, در نقطه گذارى اشتباه رخ داده و تبدیل به سبع شده, از این روى, صاحب جواهر این روایت را با واژه (تسع) نقل كرده است.35

روایات 10 سال:

راوى مى گوید:
(سئلته عن الجاریة یتمتع منها الرجل؟
قال: نعم الا ان تكون صبیة تخدع. قال: قلت: اصلحك الله وكم الحد الذى اذا بلغته لم تخدع؟ قال: بنت عشر سنین.36
از امام در باره دخترى پرسیدم كه مرد از او بهره جنسى مى برد.
امام فرمود: بله, مگر آن كه دختر فریب خورد.
پرسیدم: میزانى كه وقتى دختر به آن حد رسید, فریب خورده به شمار نمى آید, چه زمانى است؟
حضرت فرمود: دختر 10 ساله.
2. امام صادق از پدر بزرگوارش و آن حضرت از على(ع) روایت كرد كه فرمود:
(لا توطأ جاریة لاقل من عشر سنین فان فعل فعیبت فقد ضمن.)37
با دختر كم تر از ده سال همبسترى روا نیست و اگر این كار انجام شد و دختر آسیب دید, مرد ضامن است.
اسماعیل بن جعفر مى گوید:
(ان رسول الله(ص) دخل بعایشه وهى بنت عشر سنین و لیس یدخل بالجاریة حتى تكون امرئة).38
به درستى كه پیامبر(ص) با عایشه آن گاه كه دخترى ده ساله بود, ارتباط زناشویى برقرار كرد و ارتباط زناشویى برقرار نمى شود, تا این كه دختر, زن به شمار آید.
ییادآورى: بسیارى بر این باروند مراد از روایات نُه سال, پایان نُه سال است و منظور از روایات ده سال نیز, ورود در ده سالگى است, پس روایات نُه سال و ده سال, هر دو یك سن را مطرح مى كنند.39

روایت 13 سال:

1. راوى مى گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: پسر در چه زمانى باید نماز بگزارد؟ امام فرمود:
(اذا اتى علیه ثلاث عشرة سنة فان احتلم قبل ذلك فقد وجبت علیه الصلاة وجرى علیه القلم والجاریة مثل ذلك ان اتى لها ثلاث عشرة سنة او حاضت قبل ذلك فقد وجبت علیها الصلاة وجرى علیها القلم.)40
هرگاه سیزده ساله شود. البته اگر پیش از سیزده سالگى محتلم شود, نماز بر او واجب است و قلم تكلیف بر او جارى مى شود. دختر هم مثل پسر است, هرگاه سیزده ساله شد, یا پیش از آن حیض شد, نماز بر او واجب مى شود و قلم تكلیف بر او جارى مى گردد.
سه حدیث دیگر نیز بیان شده كه در آن سیزده سالگى مطرح شده است, ولى این سه عام بوده و ذكرى از دختر به طور خاص در آنها به میان نیامده است.41

روایات زمان وقوع حیض:

درپاره اى از روایات, واجب شدن برخى از احكام بر دختران, به فرا رسیدن سن خاصى بسته نشده است, بلكه زمان واجب شدن آن احكام را زمانى بیان كرده اند كه دختر حائض مى گردد. در حقیقت, روشن ترین نشانه بلوغ جنسى را در دختر زمان واجب شدن پاره اى از كارهاى عبادى یاد كرده اند:
1. امام صادق(ع) مى فرماید:
(على الصبى اذا احتلم الصیام وعلى الجاریة اذا حاضت الصیام والخمار.)42
پسر وقتى محتلم شد, باید روزه بگیرد و دختر وقتى كه حیض شد, روزه و پوشش بر او واجب است.
2. در خبر دیگر آمده:
(على الصبى اذا احتلم الصیام وعلى المرأة اذا حاضت الصیام.)43
3. امام باقر(ع) مى فرماید:
(لایصلح لجاریة اذا حاضت الا ان تختمر الا ان لاتجده.)44
دختر از هنگامى كه حیض شد, نباید بدون پوشش باشد, مگر آن كه وسیله پوشش نیابد.
4. راوى از پوشش زن در نماز مى پرسد, امام صادق(ع) مى فرماید:
(ولا یصلح للحرة اذا حاضت الا الخمار الا ان لا تجده.)45
آزاد (غیر كنیز) از هنگامى كه حیض شد, نباید بدون پوشش باشد, مگر آن كه وسیله پوشش نیابد.
5 . از امام على(ع) نقل شده كه فرمود:
(اذا حاضت الجاریة فلاتصلى الا بخمار.)46
از هنگامى كه دختر حیض شد, نباید بدون پوشش نماز بگزارد.
6. از امام باقر(ع) درباره پوشش كنیز پرسیده شد, امام فرمود:
(لو كان علیها لكان علیها اذا هى حاضت ولیس علیها التقنع فى الصلوة.)47
اگر بر كنیز پوشش لازم باشد, این امر از زمانى است كه حیض شود….
7. پیامبر(ص) مى فرماید:
(لایقبل الله صلوة جاریة قد حاضت حتى تختمر.)48
خداوند نماز دخترى را كه حیض شده نمى پذیرد, مگر آن كه با پوشش باشد.
8. اسحاق بن عمار مى گوید: از امام رضا(ع) پرسیدم: آیا پسر ده ساله باید حج بگزارد؟ امام فرمود:
(علیه حجة الاسلام, اذا احتلم وكذلك الجاریة علیها الحج اذا طمثت.)49
از هنگامى كه محتلم مى شود, بر او حج واجب است و دختر هم از زمانى كه خون حیض دید, بر او حج واجب مى شود.
9. عبدالرحمان بن حجاج مى گوید: از امام كاظم(ع) پرسیدم: دختر نابالغ, از چه زمانى باید سر خود را از نامحرم بپوشاند و چه زمانى باید در نماز با پوشش باشد؟ امام فرمود:
(لاتغطى رأسها حتى تحرم علیها الصلاة.)50
از زمانى كه گزاردن نماز بر او حرام مى شود [ یعنى از زمانى كه حیض مى شود.]
10. امام صادق(ع) مى فرماید:
(اتى على(ع) بجاریة لم تحض قد سرقت فضربها اسواطاً ولم تقطعها.)51
حضرت على(ع) درباره دخترى كه هنوز حائض نشده و دزدى كرده بود, دستور داد كه او را چند تازیانه بزنند, ولى دست او را قطع نكنند.

روایاتى كه اشاره به بلوغ دختر دارد:

1. پیامبر اكرم(ص) مى فرماید:
(ثمانیة لایقبل الله لهم صلاة: منهم المرأة المدركة تصلى بغیر خمار.)52
هشت گروهند كه نماز آنان مورد قبول خداوند واقع نمى شود. یك گروه از آنان دختران بالغ هستند در حالى كه نماز خود را بدون پوشش بخوانند.
2. (… قال سألت ابا عبداللّه(ع) عن الجاریة الصغیرة یزوجها ابوها أ لها امر اذا بلغت؟ 
قال: لا, لیس لها مع ابیها امر.
قال: و سألته عن البكر اذا بلغت مبلغ النساء أ لها مع ابیها امر؟
قال: لیس لها مع ابیها امر ما لم تكبر (تثیب).)53
راوى گوید: از امام صادق(ع) سؤال كردم كه آیا دختر بچه اى كه پدرش او را به عقدازدواج دیگرى درآورده است, هنگامى كه بالغ شد در امر ازدواج خود اختیارى دارد؟
حضرت فرمود: خیر, با وجود پدرش او دیگر اختیارى ندارد.
راوى گوید: سؤال كردم دختر باكره, آن گاه كه چون زنان بالغ شد, آیا با وجود پدرش, اختیارى در امر ازدواج خویش دارد؟
حضرت فرمود: مادامى كه بزرگ نشده است, با وجود پدرش, اختیارى در امر ازدواج خویش ندارد [در نسخه دیگر: مادامى كه با كره باشد….].
نكته: در این موضوع, فقها دیدگاههاى گوناگونى دارند و روایات نیز, در این زمینه گوناگونند بسیارى از فقیهان, به دلیل روایات موجود در این زمینه, اعتقاد دارند: دختر بالغ رشید, گرچه تاكنون ازدواج نكرده و باكره باشد, باید راضى به ازدواج باشد. البته راضى بودن دختر به تنهایى, كافى نیست, بلكه راضى بودن پدر نیز, شرط است, مگر آن كه دختر مایل به ازدواج با مردى باشد كه در عرف و شرع همتاى او به شمار مى آید و پدر اجازه ندهد كه در این صورت, اجازه پدر لازم نیست.54
3. على بن یقطین مى گوید: از امام رضا(ع) درباره دختر و پسر سه ساله و یا كوچك تر كه به عقد ازدواج دیگرى در مى آید, پرسیدم: وقتى دختر بالغ شد و راضى به این ازدواج نبود, حكم این دختر چیست؟ امام فرمود:
(لابأس بذلك اذا رضى ابوها او ولیها.)55
هنگامى كه پدر و یا ولى او به این امر راضى بودند, اشكالى ندارد.
4. راوى مى گوید از امام باقر(ع) درباره دختر بچه اى كه به عقد پسر بچه اى در مى آید پرسیدم, امام فرمود:
(ان كان ابواهما اللذان زوجاهما جایز ولكن لهما الخیار اذا ادركا….)56
اگر پدر آن دو, آنان را به عقد ازدواج یكدیگر درآورده اند, این عقد جایز است, ولى این دختر و پسر هنگامى كه بالغ شدند اختیار دارند كه آن را بپذیرند یا نپذیرند.
5. (عن محمد بن اسماعیل ابن بزیع قال: سأله رجل عن رجل مات و ترك اخوین وابنة والبنت صغیرة فعقد احد الأخوین الوصى فزوج الابنة من ابنه….
فقال: الروایة فیها انها للزوج الاخیر وذلك انها قد كانت ادركت حین زوجها ولیس لها ان تنقض ما عقدته بعد ادراكها.)57
راوى گوید: مردى از او پرسید درباره مردى كه از دنیا رفته و از او دو برادر و یك دختر و یك دختربچه باقى مانده است, آن گاه یكى از دو برادر, كه وصى میت است, دختر او را به عقد ازدواج پسر خود در مى آورد [سپس پدر شوهر از دنیا مى رود و برادر دیگر, دختر را به عقدازدواج پسرش در مى آورد….]
گفت: روایت در این مسأله این است كه: دختر از آن شوهر آخرى است; زیرا هنگام ازدواج بالغ بوده است و دختر نمى تواند ازدواج با مردى را كه پس از بلوغ با او ازدواج كرده است, بر هم بزند.
6. ابى بكر از امام صادق(ع) از دختر نابالغى مى پرسد كه در حال زنا با مردى یافت شده است, امام مى فرماید: 
(تضرب الجاریة دون الحد ویقام على الرجل الحد.)58
برمرد حد جارى مى شود, ولى بر دختر حد جارى نمى شود, تنها تعزیر مى شود.

روایاتى كه اشاره به بلوغ اعم از دختر و پسر دارد:

1. امام صادق(ع) مى فرماید:
(لیس على مال الیتیم زكاة و ان بلغ الیتیم فلیس علیه لما مضى زكاة ولا علیه فیما بقى حتى یدرك فاذا ادرك فانما علیه زكاة واحد ثم كان علیه مثل ما على غیره من الناس.)59
ییتیم تا زمان بلوغ, در دارایى پیش خود و یا آنچه از پیش از بلوغ برایش باقى مانده, لازم نیست زكات بپردازد, پس هنگامى كه بالغ شد, یك زكات باید بپردازد, سپس حكم او مانند سایر مردم مى گردد.
2. امام صادق(ع) در تفسیر آیه (وابتلوا الیتامى) مى فرماید:
(من كان فى یده مال بعض الیتامى فلایجوز له ان یعطیه حتى یبلغ النكاح ویحتلم.)60
كسى كه مالى از یتیمان نزد او باشد, حق ندارد مال را در اختیار یتیم بگذارد, مگر آن كه یتیم به بلوغ جنسى و احتلام برسد.
3. امام على(ع) مى فرماید:
(اذا اسلم الاب جر الولد الى الاسلام فمن ادرك من ولده دعى الى الاسلام فان ابى قتل وان اسلم الولد لم یجر ابویه ولم یكن بینهما میراث.)61
هنگامى كه پدر مسلمان شد, فرزند نیز مسلمان به شمار مى آید. پس هر كدام از فرزندان او بالغ شد, به اسلام فراخوانده مى شود. اگر اسلام را نپذیرفت, به قتل مى رسد, ولى اگر فرزند مسلمان شود پدر و مادر او مسلمان به شمار نمى آید و بین فرزند و پدر و مادر میراثى وجود ندارد.
4. امام على(ع) درباره كودكانى كه پدرشان كشته شده بود, فرمود:
(انتظروا بالصغار الذین قتل ابوهم ان یكبروا فاذا بلغوا خیروا فان احبوا قتلوا او عفوا او صالحوا.)62
صبر كنید تا بزرگ شوند پس هنگامى كه بالغ شدند, تصمیم مى گیرند اگر دوست داشتند قاتل را به قتل مى رسانند, یا مى بخشند و یا مصالحه مى كنند.
5. از امام صادق(ع) روایت شده درباره كودكى كه جوان شد و مسیحیت را برگزید, در حالى كه پدر و مادرش, یا یكى از آن دو مسلمان هستند, فرمود:
(لایترك ولكن یضرب على الاسلام.)63
این جوان رها نمى شود, ولى براى اسلام مورد ضرب قرار مى گیرد.
6. امام رضا(ع) مى فرماید:
(وان الصبى لایجرى علیه القلم حتى یبلغ.)64
بر كودك قلم جارى نمى شود. [گناهان او ثبت نمى گردد] تا زمانى كه بالغ شود.
7. راوى مى گوید از امام صادق(ع) از پسربچه و دختربچه اى پرسیدم كه:
(زوجهما ولیان لهما و هما غیر مدركین.
قال: فقال: النكاح جائز ایهما ادرك كان له الخیار فان ماتا قبل ان بدر كاملا میراث بینهما ولا مهر الا ان یكونا قد ادركا ورضیا.
قلت: فان ادرك احدهما قبل الآخر.
قال: یجوز ذلك علیه ان هو رضى.
قلت: فان كان الرجل الذى ادرك قبل الجاریة ورضى النكاح ثم مات قبل ان تدرك الجاریة اترثه؟
قال: نعم یعزل میراثها منه حتى ادرك و تحلف بالله مادعاها الى اخذ المیراث الا رضاها بالتزویج ثم یدفع الیهاالمیراث و نصف المهر.
قلت: فان ماتت الجاریة ولم تكن ادركت ایرثها الزوج المدرك؟
قال: لا لان لها الخیار اذا ادركت.
قلت: فان كان ابوها هوالذى زوجها قبل اَن ادركت؟
قال: یجوز علیها تزوج الاب ویجوز على الغلام والمهر على الاب للجاریة.)65
ولیّ آنان, آن دو را به عقد ازدواج یكدیگر در آورده اند.
حضرت فرمود: عقد ازدواج جایز است و هر كدام آنان, زمانى كه بالغ شدند, اختیار دارند كه ازدواج را بپذیرند یا نپذیرند. حال اگر هر دو قبل از بلوغ بمیرند, از یكدیگر ارث نمى برند و به دختر نیز مَهریه پرداخت نمى شود, مگر آن كه بالغ شوند و به ازدواج رضایت دهند.
راوى گوید پرسیدم: اگر یكى زودتر از دیگرى بالغ شد, چه حكمى دارد؟
حضرت فرمود: عقد ازدواج براى او اگر راضى به ازدواج باشد, جایز است.
پرسیدم: اگر پسر قبل از دختر بالغ شد و راضى به ازدواج شد, ولى هنوز دختر بالغ نشده, پسر از دنیا رفت, آیا دختر از پسر ارث مى برد؟
حضرت فرمود: باید سهم الارث زن از اموال پسر جدا شود و وقتى دختر بالغ شد, بگوید كه به ازدواج راضى بوده است, یا نه. البته باید قسم بخورد كه به ازدواج [در صورت ادامه حیات پسر] راضى است و علت اعلام رضایت او بهره بردارى از اموال او با عنوان ارث نیست. آن گاه سهم دختر را از ارث مى دهند و نصف مهریه او را نیز از اموال شوهر به او مى پردازند.
راوى گوید پرسیدم: حال اگر دختر پیش از بلوغ از دنیا رفت, آیا پسر كه بالغ شده است از دختر ارث مى برد؟
حضرت فرمود: ارث نمى برد; زیرا ممكن است دختر اگر زنده مى ماند, پس از بلوغ به ازدواج رضایت نمى داد.
پرسیدم: اگر پدر دختر, او را قبل از بلوغ به عقد ازدواج پسر درآورده باشد, چه حكمى دارد؟
حضرت فرمود: تزویج پدر بر دختر و پسر جایز است و مهریه را باید پدر به دختر بپردازد.


نظرات() 



حمیده
سه شنبه 1394/03/26 11:20 قبل از ظهر
سلام من 35 سال دارم چگونه باید ازواج كنم
قبلا خیلی خواستگار داشتم ولی الان ندارم
چه كنم
پاسخ به لطف مولی هدایت شدم : خوب گاهی انسان شانس ازدواج خود را از بین می برد كاش دیگران كسب تجربه كنند و زود ازدواج كنند
راههایی از كارشناس مذهبی جناب حجت الاسلام شهاب مرادی گذاشتم مطالعه بفرمایید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر